Framing

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Framing is een begin 21e eeuw in het Nederlands terechtgekomen Engelse term die verwijst naar een overtuigingstechniek in communicatie. De techniek bestaat eruit woorden en beelden zo te kiezen, dat daarbij impliciet een aantal aspecten van het beschrevene wordt uitgelicht. Deze uitgelichte aspecten helpen om een bepaalde lezing van het beschrevene of een mening daarover te propageren. Onder meer in de politiek, de journalistiek en de reclame wordt van framing bewust (en onbewust) gebruik gemaakt.

Bij framing als overtuigingstechniek wordt gekozen voor woorden en beelden die die aspecten naar voren halen waarvoor de beoogde ontvangers het vatbaarst zijn. Zo kiest een fabrikant van vruchtensappen, die begrippen als gezond, natuurlijk, ambachtelijk, vers en oprecht met zijn merk wil associëren, voor een verpakking met dergelijke vermeldingen die met opzet vaag zijn, om een overdreven positief beeld te geven van het sap.

Verdachtmakingen zijn ook 'framing', bijvoorbeeld door tegen een verdachte, eerder begane misstappen op te voeren die niet te maken hebben met dezelfde rechtszaak. De schijn wordt gewekt dat de verdachte al vaker soortgelijke misdaden gepleegd heeft, maar dit is dus oneerlijk. De bedoeling van de aanklager is: 'Iemand die..', daar kun je deze misdaad van verwachten.

Geen enkele communicatie is volstrekt objectief, en dus kent iedere uitspraak wel een zeker frame (denkraam) van veronderstellingen die eronder verborgen zitten. Anders dan bij het gebruik van argumenten als overtuigingsmiddel, gaat het bij framing vooral om de associaties bij het beeld.

Politiek[bewerken]

De term 'framing' is in de politiek sterk in de belangstelling gekomen tijdens de presidentsverkiezingen van 2004 in de Verenigde Staten, waar de Republikeinen de Democraten op dit gebied aftroefden.[1] Een voorbeeld daarvan is het gebruik van de term "Tax relief" (belastingverlichting) door de Republikeinen. Het woord "relief" is een impliciete beschuldiging aan het adres van degenen die de belastingen hebben laten oplopen, de Democraten. Door het overnemen van dit woord in de pers en in onderlinge gesprekken, vond ook de beschuldiging een breed publiek. De Democraten werden in het defensief gedrongen, wat het beeld nog versterkte.[2]

Een voorbeeld in Nederland wordt geleverd door de Socialistische Partij. Die ging de hypotheekrenteaftrek sinds de landelijke verkiezingen in 2010 steevast 'villasubsidie'.[3] Waar 'hypotheekrenteaftrek' een mild positieve bijklank heeft (aftrek van rente), heeft 'villasubsidie' voor velen een negatieve connotatie van verspilling en decadentie.

Effectiviteit[bewerken]

Pogingen om te framen slagen soms wel, soms niet. Zo vond in Nederland de politiek geïnspireerde term 'aanrechtsubsidie' (waarmee een bepaald gebruik van de algemene heffingskorting wordt aangeduid[4]) zijn weg naar het reguliere taalgebruik.[5] Minder geslaagd was het gebruik van de term VOC-mentaliteit, door minister-president Jan Peter Balkenende, bij de Algemene beschouwingen van 2006. Hij wilde daarmee de economische groei van toen plaatsen in het kader van Nederlands zelfbewustzijn dat verder keek dan de eigen landsgrenzen. Onbedoeld zat aan dit frame ook de kant van onderdrukking en uitbuiting, wat onder meer door GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema werd benadrukt.[6] Het door de premier bedoelde beeld werd veelal ontkracht.

Reframing[bewerken]

Een onderwerp dat is geframed, waar een groot deel van de bevolking een bepaalde term voor gebruikt, kan door reframing weer een andere lading krijgen. Reframing of herkaderen wordt ook als begrip en nuttige techniek gehanteerd in therapeutische kringen (meer bepaald NLP) en is een geliefde methode van humoristen.

Noten

  1. Matt Bai, The Framing Wars, New York Times, 17 juli 2005
  2. George Lakoff, Framing the Debate: It's All GOP, Boston Globe, 12 september 2004.
  3. Opinie: Huurdersbelasting redt de villasubsidie, SP Amsterdam, 29 januari 2013
  4. D66 wil versneld af van 'aanrechtsubsidie', Elsevier, 13 juni 2013
  5. Aanrechtsubsidie: algemene heffingskorting bij de partner, Infomuur. Geraadpleegd op 22 november 2014
  6. Militante Halsema haalt uit naar Balkenende, Trouw, 1 oktober 2006

Bronnen