Planologie
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Planologie is een vakgebied dat zich bezighoudt met de indeling van de beschikbare ruimte in een land, provincie, gewest, stad of dorp en dat studie maakt van het ontstaan van de bestaande ruimtelijke ordening.
De definitie die het best in de buurt komt luidt: "de best denkbare wederkerige aanpassing tussen ruimte en maatschappij, zulks ter wille van die maatschappij". Planologie kijkt naar de inrichting van de ruimte, de ruimtelijke ordening, en hoe deze met beleid kan worden verbeterd. Planologen stellen bijvoorbeeld bestemmingsplannen, structuurvisies of tracébesluiten op.
Planologie heeft te maken met sociale geografie, economie, milieukunde, verkeers- en vervoerskunde en zelfs met psychologie en sociologie. Planologie maakt gebruik van onder meer cartografie (zie ook Geografisch informatie systeem), ecologie, hydrologie, bodemkunde demografie, statistiek en sociologie. Planologen kunnen in dienst zijn van de overheid, bedrijven, gemeenten, provincies, architecten, stedenbouwkundigen, adviesbureaus en belangenorganisaties.
Bij het nemen van beslissingen over inrichting van ruimte gaat het, zeker in een klein en dichtbevolkt land als Nederland, vaak om de vraag: Is het wenselijker te kiezen voor economische groei of voor milieubelangen? Leefbaarheid en de noodzaak van economische ontwikkeling zijn vaak strijdig met elkaar. Voorbeelden hiervan zijn de veel bediscussieerde aanleg van de HSL-Zuid, de Betuweroute, de uitbreiding van de luchthaven Schiphol en de aanleg van de door Rotterdam zo gewenste Tweede Maasvlakte.
Ook moeten er keuzes gemaakt worden voor wonen, werken, recreatie of verkeer. Allerlei partijen hebben verschillende belangen en worden in het onderzoeks- en beslissingsproces vaak vertegenwoordigd door belangengroepen en lobbyisten.
Andere vraagstukken waar planologen zich mee bezig kunnen houden zijn groenbehoud, de verdeling of herverdeling van landbouwgronden, milieubeheer, stadsontwerp, de noodzaak en inrichting van bedrijfsterreinen, monumentenzorg en acquisitie.
Subdisciplines zijn de technische planologie, verkeersplanologie en de groene planologie.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De term planologie is in 1929 geïntroduceerd door J.M. de Casseres in een artikel in De Gids. De rol van de planoloog is in de loop van de tijd aanzienlijk veranderd. Tot de jaren '60 hield hij zich voornamelijk bezig met het intekenen (net als de stedenbouwkundige) van plannen. Vanaf de jaren '60 is de rol echter steeds meer verschoven naar het participeren in het planningsproces en het opstellen van plannen voor het ruimtelijke beleid op verschillende schaalniveau's. Het topjaar voor de planoloog was 1966 toen met de komst van de tweede Nota op Ruimtelijke Ordening een globaal plan werd opgesteld voor Nederland dat uitging van scenario's van een Nederland dat in het jaar 2000 ongeveer 20 miljoen inwoners zou tellen. Later (in de derde Nota) toen bleek dat deze scenario geen werkelijkheid ging worden nam de invloed van de planologie licht af.
[bewerken] Nederlands verschijnsel
Planologie is een typisch Nederlands verschijnsel. In het buitenland kent men vrijwel geen planologen. Hier worden zij vaak "Urban Planners" genoemd, wat meer neigt naar een soort planologie voor steden. In het internationale verkeer heeft men het wel over "urbanisme", wat terugvertaald kan worden naar stedenbouwkunde. De reden dat planologie een typisch Nederlands verschijnsel is is dat Nederland al sinds jaar en dag kampt met ruimtegebrek. In het verleden is Nederland dan ook al groot geweest in het zo efficiënt indelen van de beschikbare ruimte. In andere landen, waar doorgaans minder schaarste van ruimte bestaat, is daarom ook nooit een broodnodig belang geweest voor efficiënt ruimtegebruik.
[bewerken] Planologie als wetenschappelijke discipline
Planologie wordt in Nederland op een aantal universiteiten gedoceerd. De Universiteit Utrecht, de Universiteit van Amsterdam, de Rijksuniversiteit Groningen, Wageningen Universiteit en de Radboud Universiteit Nijmegen geven het vak. Daarbij moet vermeld worden dat in Utrecht, Groningen en Nijmegen de discipline in de volledige bachelorfase onderdeel is van de studie Sociale Geografie en Planologie. Aan de Groninger faculteit wordt ook de opleiding Technische Planologie gedoceerd, met meer aandacht voor weg- en waterbouwkunde en bouwtechniek. Ook op een aantal hbo-scholen, waaronder Saxion te Deventer, NHTV internationaal hoger onderwijs Breda en de HRO te Rotterdam, doceert men planologie.
