Wubbo Ockels

Wubbo Johannes Ockels
Algemene informatie
Nationaliteit	Nederland
Geboortedatum	28 maart 1946
Geboorteplaats	Almelo
Andere beroepen	natuurkundige
Tijd in ruimte	7 dagen, 0 uur, 44 minuten
Missie	STS-61-A
Portaal    Ruimtevaart

Wubbo Johannes Ockels (Almelo, 28 maart 1946) is een Nederlandse natuurkundige, ruimtevaarder, piloot en hoogleraar.

In 1985 maakte dr. Ockels als eerste persoon met Nederlandse nationaliteit een vlucht door de ruimte. Wubbo Ockels is geboren in Almelo als zoon van een landmeetkundig ingenieur en groeide op in Brielle. Nadat hij met zijn vrouw in Amsterdam heeft gewoond, woont hij sinds de zomer van 2011 aan boord van zijn schip de "Ecolution-84" in (de haven van) Scheveningen. Ockels en zijn vrouw hebben twee kinderen en twee kleinkinderen.

Studie

Ockels studeerde natuurkunde en wiskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en behaalde in 1973 cum laude zijn doctoraalexamen. Na zijn opleiding deed hij experimenteel onderzoek naar onder meer het verval van atoomkernen onder uitzending van gammastraling aan het Kernfysisch Versneller Instituut (KVI). In 1978 promoveerde hij tot doctor op dit onderwerp aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Astronaut

Vervolgens werd hij in 1978, als wetenschapper die als buitengewoon hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen was verbonden, door de ESA (European Space Agency, de Europese organisatie voor ruimteonderzoek) geselecteerd om mee te werken aan het Spacelab-programma, een samenwerkingsproject van de ESA en de NASA.

In 1980 en 1981 volgde hij een astronautenopleiding aan het Lyndon B. Johnson Space Center in Texas, VS. Tijdens de eerste Spacelab-vlucht in 1983 onderhield hij vanuit het vluchtleidingscentrum contact met de wetenschappers onder de bemanning.

In 1985, van 31 oktober tot en met 6 november, mocht hij dan zijn eerste ruimtevlucht maken met de Spaceshuttle Challenger. Hij was tijdens die vlucht en het verblijf in het Spacelab D-1 verantwoordelijk voor de vele meetapparatuur, waarmee allerlei proeven moesten worden uitgevoerd.

Bij ESTEC en als hoogleraar

Vanaf 1986 was Wubbo Ockels werkzaam bij ESTEC in Noordwijk. Vervolgens werd hij in 1992 als deeltijdhoogleraar aangesteld aan de faculteit Luchtvaart- & Ruimtevaarttechniek van de Technische Universiteit Delft (TU Delft). Met ingang van 1 september 2003 is zijn aanstelling gewijzigd tot voltijdhoogleraar Duurzame technologie (in het Engels: Aerospace Sustainable Engineering and Technology (ASSET)). Hij is als bijzonder hoogleraar verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Kijk-TV

Van 1987 tot en met 1989 presenteerde hij het populairwetenschappelijk TROS-televisieprogramma Kijk-TV.

Onderzoeksprojecten

Ockels 'Ecolution 84', Reitdiep, Groningen.

Enkele van de onderzoeksprojecten waarmee hij zich bezighoudt zijn:

• Het project De Groene Grachten (www.degroenegrachten.nl). Dit project streeft ernaar om in september 2013 een aantal verduurzaamde Amsterdamse grachtenpanden op te leveren, om te laten zien dat het mogelijk is zelfs oude grachten panden te verduurzamen. Dit in het kader van 400 jaar grachten gordel in Amsterdam (de vroegste Amsterdamse grachtenpanden stammen uit 1613).
• de laddermolen, een innovatief idee om gebruik te maken van windenergie op grote hoogten, waar het in het algemeen harder waait en de luchtstroom gelijkmatiger is;
• de zonne-auto Nuna, die in 2001, 2003, 2005 en 2007 de World Solar Challenge gewonnen heeft;
• de Superbus, een nieuw te ontwikkelen bus die met zo'n 250 km/u moet gaan rijden, bijvoorbeeld in plaats van de geschrapte Zuiderzeelijn tussen Amsterdam en Groningen;
• een zero-emission zeilschip: de 'Ecolution'.

Lidmaatschappen

Wubbo Ockels is lid van de Amerikaanse Vereniging voor Natuurkunde, de Nederlandse Natuurkundige Vereniging, Mensa, de Associatie voor Ruimteverkenners en de Associatie voor Europese Astronauten. Tevens is Wubbo Ockels ambassadeur van de Frisian Solar Challenge, een race voor zonneboten langs de Friese elf steden. Sinds 2009 heeft hij ook zitting in het Comité van Aanbeveling van de stichting Students in Free Enterprise Delft.

Planetoïde

De Internationale Astronomische Unie heeft een planetoïde naar Wubbo Ockels vernoemd. Het kleine planeetje, dat voluit 9496 Ockels heet, draait tussen de planeten Mars en Jupiter om de zon en heeft een doorsnede van tussen de 4,8 en 11,4 kilometer. 9496 Ockels werd op 26 maart 1971 ontdekt door het Leidse astronomenechtpaar C.J. van Houten en I. van Houten-Groeneveld.

Eerste Nederlandse astronaut Van den Berg

Overigens is Lodewijk van den Berg de eerste in Nederland geboren ruimtevaarder. In 1961 verhuisde hij naar de VS, in 1975 werd hij Amerikaans staatsburger. Tussen 29 april en 6 mei 1985 vloog Van den Berg mee aan boord van de Challenger, een half jaar voor Ockels.

Onderscheidingen

• Op 15 juni 2000 werd Ockels de Gouden Generaal Snijders-Medaille toegekend voor zijn inzet ten dienste van het wekken van belangstelling voor de ruimtevaart onder jongeren. Deze medaille is de hoogste lucht- en ruimtevaartonderscheiding die Nederland kent.
• In 2004 eindigde hij op nummer 75 in de verkiezing van De grootste Nederlander.
• Officier in de Orde van Oranje-Nassau
• Kruis van verdienste I. Klasse in de Orde van Verdienste van de Bondsrepubliek Duitsland

Wubbo Ockelsprijs

De Wubbo Ockelsprijs werd sinds 1986 tweejaarlijks uitgereikt aan mensen die een uitzonderlijke prestatie hebben geleverd op het gebied van natuurwetenschappen of techniek, en een band hebben met Groningen. De laatste deelnemers in de Stichting Wubbo Ockelsprijs waren de gemeente Groningen, de Rijksuniversiteit Groningen, Energy Valley, Hanzehogeschool Groningen en de Nederlandse Gasunie. Zelf was Wubbo Ockels de eerste die de prijs won in 1986. Naast deze prijs bestond ook de juniorprijs, waarbij schoolklassen een competitie aangingen op het gebied van techniek en duurzame ontwikkeling. De prijzen zijn sinds 2010 niet meer uitgereikt. In 2011 stelde Ockels voor de statutaire opzet van de stichting te wijzigen. In een persverklaring van november 2011 wordt meegedeeld dat het bestuur van de Stichting Wubbe Ockelsprijs besloten heeft over te gaan tot ontbinding van de stichting aangezien er verschil van mening was ontstaan over o.a. de participatie van de Stichting Energy Valley in het stichtingsbestuur. Ockels had verzocht om die participatie te beëindigen waarmee het bestuur echter niet kon instemmen.

Biografie

Ockels' dochter Gean publiceerde in 2010 een boek over haar vader: De zeven levens van Wubbo Ockels. De leidraad van het boek bestaat uit gebeurtenissen waarbij Ockels bijna dood was, zoals in 1982 leptospirose (een ernstige bacteriële ziekte), in 1985 de ruimtevlucht (bij de volgende vlucht van de Challenger verongelukte het toestel), een vliegtuigongeluk in Lille, een hartaanval in 2005 en een niertumor in 2008.

Trivia

• Ten tijde van zijn eerste ruimtereis woonde Ockels in Maastricht. Op 30 november 1985 kregen Ockels en zijn echtgenote in Maastricht een ware heldenontvangst, compleet met ticker-tape parade in de Nieuwstraat. Ockels bood burgemeester Houben na deze ontvangst een Maastrichtse stadsvlag aan, die hij op zijn vijf miljoen kilometer lange tocht door de ruimte had meegenomen.
• HP/De Tijd vierde in oktober 2010 het 25-jarig jubileum van Ockels' ruimtevlucht met een eenmalig glossy tijdschrift Wubbo.

Fotogalerij

Mediabestanden

• 

  Bemanning van de vlucht in 1985 waartoe ook Wubbo Ockels behoorde

• 

  Wubbo Ockels in spacelab

• 

  Een jonge Wubbo Ockels

Referenties