Texas (staat)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
State of Texas
Staat van de Verenigde Staten Vlag van de Verenigde Staten
Vlag van Texas Zegel van Texas
(Details)
Alabama Alaska Arizona Arkansas Californië Colorado Connecticut Delaware Florida Georgia Hawaï Idaho Illinois Indiana Iowa Kansas Kentucky Louisiana Maine Maryland Massachusetts Michigan Minnesota Mississippi Montana Missouri Nebraska Nevada New Hampshire New Jersey New Mexico New York North Carolina North Dakota Ohio Oklahoma Oregon Pennsylvania Rhode Island South Carolina South Dakota Tennessee Texas Utah Vermont Virginia Washington West Virginia Wisconsin WyomingMap of USA TX.svg
Over deze afbeelding
Algemeen
Oppervlakte 696.241 km²
(2,5% water)
Inwoners 25.674.681 (37.9 inw/km²)
Hoofdstad Austin
Politiek
Gouverneur Rick Perry (R)
Overig
Tijdzone -6 / -7
Toegetreden 29 december 1845
Bijnaam Lone Star State
Detailkaart
National-atlas-texas.png
Portaal  Portaalicoon   Verenigde Staten

Texas is na Alaska de grootste staat van de Verenigde Staten van Amerika in oppervlakte. Het is tevens de tweede staat in bevolking, na Californië. De afkorting van de "Lone Star State", zoals de bijnaam luidt, is TX. Het aantal inwoners bedraagt ongeveer 26 miljoen.

De staat, in het zuiden van de VS, heeft vele oliebronnen. De hoofdstad van Texas is Austin, de grootste stad is Houston. Andere belangrijke grote steden zijn Dallas en San Antonio.

Geschiedenis[bewerken]

Het gebied dat nu Texas heet, werd oorspronkelijk bevolkt door Indianenstammen. In het tegenwoordige Texas wonen nog steeds Apache, Atakapa, Bidai, Caddo, Comanche, Karankawa, Kiowa, Tonkawa, en Wichita.

Op 6 november 1528 zette de Spaanse conquistador Álvar Núñez Cabeza de Vaca, die schipbreuk had geleden, als eerste Europeaan voet op Texaanse bodem. Boven die bodem hebben zes vlaggen gewapperd: de fleur-de-lys van Frankrijk en de nationale vlaggen van Spanje, Mexico, de Republiek Texas, de Verenigde Staten van Amerika en de Geconfedereerde Staten van Amerika.

Texas maakte in de eeuwen na de Spaanse verovering deel uit van de Spaanse kolonie Nieuw-Spanje. Van 1685 tot 1689 behoorde Texas tot de Franse kolonie Fort Saint Louis. Na de Mexicaanse onafhankelijkheid, in 1821, werd Texas samen met het Mexicaanse Coahuila de Zaragoza als Coahuila y Texas een deel van Mexico. Intussen migreerden veel Anglo-Amerikanen naar Texas, die uiteindelijk getalsmatig de Spaanstalige bevolking overtroffen. De Anglo-Texanen werden Texians genoemd, de Spaans/Mexicaanse Texanen Tejano's. Toen in 1835 de Mexicaanse dictator Antonio López de Santa Anna de grondwet van 1824 verving door een meer centralistische grondwet en Coahuila y Texas verving door departementen, riepen de Texians de onafhankelijkheid van Texas uit. Na eerst te zijn verslagen bij de legendarische slag om de Alamo wisten de rebellen in het voorjaar van 1836 Santa Anna te verslaan en gevangen te nemen bij de slag bij San Jacinto, die vervolgens de onafhankelijkheid van de Republiek Texas erkende. De Texanen beschouwden de Rio Grande als hun westgrens, terwijl dat voorheen de Nueces was. In 1840 ontstond aan de andere zijde van de Rio Grande voor een korte tijd de onafhankelijke Republiek van de Rio Grande. Toen die in hetzelfde jaar op gewelddadige wijze terug bij Mexico werd gevoegd vreesde Texas voor zijn onafhankelijkheid en zocht verdere toenadering tot de Verenigde Staten.

Op 29 december 1845 bekrachtigde de Amerikaanse president James K. Polk een wet, waarmee Texas werd geannexeerd. Texas werd daarmee de 28e staat van de Verenigde Staten. Een jaar later brak na een gevecht in het gebied dat zowel door Mexico als de Verenigde Staten werd opgeëist de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog uit. Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog koos Texas als slavenstaat de kant van de Geconfedereerde Staten van Amerika.

De Gualalupe Peak vormt het hoogste punt van Texas

Geografie[bewerken]

De staat Texas beslaat 678.054 km². Texas grenst in het noorden aan de staat Oklahoma; in het westen aan de staat New Mexico, in het zuiden aan Mexico en de Golf van Mexico; in het oosten aan de staat Louisiana en in het noordoosten aan de staat Arkansas. Het merendeel van Texas ligt in de Central-tijdzone, het uiterste westen, waaronder El Paso, ligt in de Mountain-tijdzone.

Er kunnen vijf geografische regio's worden onderscheiden:

  1. de Kustvlakte, van de Golf van Mexico landinwaarts tot San Antonio en ten zuidoosten van Austin
  2. de Hill Country en het Edwardsplateau, een heuvelachtig gebied in centraal-Texas, in het oosten begrensd door de Balcones-zone en de Blackland-prairie.
  3. de Grote vlakte, die zich uitstrekt tot in noord-Texas, waaronder de Llano Estacado en de Texas Panhandle
  4. de Noordelijke vlakte
  5. de Trans-Pecos-woestijn

Flora en fauna[bewerken]

Dieren en planten die voorkomen in Texas zijn hier soms naar vernoemd zoals de Texaanse padhagedis (Phrynosoma cornutum) en de Texaanse ratelslang (Crotalus atrox).

Texas is het belangrijkste deel van het verspreidingsgebied van de monarchvlinder (Danaus plexipus), in de lente verspreiden de vlinders zich noordwaarts en in de herfst weer zuidwaarts.

Demografie[bewerken]

Texas kent een groot aantal Spaanssprekenden (Hispanics). De meesten van hen zijn geïmmigreerd vanuit Mexico, Centraal-Amerika en Zuid-Amerika. Anderen, bekend als Tejano's, stammen af van mensen die al in Texas woonden voor de staat onafhankelijk werd van Mexico. Anders dan bij andere Amerikaanse staten die grenzen aan Mexico gaat de Texaanse cultuur geleidelijk over in de Mexicaanse, wat resulteert in een levendige grensstreek waarvan ook de Tex-Mex keuken en muziek getuigt. De raciale- en etnische problemen die in veel zuidelijke staten worden gevonden, zijn in Texas nagenoeg afwezig.

Naast Spaanssprekenden kent Texas immigrantengemeenschappen van Duitsers, Polen, Zweden, Noren, Tsjechen, Fransen en Nederlanders. Hun invloed is nog terug te vinden in de plaatsnamen, in de architectuur, in de muziek, en in de keuken van Texas. De stad Nederland in Texas werd in 1897 gesticht door Nederlandse immigranten. De belangrijkste families waren Reinstra en Doornbos en hun nakomelingen wonen er nog steeds. De Nederlandse geschiedenis van de stad wordt herdacht in het Dutch Windmill Museum aan de Boston Avenue.

Tegenwoordig emigreren Aziaten uit China, Taiwan, India en Zuid-Korea naar Texas. Zij vestigen zich vooral in Houston en Dallas.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van county's in Texas voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Texas is verdeeld in 254 county's en is daarmee de staat met de meeste county's. County's hebben bevoegdheden over algemene zaken in hun grondgebied, maar nemen gedeeltelijk ook de taken van een stadsbestuur waar. Dit is het geval voor huishoudens die niet binnen een stadsgrens liggen. De steden hebben ook bestuurlijke bevoegdheden, die overeenkomen met die van de Nederlandse gemeente.

Politiek[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de lijst van gouverneurs van Texas

Aan het hoofd van de uitvoerende macht van de staat staat een gouverneur, die direct gekozen wordt door de kiesgerechtigden in de staat. In 2002 werd de Republikein Rick Perry verkozen tot gouverneur van de staat Texas. Perry was eerder luitenant-gouverneur van Texas onder George W. Bush en volgde Bush op nadat die in 2000 werd gekozen tot president van de Verenigde Staten.

De wetgevende macht bestaat uit het Huis van Afgevaardigden van Texas (Texas House of Representatives) met 150 leden en de Senaat van Texas (Texas Senate) met 31 leden.

Economie[bewerken]

Tot de Tweede Wereldoorlog was Texas een overwegend agrarisch gebied, met landbouw en veeteelt, en met de aardoliewinning als belangrijkste industrie. In 1926 was San Antonio met meer dan 120 duizend inwoners de grootste stad.

Na de Tweede Wereldoorlog is Texas sterk geïndustrialiseerd. Informatietechnologie werd belangrijk voor de economie, naast de olie- en gaswinning, energieopwekking en energiehandel, landbouw en industrie, die altijd al belangrijk waren geweest. De twee belangrijkste economische centra zijn de Houston Metropolitan Area rond Houston (petrochemie; NASA), en Dallas-Fort Worth Metroplex rond Dallas en Fort Worth, het centrum van de landbouw en de informatietechnologie. De kosten voor het levensonderhoud zijn in Texas betrekkelijk laag: er wordt door de staat geen inkomstenbelasting geheven, de belasting op handel is laag en de overheidsbemoeienis is gering. Texas kent vanaf de jaren negentig een forse economische groei.

Onderwijs[bewerken]

Er zijn verschillende universiteiten in Texas, onder meer University of Texas System, Texas Christian University (TCU), Texas A&M University en Baylor University. De University of Texas System is met ruim 190.000 studenten de grootste. De universiteit heeft meer dan één campus, de Universiteit van Texas in Austin is daarvan de bekendste.

Externe link[bewerken]