Texas (staat)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
 |
||||
|
||||
 |
||||
|
|
||||
| Hoofdstad | Austin | |||
| Tijdzone | -6 / -7 | |||
|
|
||||
| Oppervlakte | 696.241 km² (2,5% water) | |||
| Inwoners (2004) | 22.490.022 (30,75/km²) | |||
|
|
||||
| Gouverneur | Rick Perry | |||
|
|
||||
| Toegetreden | 29 december 1845 | |||
| Bijnaam | Lone Star State | |||
|
||||
Texas is na Alaska de grootste staat van de Verenigde Staten van Amerika in oppervlakte. Het is tevens de tweede staat in bevolking, na Californië. De afkorting van de "Lone Star State", zoals de bijnaam luidt, is TX. Het aantal inwoners bedraagt ongeveer 22 miljoen.
De staat, in het zuiden van de VS, heeft vele oliebronnen. De hoofdstad van Texas is Austin, de grootste stad is Houston. Andere belangrijke grote steden zijn Dallas en San Antonio.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Het gebied dat nu Texas heet, werd oorspronkelijk bevolkt door Indianenstammen. In het tegenwoordige Texas wonen nog steeds Apache, Atakapa, Bidai, Caddo, Comanche, Karankawa, Kiowa, Tonkawa, en Wichita.
Op 6 november 1528 zette de Spaanse conquistador Álvar Núñez Cabeza de Vaca, die schipbreuk had geleden, als eerste Europeaan voet op Texaanse bodem. Boven die bodem hebben zes vlaggen gewapperd: de Fleur-de-lis van Frankrijk, en de nationale vlaggen van Spanje, Mexico, Republiek Texas, de Verenigde Staten van Amerika, en de Geconfedereerde Staten van Amerika.
Texas maakte in de eeuwen na de Spaanse verovering deel uit van de Spaanse kolonie Nieuw-Spanje. Na de Mexicaanse onafhankelijkheid, in 1821, werd Texas samen met het Mexicaanse Coahuila de Zaragoza als Coahuila y Tejas een deel van Mexico. Intussen migreerden veel Anglo-Amerikanen naar Texas, die uiteindelijk getalsmatig de Spaanstalige bevolking overtroffen. De Anglo-Texanen werden Texians genoemd, de Spaans/Mexicaanse Texanen Tejano's. Toen in 1835 de Mexicaanse dictator Antonio López de Santa Anna de grondwet van 1824 introk en Coahuila y Tejas verving door departementen, riepen de Texians de onafhankelijkheid van Texas uit. Na eerst te zijn verslagen bij de legendarische slag om de Alamo wisten de rebellen in het voorjaar van 1836 Santa Anna te verslaan en gevangen te nemen bij de slag bij San Jacinto, die vervolgens de onafhankelijkheid van de Republiek Texas erkende. De Texanen beschouwden de Rio Grande als hun westgrens, terwijl dat voorheen de Nueces was. In 1840 ontstond aan de andere zijde van de Rio Grande voor een korte tijd de onafhankelijke Republiek van de Rio Grande. Toen die in hetzelfde jaar op gewelddadige wijze terug bij Mexico werd gevoegd vreesde Texas voor zijn onafhankelijkheid en zocht verdere toenadering tot de Verenigde Staten.
Op 29 december 1845 bekrachtigde president James K. Polk van de Verenigde Staten van Amerika een wet, waarmee Texas werd geannexeerd. Texas werd daarmee de 28e staat van de Verenigde Staten. Een jaar later brak na een gevecht in het gebied dat zowel door Mexico als de Verenigde Staten werd opgeëist de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog uit.
[bewerken] Geografie
De staat Texas beslaat 678.054 km². Texas grenst in het noorden aan de staat Oklahoma; in het westen aan de staat New Mexico, in het zuiden aan Mexico en de Golf van Mexico; in het oosten aan de staat Louisiana; en in het noordoosten aan de staat Arkansas. Het merendeel van Texas ligt in de Central-tijdzone; het uiterste westen, waaronder El Paso, is onderdeel van de Mountain-tijdzone.
Er kunnen vijf geografische regio's worden onderscheiden:
- de Kustvlakte, van de Golf van Mexico landinwaarts tot San Antonio en ten zuidoosten van Austin
- de Hill Country en het Edwardsplateau, een heuvelachtig gebied in centraal-Texas, in het oosten begrensd door de Balcones-zone en de Blackland-prairie.
- de Grote vlakte, die zich uitstrekt tot in noord-Texas, waaronder de Llano Estacado en de Texas Panhandle
- de Noordelijke vlakte
- de Trans-Pecos-woestijn
[bewerken] Demografie
Texas kent een groot aantal Spaanssprekenden (Hispanics). Een deel van hen is recent geïmmigreerd vanuit Mexico, Centraal-Amerika en Zuid-Amerika. Anderen, bekend als Tejano's, stammen af van mensen die al in Texas woonden voor de staat onafhankelijk werd van Mexico. Anders dan bij andere Amerikaanse staten die grenzen aan Mexico gaat de Texaanse cultuur geleidelijk over in de Mexicaanse, wat resulteert in een levendige grensstreek waarvan ook de Tex-Mex keuken en muziek getuigt. De raciale- en etnische problemen die in veel zuidelijke staten worden gevonden, zijn in Texas nagenoeg afwezig.
Naast Spaanssprekenden kent Texas immigrantengemeenschappen van Duitsers, Polen, Zweden, Noren, Tsjechen, Fransen en Nederlanders. Hun invloed is nog in terug te vinden in de plaatsnamen, in de architectuur, in de muziek, en in de keuken van Texas. De stad Nederland in Texas werd in 1897 gesticht door Nederlandse immigranten. De belangrijkste families waren Reinstra en Doornbos en hun nakomelingen wonen er nog steeds. De Nederlandse geschiedenis van de stad wordt herdacht in het Dutch Windmill Museum aan de Boston Avenue.
Recent emigreren Aziaten uit China, Taiwan, India en Zuid-Korea naar Texas. Zij vestigen zich vooral in Houston en Dallas.
[bewerken] Bestuurlijke indeling
 Zie Lijst van county's in Texas voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Texas is verdeeld in 254 county's en is daarmee de staat met de meeste county's. County's hebben bevoegdheden over algemene zaken in het district, maar nemen gedeeltelijk ook de taken van een stad waar. Dit is het geval voor huishoudens die niet binnen de "city-limit" vallen. In de counties liggen city's (steden), de steden hebben ook bestuurlijke bevoegdheden, die overeenkomen met die van de Nederlandse gemeente.
[bewerken] Economie
Tot de Tweede Wereldoorlog was Texas een overwegend agrarisch gebied, met landbouw en veeteelt, en aardoliewinning als belangrijkste industrie. In 1926 was San Antonio de grootste stad, met meer dan 120 duizend inwoners.
Na de Tweede Wereldoorlog is Texas sterk geïndustrialiseerd. De economie drijft rond 2000 op informatietechnologie, olie en gaswinning, energieopwekking en energiehandel, landbouw, en industrie. De twee belangrijkste economische centra zijn de Houston Metropolitan Area rond Houston (petrochemie; NASA), en Dallas-Fort Worth Metroplex rond Dallas en Fort Worth, het centrum van de landbouw en de informatietechnologie. De kosten voor het levensonderhoud zijn in Texas betrekkelijk laag; er wordt door de staat geen inkomstenbelasting geheven; de belasting op handel is laag; en de overheidsbemoeienis is gering. Texas kent daardoor vanaf de jaren negentig een forse economische groei.
[bewerken] Onderwijs
De Universiteit van Texas kent vele campussen, de bekendste hiervan is de Universiteit van Texas in Austin.
| Verenigde Staten | |
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||||
