1901

1901
Eeuwen:	19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia:	1890-1899 · 1900-1909 · 1910-1919
Jaren:	< · 1899 · 1900 · 1901 · 1902 · 1903 · >
Maanden:	jan · feb · mrt · apr · mei · jun jul · aug · sep · okt · nov · dec
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2654 MMDCLIV
Armeense jaartelling:		1350 ԹՎ ՌՅԾ
Chinese jaartelling:		4597 – 4598 丁子 – 戊丑
Christelijke jaartelling:		1901 MCMI
Ethiopische jaartelling:		1893 –1894
Hebreeuwse jaartelling:		5661 – 5662
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1956 – 1957
- Shaka Samvat		1823 – 1824
- Kali Yuga		5002 – 5003
Iraanse jaartelling:		1279 –1280
Islamitische jaartelling:		1319 – 1320
Maçonnieke jaartelling:		5900 - 5901
Dit jaar naar onderwerp
Film in 1901
Lijst van landen in 1901
Sport in 1901
Juliaanse kalender van 1901
Gregoriaanse kalender van 1901

De moord op McKinley

Het jaar 1901 is het eerste jaar in de 20e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 1 - Nigeria wordt een protectoraat van het Verenigd Koninkrijk.
• 1 - Oprichting van het Gemenebest van Australië.
• 7 - Alferd Packer wordt na 18 jaar gevangenisstraf voor kannibalisme vrijgelaten.
• 22 - De Britse koningin Victoria sterft. Zij wordt opgevolgd door de bijna 60-jarige kroonprins Albert, die gaat regeren als Eduard VII.

februari

• 7 - De Nederlandse koningin Wilhelmina trouwt in Den Haag met hertog Hendrik van Mecklenburg-Schwerin.
• 27 - De Russische minister van onderwijs, Bogoljepow, wordt vermoord.

maart

• 4 - De Amerikaanse president William McKinley begint aan zijn tweede regeringsperiode.
• 17 - Progressief-liberalen en radicalen in Nederland richten de Vrijzinnig Democratische Bond op.
• 23 - Aftreden van Emilio Aguinaldo (1869-1964), sinds 23 januari 1899 president van de Filipijnse Republiek.

april

• 28 - Oprichting van de Koninklijke Nederlandse Atletiek Unie.

mei

• 20 - De Leuvense professor André Dumont ontdekt in As een steenkoollaag.

juni

• 22 - De Nederlandse woningwet wordt van kracht, waardoor gemeenten een actieve eigen woningpolitiek kunnen gaan voeren.

augustus

• 1 - Beëdiging van het Kabinet-Kuyper. Abraham Kuyper heeft een ploeg bij elkaar van 5 protestantse en 3 katholieke ministers. Zelf neemt hij binnenlandse zaken voor zijn rekening.
• 30 - Hubert Booth krijgt octrooi op zijn uitvinding: de stofzuiger.

september

• 6 - De Amerikaanse president William McKinley raakt zwaar gewond bij een aanslag.
• 7 - De keizerlijke regering van China moet haar verkapte steun aan de Bokseropstand bekopen met een schadevergoeding van 450 miljoen taels aan de coalitie van Europese mogendheden. Ook moet ze zich verplichten de leiders van de opstand ter dood te brengen.
• 14 - President McKinley bezwijkt aan zijn verwondingen. Hij wordt opgevolgd door vicepresident Theodore Roosevelt.
• 14 - 3 wetenschappers vinden in Siberië de resten van één van de laatste mammoeten die op aarde leefden.

oktober

• 2 - Bouw van de eerste onderzeeboot voor de Royal Navy.

december

• 10 - De eerste Nobelprijzen worden uitgereikt. De Nederlander Henri van 't Hoff ontvangt die voor scheikunde voor zijn verdienste als grondlegger van de stereochemie.
• 12 - Het eerste trans-Atlantische radio-bericht, wordt ontvangen op Newfoundland door Guglielmo Marconi.
• 12 - Inwijding van de Dominicanenkerk in Zwolle, waarmee de paters terug zijn na ruim drie eeuwen.

zonder datum

• Een Napolitaans liefdeslied begint zijn veroveringstocht door de wereld: 'O sole mio.
• Uitgave van de eerste Iskra.
• De Argentijnse voetbalclub River Plate, meervoudig winnaar van de Copa Libertadores, wordt opgericht.
• De Nederlandse minister van Nijverheid Lely sticht de Staatsmijnen.
• In Nederland verschijnt het eerste leerboek Esperanto.
• Franse archeologen vinden in Susa (in het zuiden van het huidige Iran) de stele met de "Codex Hammurabi" (Wetten van Hammurabi).
• Booker T. Washington schrijft "Up from slavery", waarin hij de Amerikaanse zwarte bevolking voorhoudt zich te ontwikkelen teneinde zich te bevrijden.
• De Okapi wordt voor het eerst wetenschappelijk beschreven.

Muziek

• Sergei Rachmaninoff componeert zijn Piano Concerto No. 2
• In Wenen, in het Raimund-Theater, vindt de première van de operette Der Kellermeister van Karl Zeller
• Edvard Grieg componeert de Lyrische suite, opus 54

Literatuur

• De Franse schrijver Sully Prudhomme ontvangt de Nobelprijs voor de Literatuur
• Louis Couperus schrijft Babel

Beeldende kunst

• 

  Judith I, Gustav Klimt

• 

  Toulouse-Lautrec, São Paulo Museum of Art

• 

  La Promenade (1901)'Théo van Rysselberghe

Bouwkunst

• 

  Klooster Nazareth (Venlo) (1901) Jules Kayser

Nobelprijzen

• Natuurkunde: Wilhelm Röntgen (Dui)
• Scheikunde: Jacobus van 't Hoff (Ned)
• Geneeskunde: Emil Adolf von Behring (Dui)
• Literatuur: Sully Prudhomme (Fra)
• Vrede: Henri Dunant (Zwi) en Frédéric Passy (Fra)

Geboren

januari

• 1 - Marcel Balsa, Frans autocoureur (overleden 1984)
• 1 - Christine Wittewaall van Stoetwegen, Nederlands politica (overleden 1986)
• 11 - Andries Copier, Nederlands ontwerper en glaskunstenaar (overleden 1991)
• 21 - Kick Geudeker, Nederlands sportjournalist (overleden 1977)
• 21 - Ricardo Zamora, Spaans voetballer (overleden 1978)
• 23 - Benno Stokvis, Nederlands jurist, publicist en politicus (overleden 1977)
• 25 - Pablo Antonio, Filipijns architect (overleden 1975)

februari

• 1 - Clark Gable, Amerikaans acteur (overleden 1960)
• 2 - Jascha Heifetz, Joods-Amerikaans violist (overleden 1987)
• 4 - Willem Bokhoven, Nederlands waterpoloër (overleden 1982)
• 7 - A. den Doolaard, Nederlands schrijver en journalist (overleden 1994)
• 10 - Cor Kieboom, Nederlands voorzitter van Feyenoord (overleden 1982)
• 13 - Vasili Koeznetsov, Russisch politicus (overleden 1990)
• 19 - Florence Green, officieel de laatste overlevende veteraan van de Eerste Wereldoorlog (overleden 2012)
• 25 - Zeppo Marx, Amerikaanse acteur, komiek en musicus (overleden 1979)
• 28 - Linus Pauling, Amerikaans chemicus (overleden 1994)

maart

• 10 - Hendrik van den Broek, Nederlands journalist (overleden 1959)
• 10 - Michel Seuphor, Belgisch kunstenaar (overleden 1999)
• 19 - Cornelis van Geelkerken, Nederlands plaatsvervangend leider van de NSB (overleden 1976)
• 24 - Ub Iwerks, eerste tekenaar van Mickey Mouse (overleden 1971)
• 27 - Carl Barks, Amerikaans striptekenaar en schepper van onder anderen Dagobert Duck, Duckstad, Willie Wortel en Guus Geluk (overleden 2000)

april

• 10 - Arend Tael, Nederlands schrijver, pseudoniem voor Arie Pieter Krul (overleden 1945)
• 15 - Joe Davis, Brits snookerspeler (overleden 1978)
• 21 - Herman Van den Reeck, Vlaams politiek geëngageerd student (overleden 1920)
• 22 - Max Lobato, Surinaams politicus (overleden 1988)
• 23 - Wim Bolten, Nederlands atleet (overleden 1971)
• 28 - Corry Vonk, Nederlands revuester en cabaretière (overleden 1988)
• 30 - György Orth, Hongaars voetballer en voetbaltrainer (overleden 1962)

mei

• 7 - Gary Cooper, Amerikaans acteur (overleden 1961)
• 13 - Witold Pilecki, Pools beroepsmilitair en verzetsman (overleden 1948)
• 13 - Louis Somer, Nederlands violist en componist (overleden 1966)
• 20 - Max Euwe, Nederlands schaker (overleden 1981)
• 23 - Edmund Rubbra, Brits componist, muziekpedagoog en pianist (overleden 1986)
• 24 - Antoine Mazairac, Nederlands wielrenner (overleden 1966)
• 24 - José Nasazzi, Uruguayaans voetballer (overleden 1968)

juni

• 1 - Joop ter Beek, Nederlands voetballer (overleden 1934)
• 19 - Anton Leo de Block, Nederlands jurist (overleden 1986)
• 24 - Marcel Mule, Frans klassiek saxofonist (overleden 2001)

juli

• 9 - Barbara Cartland, Brits schrijfster en stiefgrootmoeder van prinses Diana (overleden 2000)
• 21 - Albert Hamilton Gordon, Amerikaanse ondernemer en econoom (overleden 2009)
• 29 - Anton Toscani, Nederlands snelwandelaar (overleden 1984)

augustus

• 4 - Louis Daniël Satchmo Armstrong, Amerikaans jazzmusicus (overleden 1971)
• 9 - Charles Farrell, Amerikaans acteur (overleden 1990)
• 10 - Mona Rüster, Duits tafeltennisster (overleden 1976)
• 23 - Minne Endstra, Nederlands zakenman (overleden 1971)
• 26 - Jan de Quay, Nederlands minister-president (overleden 1985)

september

• 8 - Rie Beisenherz, Nederlands zwemster (overleden 1992)
• 12 - Ernst Pepping, Duits componist (overleden 1981)
• 23 - Jaroslav Seifert, Tsjechisch schrijver, dichter en journalist (overleden 1986)
• 29 - Enrico Fermi, Italiaans natuurkundige (overleden 1954)
• 29 - Lanza del Vasto, Italiaans filosoof, poëet, artiest, en geweldloos activist (overleden 1981)

oktober

• 8 - Mark Oliphant, Australisch natuurkundige en politicus (overleden 2000)
• 27 - Luis Brunetto, Argentijns atleet (overleden 1968)
• 31 - Cornelis van Steenis, Nederlands botanicus (overleden 1986)

november

• 3 - Leopold III, koning der Belgen (overleden 1983)
• 9 - Eduard Veterman, Nederlands schrijver en verzetsman (overleden 1946)
• 17 - Lee Strasberg, Amerikaans acteerdocent en toneelregisseur (overleden 1982)
• 18 - George Gallup, Amerikaans statisticus en opinie-onderzoeker (overleden 1984)
• 25 - Klaas Breeuwer, Nederlands voetballer (overleden 1961)
• 28 - Roy Urquhart, Brits generaal (overleden 1988)

december

• 5 - Werner Heisenberg, Duits wis- en natuurkundige (overleden 1976)
• 5 - Walt Disney, Amerikaans tekenfilmmaker en schepper van onder meer Mickey Mouse, Goofy en Donald Duck (overleden 1966)
• 14 - Paul I van Griekenland (overleden 1964)
• 19 - Rudolf Hell, Duits uitvinder (overleden 2002)
• 22 - Arie Kaan, Nederlands atleet (overleden 1991)
• 22 - André Kostelanetz, Amerikaans dirigent en arrangeur (overleden 1980)
• 26 - Adrianus van der Vaart, oudste man van Nederland (overleden 2008)
• 26 - Georg Rimski-Korsakov, Russisch musicoloog en componist (overleden 1965)
• 27 - Marlène Dietrich, Duits-Amerikaans actrice (overleden 1992)

Overleden

januari

• 5 - Karel Alexander (82), groothertog van Saksen-Weimar-Eisenach
• 20 - Zénobe Gramme (74), Belgisch wetenschapper
• 22 - Victoria (81), Koningin van Groot-Brittannië Ierland
• 27 - Giuseppe Verdi (87), Italiaans componist

februari

• 11 - Milan Obrenović (46), Servisch koning

maart

• 8 - Peter Benoit (66), Vlaams componist
• 13 - Benjamin Harrison (67), 23^ste president van de Verenigde Staten

april

• 16 - Henry Augustus Rowland (52), Amerikaans natuurkundige

mei

• 24 - Louis Zéphirin Moreau (77), Canadees rooms-katholiek geestelijke en ordestichter
• 30 - Victor D'Hondt (60), Belgisch jurist, bekend voor zijn zetelverdelingsmethode bij verkiezingen

juli

• 17 - Johanna Spyri (74), Zwitsers schrijfster

september

• 9 - Henri de Toulouse-Lautrec (36), Frans schilder en graficus
• 14 - William McKinley (58), 25^ste president van de Verenigde Staten

Weerextremen in België

• 21 februari: Minimumtemperatuur tot –15,0 °C in Leopoldsburg en –25,0 °C in Stavelot.
• 11 maart: Neerslag met woestijnstof.
• 10 april: Tornado in de streek van Terhulpen.
• 13 juli: 63 mm neerslag op 24 uur te Semmerzake (Gavere).

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Mediabestanden

Zie de categorie 1901 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.