1 juni

1 juni is de 152ste dag van het jaar (153ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 213 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1788 - Kapitein William Bligh licht het anker in de Valsbaai en zet koers naar de Oost met zijn schip de HMAV Bounty.
  • 1927 - Een hevige tornado (wervelwind) richt grote verwoestingen aan in de Achterhoek.
  • 1990 - Nabij Tbilisi (Georgië) vallen twee cabines van een kabelbaan naar beneden nadat een kabel is gebroken: vijftien doden.
  • 2001 - De 12-jarige Zuid-Afrikaanse aids-activist en -patiënt Nkosi Johnson die lange tijd het symbool voor de strijd tegen aids in Zuid-Afrika was, verliest de strijd tegen de slopende ziekte en sterft.
  • 2009 - Een Airbus A330-200 van Air France verdwijnt boven de Atlantische Oceaan plots van de radar. Bij de vliegtuigramp met vlucht F447 komen 228 mensen om, waaronder twee Nederlanders. Het is de grootste vliegtuigramp met een burgervliegtuig sinds 2001.

•  Media
  • 1951 - De eerste cartoon van WiBo verschijnt op de voorpagina van de Volkskrant.
  • 1980 - Eerste uitzending van de Amerikaanse nieuwszender CNN van Ted Turner.
  • 2007 - RTL zendt sinds vandaag officieel alle programma's uit in breedbeeld.

•  Muziek
  • 1967 - Het Beatles-album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band komt uit in het Verenigd Koninkrijk.

•  Oorlog
  • 1940 - In Nederland treedt de distributie van verschillende artikelen in werking.
  • 1962 - In Israël wordt jodenvervolger Adolf Eichmann geëxecuteerd.

•  Politiek
  • 1568 - Achttien edelen worden in Brussel onthoofd in opdracht van Alva.
  • 1901 -De Ongevallenwet treedt in werking. De wet is de eerste markering van de verzorgingsstaat die in Nederland gestalte gaat krijgen.
  • 1902 - De grote staking van Twentse textielarbeiders verloopt. Op het hoogtepunt van de acties waren 45.000 textielarbeiders werkloos, hetzij door staking, hetzij door uitsluiting.
  • 1977 - De demissionaire minister-president drs. Joop den Uyl is door de koningin belast met de opdracht een kabinet te vormen.
  • 1984 - De Nederlandse regering besluit tot plaatsing van 48 kruisraketten, tenzij op 1 juni 1985 blijkt dat Rusland zijn arsenaal SS-20 raketten niet heeft uitgebreid (onderdeel van het zg. NAVO-Dubbelbesluit van 12 december 1979).
  • 1997 - De socialisten winnen de Franse verkiezingen. Lionel Jospin wordt door president Jacques Chirac benoemd tot premier van Frankrijk.
  • 1998 - De Europese Centrale Bank wordt opgericht met Frankfurt als vestigingsplaats.
  • 2001 - In de Nepalese hoofdstad Kathmandu vindt een bloedig drama plaats waarbij onder andere koning Birendra de dood vindt in zijn paleis. De kroonprins Dipendra raakt in coma en sterft twee dagen later. Over de ware toedracht doen vele verhalen de ronde.
  • 2002 - India heeft waarschijnlijk de beschikking over zo'n 150 kernkoppen. Het Pakistaanse arsenaal is op zijn best een derde van dit aantal. Er dreigt een conflict en de Russische president Poetin wil bemiddelen tussen Musharraf en Vajpayee.
  • 2005 - De Nederlandse burgers stemmen met een grote meerderheid (61,6 %) tegen het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa.

Rookpluim tijdens de brand.

•  Recreatie
  • 1984 - In de Efteling wordt de attractie Carnaval Festival geopend.
  • 1995 - In het Disneyland Park te Parijs wordt de attractie Space Mountain geopend.
  • 2008 - Een grote brand in de Universal Studios Hollywood verwoest een deel van het park.

•  Religie
  • 1722 - Verheffing van het Bisdom Wenen in Oostenrijk tot Aartsbisdom Wenen.
  • 1778 - Paus Pius VI creëert tien nieuwe kardinalen, onder wie de aartsbisschop van Mechelen Johann Heinrich von Frankenberg en de Franse grootaalmoezenier Lodewijk René Eduard de Rohan.
  • 1795 - Paus Pius VI creëert één nieuwe kardinaal.
  • 1891 - Paus Leo XIII creëert twee nieuwe kardinalen.

•  Sport
  • 1900 - In Rotterdam besluiten enkele schooljongens tot de oprichting van voetbalclub Neptunus, die 43 jaar later ook een honkbalafdeling krijgt.
  • 1918 - Oprichting van de Nederlandse amateurvoetbalvereniging Excelsior Maassluis.
  • 1950 - Oprichting van de Oostenrijkse voetbalclub SV Austria Salzburg.
  • 1962 - In Kerkrade wordt profvoetbalclub Roda JC opgericht na een fusie tussen Roda Sport en Rapid JC.
  • 1977 - Oprichting van profvoetbalclub sc Heerenveen als afsplitsing van Heerenveen.
  • 1988 - Het Nederlands voetbalelftal sluit in Amsterdam de voorbereidingen op het EK voetbal 1988 af met een 2-0 overwinning op Roemenië.
  • 1992 - Kazachstan en Turkmenistan spelen de eerste voetbalinterland uit de geschiedenis van beide voormalige Sovjet-republieken. Het onderlinge duel eindigt in een 1-0 overwinning voor Kazachstan.
  • 1997 - Amsterdam wint de landstitel in de Nederlandse hockeyhoofdklasse door in de tweede wedstrijd van finale van de play-offs na strafballen te winnen van Hockeyclub 's-Hertogenbosch.
  • 1998 - In het tot hockeyarena omgebouwde voetbalstadion van FC Utrecht herovert de Nederlandse mannenhockeyploeg de wereldtitel door Spanje in de verlenging van de finale van het WK hockey te verslaan: 3-2. Teun de Nooijer maakt de golden goal.
  • 2006 - Recordinternational Claudio Suárez speelt tegen Nederland zijn 178ste en laatste interland voor het Mexicaans voetbalelftal.

•  Wetenschap en technologie
  • 1836 - Charles Darwin komt aan in Kaapstad.
  • 1881 - Eerste Nederlandse openbare telefoonnetwerk wordt in gebruik genomen.
  • 1956 - De NV Alabastine Holland wordt opgericht en in Ammerzoden wordt gestart met tweedehandse Britse machines voor de productie van het vulmiddel.
  • 1965 - Ontdekking van de kosmische achtergrondstraling door Arno Allan Penzias en Robert Woodrow Wilson; deze ontdekking bevestigt de theorie van de oerknal.
  • 1975 - In Nederland worden veiligheidsgordels verplicht.
  • 2002 - Eindhoven Airport boekt in mei een recordaantal van 40.000 passagiers (september 2000 - 38.500).
  • 2004 - Treinkaartjes die aan het loket worden gekocht, worden 50 eurocent duurder. De heffing is bedoeld om het gebruik van kaartautomaten te bevorderen.

Geboren

Marilyn Monroe,
geboren in 1926

Heidi Klum,
geboren in 1973

Alanis Morissette,
geboren in 1974

Michael Rasmussen,
geboren in 1974

Antonietta di Martino,
geboren in 1978

Sylvia Hoeks,
geboren in 1983

Tirunesh Dibabain 2008,
geboren in 1985

• 1653 - Georg Muffat, Duits orgelcomponist (overleden 1704)
• 1754 - Ferdinand van Oostenrijk, Oostenrijks aartshertog (overleden 1806)
• 1765 - Laurentius Passchijn, Belgisch politicus (overleden 1849)
• 1780 - Carl von Clausewitz, Pruisisch generaal (overleden 1831)
• 1790 - Ferdinand Raimund, Oostenrijks schrijver (overleden 1836)
• 1796 - Sadi Carnot, Frans wiskundige (overleden 1832)
• 1801 - Brigham Young, Amerikaans theoloog (overleden 1877)
• 1804 - Michail Glinka, Russisch componist (overleden 1857)
• 1815 - Otto I, Grieks koning (overleden 1867)
• 1873 - Fernando María Guerrero, Filipijns schrijver en dichter (overleden 1929)
• 1878 - John Masefield, Engels schrijver, Poet Laureate (overleden 1967)
• 1887 - Francisco Benitez, Filipijns universiteitsbestuurder (overleden 1951)
• 1890 - Frank Morgan, Amerikaans acteur (overleden 1949)
• 1892 - Amanoellah Khan, Afghaans koning (overleden 1960)
• 1892 - Hironori Otsuka, Japans grondlegger van de karatestijl Wado-ryu (overleden 1982)
• 1892 - Raffaele Paolucci, Italiaans militair (overleden 1958)
• 1892 - Hendrik Sangster, Nederlands architect (overleden 1971)
• 1901 - Joop ter Beek, Nederlands voetballer (overleden 1934)
• 1907 - Jan Patočka, Tsjechisch filosoof (overleden 1977)
• 1907 - Frank Whittle, Amerikaans uitvinder van de straalmotor (overleden 1996)
• 1914 - Frits Terwindt, Nederlands politicus (overleden 2008)
• 1915 - John Randolph, Amerikaans acteur (overleden 2004)
• 1916 - Jean Jéròme Hamer, Belgisch curiekardinaal (overleden 1996)
• 1921 - Eric Blau, Amerikaans musicalschrijver (overleden 2009)
• 1921 - Nelson Riddle, Amerikaans bandleider (overleden 1985)
• 1922 - Joan Copeland, Amerikaans actrice
• 1922 - John Woodhouse, Nederlands accordeonist (overleden 2001)
• 1924 - Ward De Ravet, Vlaams acteur (overleden 2013)
• 1926 - Andy Griffith, Amerikaans acteur (overleden 2012)
• 1926 - Marilyn Monroe, Amerikaans actrice (overleden 1962)
• 1927 - Willem Scholten, Nederlands politicus (overleden 2005)
• 1928 - Georgi Dobrovolski, Russisch kosmonaut (overleden 1971)
• 1928 - Bob Monkhouse, Brits televisiepersoonlijkheid (overleden 2003)
• 1930 - Kitty Janssen, Nederlands actrice
• 1930 - Edward Woodward, Engels acteur (overleden 2009)
• 1931 - Keith Campbell, Australisch motorcoureur (overleden 1958)
• 1932 - Jim Janssen van Raaij, Nederlands politicus en jurist (overleden 2010)
• 1933 - Ronny Rens, Surinaams journalist (overleden 2009)
• 1933 - Georges Salmon, Belgisch atleet
• 1934 - Pat Boone, Amerikaans zanger
• 1937 - Morgan Freeman, Amerikaans acteur
• 1937 - Colleen McCullough, Australisch schrijver
• 1938 - Carlo Caffarra, Italiaans kardinaal-aartsbisschop van Bologna
• 1938 - Ugo Prinsen, Vlaams acteur (overleden 2004)
• 1939 - Cleavon Little, Amerikaans acteur (overleden 1992)
• 1940 - René Auberjonois, Amerikaans acteur
• 1940 - Kip Thorne, Amerikaans natuurkundige
• 1942 - Paco Peña, Spaans flamencogitarist
• 1943 - Ely van Tongeren, Nederlands zanger
• 1944 - Freddy Herbrand, Belgisch atleet
• 1944 - Robert Powell, Engels acteur
• 1945 - Marino Basso, Italiaans wielrenner
• 1945 - Ciska Peters, Nederlands zangeres
• 1945 - Frederica von Stade, Amerikaans mezzo-sopraan
• 1946 - Brian Cox, Schots acteur
• 1947 - Jonathan Pryce, Brits acteur
• 1947 - Ron Wood, Brits gitarist
• 1948 - Paul Wuyts, Vlaams acteur (overleden 2012)
• 1950 - Annemarie Jorritsma, Nederlands politica
• 1950 - Ferdi Karmelk, Nederlands gitarist (overleden 1988)
• 1953 - David Berkowitz, Amerikaans seriemoordenaar (Son of Sam)
• 1953 - Diana Canova, Amerikaans actrice
• 1955 - Lorraine Moller, Nieuw-Zeelands atlete
• 1956 - Peter Tomka, Slowaaks ambassadeur en rechter bij het Internationaal Gerechtshof
• 1957 - Alphadi, pseudoniem van Seidnaly Sidhamed, Nigerees modeontwerper
• 1957 - Yasuhiro Yamashita, Japans judoka
• 1958 - Rob Scholte, Nederlands kunstenaar
• 1958 - Gennadi Valjoekevitsj, Wit-Russisch atleet
• 1959 - Fiorenzo Treossi, Italiaans voetbalscheidsrechter
• 1960 - Simon Gallup, Engels bassist
• 1960 - Jelena Muchina, Russisch turnster (overleden 2006)
• 1961 - Rubén Espinoza, Chileens voetballer
• 1963 - Vital Borkelmans, Belgisch voetballer
• 1964 - Shayne Burgess, Engels darter
• 1964 - Jainal Antel Sali jr., leider van de Islamitische terreurorganisatie Abu Sayyaf (overleden 2007)
• 1965 - Nigel Short, Engels schaker
• 1967 - Roger Sanchez, Amerikaans dj
• 1968 - Jason Donovan, Australisch acteur en zanger
• 1968 - Karen Mulder, Nederlands top fotomodel
• 1969 - Teri Polo, Amerikaans actrice
• 1970 - Marjon Keller, Nederlands zangeres
• 1970 - Alexi Lalas, Amerikaans voetballer
• 1972 - Daniel Casey, Brits acteur
• 1972 - Miroslav König, Slowaaks voetbaldoelman
• 1972 - Wim Maes, Belgisch schaker
• 1973 - Frederik Deburghgraeve, Belgisch zwemmer
• 1973 - Heidi Klum, Duits topmodel
• 1974 - Alanis Morissette, Canadees zangeres
• 1974 - Michael Rasmussen, Deens wielrenner
• 1976 - Marlon Devonish, Brits atleet
• 1977 - Sarah Wayne Callies, Amerikaans actrice
• 1978 - Alessandra Aguilar, Spaans atlete
• 1978 - Irena Dufour, Belgisch atlete
• 1978 - Antonietta Di Martino, Italiaans atlete
• 1978 - Aleksandar Šapić, Servisch waterpoloër
• 1980 - Arne Dankers, Canadees schaatser
• 1980 - Oliver James, Brits acteur
• 1981 - Thorben Marx, Duits voetballer
• 1982 - Justine Henin, Belgisch tennisster
• 1983 - Lauren Breadmore, Australisch tennisster
• 1983 - Sylvia Hoeks, Nederlands actrice
• 1983 - Raffaëla Paton, Nederlands zangeres
• 1984 - Jean Beausejour, Chileens voetballer
• 1984 - Zhao Chengliang, Chinees atleet
• 1984 - Nathan Coe, Australisch voetballer
• 1984 - David Neville, Amerikaans atleet
• 1984 - Olivier Tielemans, Nederlands autocoureur
• 1985 - Rodolph Austin, Jamaicaans voetballer
• 1985 - Tirunesh Dibaba, Ethiopisch atlete
• 1986 - Anna Haag, Zweeds langlaufster
• 1988 - Javier Hernández, Mexicaans voetballer
• 1989 - Ariana Kukors, Amerikaans zwemster
• 1991 - Amy Pieters, Nederlands wielrenster

Overleden

Paus Gregorius XVI,
overleden 1846

Napoleon Eugène Lodewijk,
overleden 1879

• 1191 - Filips van de Elzas, Graaf van Vlaanderen
• 1616 - Tokugawa Ieyasu (73), Japans shogun-leider
• 1660 - Mary Dyer (49), Engels quaker
• 1804 - Franziskus Herzan von Harras (69), Boheems kardinaal-bisschop van Szombathely (Hongarije)
• 1846 - Paus Gregorius XVI (80)
• 1864 - Hong Xiuquan (50), Chinees revolutionair
• 1868 - James Buchanan (77), vijftiende president van de Verenigde Staten
• 1879 - Napoleon Eugène Lodewijk Bonaparte (23), Frans keizerlijke prins
• 1912 - Daniel Burnham (65), Amerikaans stedenbouwkundige en architect
• 1927 - Lizzie Borden (66), Amerikaans verdachte
• 1927 - Hannibal Mary Di Francia (75), Italiaans heilige en priester
• 1938 - Ödön von Horváth (36), Hongaars-Duits schrijver
• 1945 - August Lindgren (61), Deens voetballer
• 1946 - Ion Antonescu (63), Roemeens maarschalk en politicus
• 1951 - Jose Alejandrino (80), Filipijns revolutionair generaal en senator
• 1952 - John Dewey (92), Amerikaans psycholoog
• 1959 - Sax Rohmer (76), Engels schrijver
• 1960 - Paula Hitler (64), zus van Adolf Hitler
• 1962 - Adolf Eichmann (56), Duits nazi-functionaris in het Derde Rijk en oorlogsmisdadiger
• 1965 - Curly Lambeau (67), Belgisch-Amerikaans football-speler en trainer
• 1965 - Richard Minne (73), Vlaams dichter en schrijver
• 1966 - Évariste Kimba (39), Congolees politicus
• 1968 - Helen Keller (87), Amerikaans blinde taalgeleerde
• 1969 - Ivar Ballangrud (65), Noors schaatser
• 1985 - Gaston Rebuffat (64), Frans bergbeklimmer
• 1986 - Jo Gartner (32), Oostenrijks autocoureur
• 1987 - Jef Cassiers (57), Vlaams acteur
• 1988 - Peter Hurkos (77), Nederlands helderziende
• 1999 - Christopher Cockerell (88), Brits ingenieur en uitvinder
• 2001 - Koning Birendra (55) en Koningin Aiswarya (51) van Nepal
• 2001 - Nkosi Johnson (12), Zuid-Afrikaans aids-patiënt
• 2002 - Hansie Cronjé (32), Zuid-Afrikaans cricketer
• 2002 - Leo van der Zalm (60), Nederlands dichter
• 2003 - Joe Harris (59), Vlaams zanger
• 2006 - Hans de Haan (81), Nederlands politicus
• 2006 - Rocío Jurado (51), Spaans zangeres en actrice
• 2007 - Kasma Booty (75), Maleisisch actrice
• 2007 - Tony Thompson (31), Amerikaans R&B- en soulzanger
• 2008 - Tommy Lapid (76), Israëlisch journalist, columnist, publicist, televisiepresentator, (sport)bestuurder en politicus
• 2008 - Yves Saint Laurent (71), Frans modeontwerper
• 2009 - Thomas Berry (94), Amerikaans theoloog en cultuurhistoricus
• 2009 - Pedro Luís van Orléans-Braganza (26), Braziliaans prins
• 2009 - Dirk du Toit (65), Zuid-Afrikaans politicus
• 2010 - Andrej Voznesenski (77), Russisch dichter
• 2011 - Munir Dar (76), Pakistaans hockeyer
• 2012 - Pádraig Faulkner (94), Iers politicus

Viering/herdenking

• Kinderdag
• rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Justinus (de Martelaar) († c. 165) - Gedachtenis
  • Heilige Pamfiel en gezellen († c. 309)
  • Heilige Ronan
  • Zalige Theobald(us) (Roggeri) (van Alba) († 1150)
  • Heilige Ko(e)nr(a)ad van Trier († 1066)
  • Heilige Candida van Whitchurch († c. 1000)
  • Heilige Annibale Maria di Francia († 1927)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1975 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 7,3 °C
• 1947 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 23,3 °C
• 1936 - Laagste minimumtemperatuur 0,7 °C
• 1947 - Hoogste maximumtemperatuur 31,2 °C
• 1946 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 10,8 m/s
• 1903 - Langste zonneschijnduur 16,3 uur
• 1948 - Langste neerslagduur 6,4 uur
• 1927 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 27,8 mm
• 1934 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 38 %

België

Dagrecords

• 1975 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 6,7 °C
• 1947 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 25,7 °C
• 1936 - Laagste minimumtemperatuur 0,9 °C
• 1947 - Hoogste maximumtemperatuur 32,3 °C
• 1964 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 22,8 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1903 - Tussen Louette-Saint-Pierre en het bos van Saint-Jean, nabij Gedinne, vallen er echte ijsblokjes uit de lucht, zodat er een laag van 35 cm ijs ontstaat.
• 1927 - Tornado in Laken (Brussel) veroorzaakt schade aan daken en bomen.
• 1975 - Minimumtemperatuur –2,8 °C in Rochefort.

Bronnen, noten en/of referenties