14 juni

14 juni is de 165ste dag van het jaar (166ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 200 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1789 - De muiters op de HMAV Bounty bereiken Timor.
  • 1985 - TWA Vlucht 847 wordt gekaapt door de Hezbollah.

•  Media
  • 1923 - Warren G. Harding gebruikt als eerste Amerikaanse president de radio.

•  Oorlog
  • 1645 - Slag bij Naseby: grote overwinning van Oliver Cromwell op Karel I.
  • 1777 - Stars and Stripes wordt als vlag aangenomen door het congres van de VS.
  • 1800 - Napoleon Bonaparte behaalt een klinkende overwinning op de Oostenrijkers bij Marengo.
  • 1940 - Duitsland valt Parijs binnen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
  • 1940 - Het eerste officiële gevangenentransport, met ongeveer 720 Poolse politieke gevangenen uit Tarnów, komt aan bij het concentratiekamp Auschwitz.
  • 1982 - Einde van de Falklandoorlog.

•  Politiek
  • 1841 - Oprichting van het eerste parlement van Canada.
  • 1846 - Stichting van de republiek Californië.
  • 1949 - De naam Zuid-Vietnam wordt vervangen door de staat Vietnam, maar het land blijft een Frans protectoraat.
  • 1985 - Ondertekening van het Akkoord van Schengen door de regeringsleiders van België, Nederland, Luxemburg, Duitsland en Frankrijk.
  • 1999 - In Zuid-Afrika volgt Thabo Mbeki Nelson Mandela op als president.

•  Religie
  • 1557 - Paus Paulus IV creëert één nieuwe kardinaal.
  • 1966 - Het Vaticaan schaft de index van verboden boeken af.

•  Sport
  • 1978 - Het Nederlands voetbalelftal loopt Oostenrijk met 5-1 onder de voet in de halve finaleronde van het WK voetbal 1978 in Argentinië. Dick Schoenaker maakt zijn debuut voor Oranje.
  • 1980 - Drie treffers van Klaus Allofs doen het Nederlands voetbalelftal de das om in de tweede groepswedstrijd bij het EK voetbal 1980. West-Duitsland wint het duel met 3-2.
  • 1988 - De Amerikaanse atleet Leroy Burrell verbetert het ruim 2½ jaar oude record op de 100 m sprint met 0,02 sec en brengt het op 9,9 sec.
  • 2005 - De Jamaicaanse atleet Asafa Powell verbetert het bijna 6 jaar oude record op de 100 m sprint met 0,01 sec en brengt het op 9,77 sec.

•  Wetenschap en technologie
  • 1699 - Thomas Savery demonstreert voor de Royal Society een door stoom aangedreven waterpomp.
  • 1822 - Charles Babbage presenteert zijn ontwerp voor een automatische rekenmachine.
  • 1834 - Isaac Fischer, Jr. verkrijgt vier patenten voor schuurpapier.
  • 1898 - Thomas Edison dient een stapeltje octrooiaanvragen in voor de droogkast, de fonograaf en de mixer.
  • 1919 - Alcock en Brown vliegen als eerste non-stop over de Atlantische Oceaan.
  • 1963 - Lancering van de Vostok 5 met aan boord Valeri Bykovski.

Geboren

• 1736 - Charles-Augustin de Coulomb, Frans natuurkundige (overleden 1806)
• 1753 - Lodewijk I van Hessen-Darmstadt, Landgraaf en Groothertog van Hessen-Darmstadt (overleden 1830)
• 1780 - Henry Salt, Engels kunstenaar, diplomaat en Egyptoloog (overleden 1827)
• 1798 - František Palacký, Tsjechisch politicus (overleden 1876)
• 1811 - Harriet Beecher Stowe, Amerikaans schrijfster (overleden 1896)
• 1816 - Priscilla Tyler, Amerikaans First Lady (overleden 1889)
• 1832 - Nicolaus Otto, Duits uitvinder van de verbrandingsmotor (overleden 1881)
• 1834 - Emil Stang, Noors politicus (overleden 1912)
• 1856 - Hubert de Blanck, Nederlands-Cubaanse pianist, componist en pedagoog (overleden 1932)
• 1864 - Alois Alzheimer, Duits neuropatholoog en psychiater (overleden 1915)
• 1869 - Edgar Chadwick, Engels voetballer en trainer (overleden 1942)
• 1870 - Sophie van Pruisen, Grieks koningin, echtgenote van koning Konstantijn I van Griekenland (overleden 1932)
• 1902 - Léon-Eli Troclet, Belgisch politicus en minister (overleden 1980)
• 1913 - Henry Banks, Amerikaans autocoureur (overleden 1994)
• 1913 - Frits van Turenhout, Nederlands radio-omroeper (overleden 2004)
• 1915 - Nicolaas Cortlever, Nederlands schaker (overleden 1995)
• 1919 - Sam Wanamaker, Amerikaans acteur en regisseur (overleden 1993)
• 1920 - Albert Borschette, Luxemburgs schrijver, politicus en eurocommissaris (overleden 1976)
• 1922 - Franjo Tuđman, Kroatisch president (overleden 1999)
• 1924 - Arthur Erickson, Canadees architect (overleden 2009)
• 1926 - Ivan Moscovich, Joegoslavisch bedenker van raadsels en puzzels
• 1927 - Pedro Aguilar, Puerto Ricaans danser (overleden 2009)
• 1928 - Robert Brout, Belgisch natuurkundige (overleden 2011)
• 1928 - Che Guevara, Argentijns-Cubaans revolutionair (overleden 1967)
• 1929 - Sjoerd Royer, Nederlands president van de Hoge Raad der Nederlanden
• 1930 - Edward Mallory, Amerikaans acteur (overleden 2007)
• 1932 - Joe Arpaio, Amerikaans sheriff van Arizona
• 1933 - Jerzy Kosinski, Pools-Amerikaans schrijver (overleden 1991)
• 1934 - Mieke Telkamp, Nederlands zangeres
• 1938 - Ewald Kooiman, Nederlands organist (overleden 2009)
• 1939 - Peter Mayle, Engels schrijver
• 1943 - Piet Keizer, Nederlands voetballer
• 1943 - John Miles, Brits autocoureur
• 1945 - Alfred Worm, Oostenrijks journalist (overleden 2007)
• 1946 - Donald Trump, Amerikaans zakenman en miljardair
• 1947 - Wim Hogenkamp, Nederlands acteur, zanger en tekstschrijver (overleden 1989)
• 1949 - Carlos Abascal, Mexicaans politicus (overleden 2008)
• 1949 - Thomas Graftdijk, Nederlands schrijver, dichter en vertaler (overleden 1992)
• 1949 - Harry Turtledove, Amerikaans sciencefictionschrijver
• 1950 - Rowan Williams, Anglicaans aartsbisschop van Canterbury
• 1951 - Netty van Hoorn, Nederlands regisseur en producent
• 1953 - Lieve Joris, Belgisch schrijfster
• 1954 - Will Patton, Amerikaans acteur
• 1958 - Hendrik Jan van Beek, Nederlands fotograaf
• 1958 - Eric Heiden, Amerikaans schaatser
• 1958 - Roel van Oosten, Nederlands componist
• 1960 - Jerko Tipurić, Kroatisch voetballer en voetbaltrainer
• 1961 - Boy George, Engels zanger
• 1965 - Natasja Froger, Nederlands tv-presentatrice
• 1965 - Eva Lind, Oostenrijks sopraan en televisiepresentatrice
• 1966 - Stefan Huber, Zwitsers voetbaldoelman
• 1967 - Ante Miše, Kroatisch voetballer
• 1967 - Liafbern Riemersma, Nederlands schaker
• 1969 - Steffi Graf, Duits tennisster
• 1969 - Luc Holtz, Luxemburgs voetballer en voetbalcoach
• 1974 - Jeroen Kijk in de Vegte, Nederlands radio- en televisiepresentator
• 1977 - Sidney Lammens, Belgisch voetballer
• 1978 - Iryna Chljoestava, Wit-Russisch atlete
• 1978 - Giovanni Vescovi, Braziliaans schaker
• 1979 - Edwin van Calker, Nederlands bobsleeër
• 1979 - Paradorn Srichaphan, Thais tennisser
• 1980 - Jurjen Gofers, Nederlands radio-DJ
• 1981 - Elano Blumer, Braziliaans voetballer
• 1982 - Lang Lang, Chinees pianist
• 1988 - Levi van Kempen, Nederlands acteur

Overleden

• 767 - Abu Hanifa (68), imam van de Islam
• 1594 - Orlando di Lasso (62), componist
• 1642 - Saskia van Uylenburgh (29), Nederlands echtgenote van schilder Rembrandt van Rijn
• 1698 - Gerrit Berckheyde (60), Nederlands kunstschilder
• 1878 - Antonius Mathijsen (72), Nederlands uitvinder van het gipsverband
• 1883 - Edward FitzGerald (74), Engels schrijver en vertaler
• 1907 - Adolf Daens (67), Belgisch priester en volksvertegenwoordiger
• 1920 - Max Weber (56), Duits econoom, geschiedkundige, rechtsgeleerde en socioloog
• 1923 - Aleksandar Stambolijski (44), Bulgaars politicus
• 1926 - Mary Cassatt (82), Amerikaans kunstschilder
• 1936 - Maksim Gorki (68), Russisch roman- en toneelschrijver
• 1927 - Ottavio Bottecchia (32), Italiaans wielrenner
• 1927 - Jerome K. Jerome (68), Engels schrijver
• 1939 - George Arnold Escher (96), Brits waterbouwkundig ingenieur
• 1939 - Alfons Mucha (78), Tsjechisch kunstenaar
• 1957 - Nico Bouvij (65), Nederlands voetballer
• 1958 - George Fonder (40), Amerikaans autocoureur
• 1961 - Antoon Derkzen van Angeren (83), Nederlands etser, graficus en kunstschilder
• 1967 - Eddie Eagan (70), Amerikaans bokser en bobsleeër
• 1972 - Edmund Wilson (77), Amerikaans schrijver
• 1973 - Maarten de Niet (79), Nederlands jurist en bestuurder in Suriname
• 1975 - Pablo Antonio (74), Filipijns architect
• 1984 - Juhani Järvinen (49), Fins schaatser
• 1986 - Jaap Boot (83), Nederlands atleet
• 1986 - Jorge Luis Borges (86), Argentijns schrijver
• 1989 - Jan van Dorp (55), Nederlands politiefunctionaris
• 1994 - Henry Mancini (70), Amerikaans filmcomponist
• 1995 - Rory Gallagher (47), Iers bluesgitarist
• 1995 - Bobby Grim (70), Amerikaans autocoureur
• 1995 - Roger Zelazny (58), Amerikaans sciencefiction-schrijver
• 1999 - Ernst van Altena (65), Nederlands dichter, schrijver en vertaler
• 2004 - Ulrich Inderbinen (103), Zwitsers berggids
• 2005 - Tom Degenaars (83), Nederlands ingenieur en geestelijke van de Vrij-katholieke Kerk
• 2006 - Bert Klunder (49), Nederlands cabaretier, regisseur en columnist
• 2006 - Jean Roba (75), Belgisch stripauteur
• 2007 - Wim Gerlach (71), Nederlands bokser, deelnemer Olympische Spelen van 1960 en 1964
• 2007 - Kurt Waldheim (88), Oostenrijks diplomaat en politicus (o.a. secretaris-generaal van de Verenigde Naties en bondspresident)
• 2008 - Kees Fens (78), Nederlands literatuurcriticus, essayist en letterkundige
• 2008 - Piero Pradenas (21), Belgisch volleyballer
• 2008 - Emilio O. Rabasa (83), Mexicaans politicus, diplomaat en rechtsgeleerde
• 2009 - Yves-Marie Maurin (65), Frans acteur

Viering/herdenking

• Rooms-Katholieke kalender:
  • Heiligen Valère en Rufin(us) van Soissons († 187)
  • Heiligen Anastaas en Digna (van Córdboba) († 853)
  • Heilige Hartwig (van Salzburg) († 1023)
  • Heilige Eliseüs
  • Heilige Elgar (van Bardsey) († c. 1000)
  • Heilige Lidwina (van Schiedam) († 1433) - Feest (in Nederland)
• Flag Day (Verenigde Staten)
• Romeinse Rijk - de achtste dag van de Vestalia ter ere van Vesta

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1985 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 9,1 °C
• 1948 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 22,6 °C
• 1939 - Laagste minimumtemperatuur 2,9 °C
• 1948 - Hoogste maximumtemperatuur 31,4 °C
• 1928 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 11,8 m/s
• 1973 - Langste zonneschijnduur 15,2 uur
• 1963 - Langste neerslagduur 14,9 uur
• 1931 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 27,2 mm
• 1920 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 44 %

België

Dagrecords

• 1841 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 8,4 °C
• 1858 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 23,4 °C
• 1939 - Laagste minimumtemperatuur 2,7 °C
• 1948 - Hoogste maximumtemperatuur 30,2 °C
• 1963 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 60,4 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1914 - 106 mm neerslag in 3 uur in Langemark, nabij Ieper.
• 1963 - 88 mm neerslag in Schaarbeek.

Bronnen, noten en/of referenties