1889

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1870-1879 · 1880-1889 · 1890-1899
Jaren:	< · 1887 · 1888 · 1889 · 1890 · 1891 · >

Kalenders

Gregoriaanse kalender	1889 MDCCCLXXXIX
Ab urbe condita	2642
Armeense kalender	1338 ԹՎ ՌՅԼԸ
Chinese kalender	4585 – 4586 乙子 – 丙丑
Ethiopische kalender	1881 –1882
Hebreeuwse kalender	5649 – 5650
Hindoekalenders
- Vikram Samvat	1944 – 1945
- Shaka Samvat	1811 – 1812
- Kali Yuga	4990 – 4991
Iraanse kalender	1267 –1268
Islamitische kalender	1307 –1307

[bewerk] Gebeurtenissen

februari

1 februari - Thanh Thai volgt Dong Khanh op als keizer van Vietnam.
11 februari - In Japan wordt de Meiji-grondwet afgekondigd door de hervormingsgezinde premier Ito Hiroboemi. ze was tot 2 mei 1947 van kracht.

juli

juli - Oprichting van de Tweede Internationale.

oktober

6 oktober - Opening van de Moulin Rouge in Parijs.

november

28 - Vanuit de psychiatrische kliniek in Saint-Rémy schrijft Vincent van Gogh aan zijn broer Theo met de dringende vraag om 10 meter schilderslinnen. Bij gebrek daaraan moet hhij theedoeken gebruiken.

';zonder datum

Oprichting van de Ahmadiyya Moslim Gemeenschap door Mirza Ghulam Ahmad.
Eritrea en Italiaans Somaliland worden Italiaanse kolonies.
Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk bereiken overeenstemming over de grenzen tussen hun kolonies Gambia en Senegal.
De Tokelau-eilanden worden een Brits protectoraat.
Trinidad en Tobago worden samengevoegd tot de kolonie Trinidad en Tobago.
De Servische koning treedt af ten voordele van zijn zoon Alexander Obrenovic.
De Runderpest is gearriveerd in Afrika en zal tijdens de komende 7 jaar 80%-90% van alle evenhoevige beneden de Sahara uitroeien.

[bewerk] Verenigde Staten

4 maart - Benjamin Harrison wordt de 23e president van de Verenigde Staten. Hij volgt Grover Cleveland op.
22 april - Benjamin Harrison stelt Oklahoma open voor vestiging door kolonisten.
2 november - North Dakota en South Dakota worden staten van de Verenigde Staten.
8 november - Montana wordt een staat van de Verenigde Staten.
11 november - Washington wordt een staat van de Verenigde Staten.
In Brazilië wordt het keizerrijk ten val gebracht door een militaire staatsgreep. De staat wordt een republiek.

[bewerk] Nederland en België

De veenarbeiders in Appelscha richten arbeidersvereniging De Eendracht op.
In Herstal (België) wordt de Belgische wapenfabricant FN (Fabrique Nationale de Herstal, of ook: Fabrique d'Armes de Guerre) opgericht.

[bewerk] Wetenschap en techniek

8 januari - Herman Hollerith verkrijgt patent voor zijn elektrische tabuleermachine.
6 mei - De Eiffeltoren wordt officieel geopend (zij werd ingehuldigd op 31 maart van dat jaar).

Kilimanjaro

Richard von Krafft-Ebing schrijft Psychopathica sexualis.
Mizar A is de eerst ontdekte spectroscopische dubbelster.
Wereldtentoonstelling in Parijs.
John Venn schrijft The Principles of Empirical Logic.
Het internationale prototype van de kilogram wordt gemaakt.
De meter wordt gedefinieerd als de afstand tussen twee krassen op een standaardmeter.
Hans Meyer beklimt als eerste de Kilimanjaro.

[bewerk] Kunst en cultuur

Auguste Rodin maakt zijn monument voor Victor Hugo.
In Parijs houdt de School van Pont-Aven zijn eerste expositie (zie Neo-Impressionisme).
De bouw van station Amsterdam Centraal komt gereed.
Georges Seurat schildert Chahut.
Herman Gorter publiceert zijn gedicht Mei.
De Franse nachtclub Moulin Rouge wordt geopend.
August Reyding produceert de eerste Nederlandse revue: Naar de Eiffeltoren!

[bewerk] Economie

Het bedrijf Nintendo wordt opgericht.

[bewerk] Sport

8 december - Op initiatief van Pim Mulier wordt de Nederlandse Atletiek en Voetbalbond, de voorloper van de KNVB, opgericht.
23 december - De voetbalclub Recreativo de Huelva wordt opgericht. Het is de eerste voetbalclub in Spanje.
Preston North End wordt de eerste voetbalkampioen van Engeland.
Wilhelm Steinitz behoudt zijn wereldkampioenschap schaken in een match tegen Michail Tsjigorin.

[bewerk] Geboren

Charlie Chaplin

januari

2 - Tito Schipa, Italiaans zanger (lyrisch tenor) (overleden 1965)
4 - Albert van Dalsum, Nederlands acteur, toneelleider en kunstschilder (overleden 1971)
25 - Frederik Ernst Müller, Nederlands NSB-burgemeester van Rotterdam (overleden 1960)
27 - Balthasar van der Pol, Nederlands natuurkundige (overleden 1959)

februari

23 - Victor Fleming, Amerikaans regisseur
7 - Harry Nyquist, Zweeds natuurkundige
11 - John Mills, Amerikaans musicus
11 - Vladimir Mikhaylovich Deshevov, componist

maart

23 - David Bueno de Mesquita, Nederlands kunstenaar (overleden 1962)

april

14 - Efim Bogoljubov, Russisch/Duits schaker
16 - Charlie Chaplin, Brits acteur and filmregisseur
20 - Adolf Hitler, nazi-dictator van Duitsland
23 - Karel Doorman, Nederlands marineofficier
26 - Ludwig Wittgenstein, Oostenrijks/Brits filosoof
28 - António de Oliveira Salazar, dictator van Portugal (1932-1968)

mei

2 - Ki Hadjar Dewantara, Indonesisch nationalist, onderwijsvernieuwer en minister
12 - Otto Frank, vader van Anne Frank
8 - Louis Vanhege, voormalig Belgisch voetballer
17 mei - Dorothy Gibson, Amerikaans actrice en passagier van de Titanic
12 - Abelardo Luján Rodríguez, president van Mexico (1932-1934)
15 - Miyoto Kawate, Japans langlevend persoon
18 - Thomas Midgley, chemicus en uitvinder
28 - Richard Réti, Hongaars schaker

juli

5 - Jean Cocteau, schrijver
14 - Ante Pavelić, Kroatisch fascistenleider (overleden 1959)
17 - Erle Stanley Gardner, schrijver
31 - Frans Masereel, Belgisch houtsnijder

augustus

30 - Mile Budak, Kroatisch schrijver, antisemiet en fascist (overleden 1945)
31 - Ramona Trinidad Iglesias-Jordan, Puerto-Ricaans langlevend persoon

september

7 - Albert Plesman, Nederlands luchtvaartpionier, oprichter van KLM
15 - Gustaaf Magnel, Belgisch ingenieur (overleden 1955)
26 - Martin Heidegger, Duits filosoof

oktober

3 - Carl von Ossietzky, Duits politicus
10 - Han van Meegeren, Nederlands kunstschilder en meestervervalser
24 - Clovis Trouille, Frans schilder

november

3 - Heinrich Campendonk, Duits schilder
16 - Charlotte Benkner, Amerikaans langstlevend persoon
16 - Jan Herder, Nederlands communist (overleden 1978)
18 - Zoltan Tildy, Hongaars politicus
20 - Edwin Hubble, Amerikaans astronoom
24 - Cissy van Marxveldt, Nederlands (kinderboeken)schrijfster (Setske de Haan) (overleden 1948)