Claude Debussy

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Claude Debussy

Claude Achille Debussy (Saint-Germain-en-Laye (Yvelines), 22 augustus 1862 – Parijs, 25 maart 1918) was een Frans componist die vernieuwing bracht binnen de klassieke muziek.

"Bach is Onze Lieve Heer der muziek, tot wie elke componist zou moeten bidden alvorens aan het werk te gaan."
Debussy

Inhoud

[bewerken] Biografie

Hoewel Claude van eenvoudige komaf was en er binnen het gezin Debussy weinig aan muziek werd gedaan, werd zijn talent al vroeg ontdekt. Dankzij bemiddeling van de schoonmoeder van de dichter Paul Verlaine, madame Mauté, mocht hij in 1873 naar het Conservatoire de Paris, waar hij pianoles kreeg van Antoine François Marmontel en harmonieleer van Émile Durand. Ook volgde hij korte tijd lessen bij César Franck.

In 1879 vroeg de weldoenster van Tsjaikovski, gravin Nadjezjda Filaretovna von Meck, aan Marmontel of hij een geschikte jonge pianist wist voor haar huistrio. Hij maakte haar attent op Debussy. Zijn spel viel zodanig in de smaak dat hij in 1882 met de familie von Meck naar Rusland ging.

Na terugkeer volgde hij compositielessen bij Ernest Guiraud, die hem adviseerde eenvoudiger te schrijven, wilde hij in aanmerking komen voor de Prix de Rome.

In 1884 lukte hem dit met zijn cantate L'enfant prodigue, hoewel de componist Charles Gounod, die hem als genie beschouwde, voor hem in de bres moest springen, anders had hij de prijs niet gekregen. De toekenning van de prijs stelde Debussy in staat twee jaar in Rome te werken en te studeren. Dit overigens niet naar eigen genoegen, want het verblijf aldaar werd door hem als een kwelling ervaren. Hij zei niet tegen het klimaat te kunnen, zich niet te interesseren voor de antieke kunst en zich regelrecht te ergeren aan de feesten die hij moest bijwonen. Hier schreef hij het orkeststuk Printemps, dat door de jury in Parijs werd weggehoond. De secretaris van de Académie schreef in zijn rapport dat het zeer wenselijk zou zijn als Debussy zich niet verloor in dit soort impressionisme, dat hij als een van de gevaarlijkste vijanden van kunstwerken beschouwde. Debussy was inmiddels bezig aan een derde werk, getiteld La Demoiselle élue, op een vertaalde tekst van Dante Gabriel Rossetti, maar voor hij het voltooid had was hij al uit Rome vertrokken, nog voor de twee jaren voorbij waren. De jury weigerde Printemps uit te voeren, waarop Debussy zich verzette tegen een uitvoering van La Demoiselle élue. Hiermee was de breuk tussen hem en de leiders van de Academie volkomen.

Gedurende een bezoek aan Bayreuth (1888-89) kwam Debussy in contact met de muziek van Richard Wagner, welke een dwingende greep op zijn werk leek te krijgen.

Tijdens de Wereldtentoonstelling van Parijs in 1889 raakte hij echter onder de bekoring van Spaanse en vooral ook Javaanse muziek, met name van de klanken van de gamelan. Hierdoor lukte het hem onder de invloed van Wagner uit te komen en een hoogst oorspronkelijke, eigen klanktaal te ontwikkelen.

In 1899 huwde Debussy met Rosalie Texier, een meisje van eenvoudige komaf, dat hem voorbeeldig terzijde stond in de moeilijke tijd voordat hij bekendheid begon te genieten. In 1904 wenste Debussy echter van haar te scheiden om te kunnen trouwen met hun gezamenlijke vriendin Emma Bardac-Moyse. Door dit tweede huwelijk kwam hij in aanraking met de "betere kringen", hoewel dit niet betekende dat er een einde kwam aan zijn financiële zorgen.

In 1901 werd Debussy muziekrecensent voor de Revue Blanche. Later schreef hij ook voor andere bladen. Een bloemlezing hiervan werd na zijn dood gebundeld onder de titel Monsieur Croche Antidilettante.

Vanaf 1909 wist Debussy dat hij aan kanker leed. Daarnaast was het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog een grote domper, waardoor hij het maandenlang niet kon opbrengen te componeren. Toch wist hij zich hiervan te herstellen. In deze tijd schreef hij nog werken als de Douze Etudes en de Six sonates pour divers instruments, waarvan hij er overigens slechts drie kon voltooien. Debussy stierf tijdens het laatste Duitse offensief toen Parijs met langeafstandsgeschut en vanuit luchtschepen werd gebombardeerd. Omstandigheden noopten tot een informele begrafenis op het kerkhof van Passy.

Debussy heeft de muziek in heel nieuwe banen geleid. Met zijn aparte klankcombinaties en harmonieën schreef hij tal van originele werken, waaronder:

  • Prélude à l'après-midi d'un faune (1894)
  • Pelléas et Mélisande (1902)
  • La Mer (1903-1905)
  • Ibéria (1908)
  • Jeux (1913)

[bewerken] Stijl

Claude Debussy aan de piano in 1893

De term "impressionisme" wordt vaak gebruikt om muziek van Debussy te omschrijven, hoewel dit door sommigen (ook de toondichter zelf) werd betwist. De term had de negatieve klank van vaagheid en gebrek aan structuur. In een brief uit 1908, schreef de componist: "Ik probeer 'iets anders' te doen – een soort realiteiten – wat door imbecielen 'impressionisme' wordt genoemd". Elders merkte Debussy eens op: "Muziek is gemaakt van kleuren en afgepaste ritmes".

Enkele kenmerken zijn:

[bewerken] Oeuvrelijst

Voor de complete lijst met Debussy's composities (volgens de nummering van François Lesure en tevens geordend op bezetting):

Zie Oeuvre van Claude Debussy voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

. Beschrijvingen van zijn composities zijn te vinden in de Categorie:Compositie van Debussy.

[bewerken] Piano

(met Clair de Lune)

(met La Fille aux Cheveux de Lin, La Cathédrale Engloutie en Canope)

  • Berceuse héroique (1914), later bewerkt voor orkest

Alle 24 préludes zijn door de Engelse componist Colin Matthews en de Belg Luc Brewaeys voor groot symfonieorkest getoonzet en enkele dirigenten en arrangeurs hebben één of meerdere préludes bewerkt (Leopold Stokowski arrangeerde bijvoorbeeld La cathédrale engloutie voor symfonieorkest).

  • Douze Etudes, boek 1 en 2 (1915)

[bewerken] Twee piano's of quatre mains

  • Petite Suite voor twee piano's (1889), later door Henri Büsser voor orkest bewerkt)
  • Six épigraphes antiques voor piano quatre mains (1914, uit de muziek voor Chansons de Bilitis)
  • En blanc et noir voor twee piano's (1915)

[bewerken] Opera

[bewerken] Cantates

  • L'enfant prodigue voor sopraan, bariton, tenor en orkest (1884)
  • La demoiselle élue voor two solisten, dameskoor, en orkest (1887-1888, tekst van Dante Gabriel Rossetti)
  • Ode à la France voor sopraan, gemengd koor en orkest (1916-1917, voltooid door Marius François Gaillard)

[bewerken] Werken voor orkest

  • Le printemps voor vierstemmig koor en orkest (1884)
  • Prélude à l'après-midi d'un faune, (voorspel voor een gedicht op muziek van Mallarmé), voor orkest (1894)
  • Nocturnes voor orkest en koor (1899)
  • Dances Sacrée et Profane voor harp en orkest (1903)
  • Muziek voor Le roi Lear, twee stukken voor orkest (1904)
  • La Mer, esquisses symphoniques (Symfonische schetsen) voor orkest (1903-1905)
  • Ibéria (1908)
  • Images pour orchestre (1905-1911)
  • Le martyre de St. Sébastien, fragments symphoniques pour orchestre (van de muziek voor het spel van Gabriele D'Annunzio, 1911)
  • Khamma, ballet (1911-1912, georkestreerd door Charles Koechlin)
  • Jeux, ballet (1913)
  • La boîte à joujoux, ballet (1913, georkestreerd door André Caplet)
  • Berceuse héroique voor orkest (1915)

[bewerken] Muziek voor solo instrumenten en orkest

  • Fantaisie voor piano en orkest (1889-1890)
  • Première Rhapsody voor klarinet en orkest (of piano) (1909-1910)
  • Petite pièce voor klarinet en orkest (of piano) (1910)
  • Rapsodie voor altsaxofoon en orkest (of piano) (1901-1911) Zie Elisa Hall voor de ontstaansgeschiedenis.

[bewerken] Kamermuziek

  • Strijkkwartet in g mineur (1893)
  • Muziek voor Chansons de Bilitis voor twee fluiten, twee harpen en celesta (1901, tekst van Pierre Louys)
  • Syrinx voor fluit (1913)
  • Sonate voor cello en piano (1915)
  • Sonate voor fluit, altviool en harp (1915)
  • Sonate voor viool en piano (1917)

[bewerken] Films

Zoals veel muziek van andere componisten is ook muziek van Debussy wel eens gebruikt in speelfilms, documentaires en commercials. Een paar voorbeelden:

  • Clair de lune is o.a. gebruikt in Oceans Eleven tegen het einde van de film als de hoofdrolspelers George Clooney, Brad Pitt, Matt Damon en Julia Roberts weglopen na een geslaagde casinoroof. Claire de lune wordt ook gebruikt in de Film Twilight naar een boek van Stephenie Meyer, The Blue Lagoon (1980) en in een parfumreclame van Chanel no. 5 met Nicole Kidman en Rodrigo Santoro.
  • In de Hitchcock-film The Birds speelt Tippi Hedren de eerste Arabesque.

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken