25 maart

25 maart is de 84ste dag van het jaar (85ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 281 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 421 - De stad Venetië wordt (volgens de legende) samen met de kerk San Giacomo di Rialto gesticht.
  • 1634 - De eerste kolonisten, onder leiding van George Calvert (Lord Baltimore), komen aan in Maryland.
  • 1814 - Koning Willem I richt De Nederlandsche Bank op.
  • 1992 - Huis ten Bosch, een Japans attractiepark met diverse nagebouwde Nederlandse gebouwen, wordt geopend.
  • 2002 - Een zware aardbeving vindt plaats in Afghanistan.
  • 2010 - Een vulkaanuitbarsting in IJsland ontregelt het vliegverkeer in heel Europa.

•  Kunst
  • 2002 - Uitreiking van de Oscars: A Beautiful Mind wordt verkozen tot beste film.

•  Oorlog
  • 1607 - De Nederlandse vloot van Jacob van Heemskerck vertrekt uit Nederland voor de uiteindelijk succesvolle Zeeslag bij Gibraltar.
  • 1802 - Sluiting van de Vrede van Amiens tussen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.
  • 1830 - De pangeran Diponegoro wordt ondanks een vrijgeleide door luitenant-generaal baron De Kock te Magelang gevangengenomen. Einde van de Java-oorlog (opstand tegen het Nederlands gezag in Java).
  • 1920 - Begin van de Russisch-Poolse oorlog.
  • 1941 - Joegoslavië sluit zich aan bij de asmogendheden; twee dagen later verlaat het land de As alweer.
  • 2003 - In de Golfoorlog wordt de stad Umm Qasr door de Britten ingenomen.

•  Politiek
  • 1734 - Willem IV trouwt met Anna van Hannover.
  • 1821 - Griekenland verklaart zich onafhankelijk.
  • 1957 - Te Rome worden de verdragen van Rome ondertekend, waarin de EEG en Euratom worden opgericht.
  • 1969 - John Lennon en Yoko Ono beginnen aan hun eerste zogenoemde Bed-In for Peace in het Amsterdamse Hilton hotel.
  • 1992 - Noorwegen verzoekt om toetreding tot de Europese Gemeenschap.
  • 2003 - De vermoedelijke dader van de moord op Zoran Đinđić wordt aangehouden.
  • 2007 - In Berlijn wordt de Verklaring van Berlijn ondertekend door de voorzitters van de Europese Raad (Angela Merkel), de Europese Commissie (José Manuel Barroso) en het Europees Parlement (Hans-Gert Pöttering).

•  Religie
  • 708 - Constantinus I wordt tot paus verkozen.
  • 1947 - Splitsing van Schotland in twee Rooms-katholieke kerkprovincies: het bestaande Aartsbisdom Saint Andrews en Edinburgh met vier bisdommen en het Aartsbisdom Glasgow met twee nieuwe bisdommen (het Bisdom Motherwell en het Bisdom Paisley).
  • 1953 - Oprichting van het Aartsbisdom Nairobi in Kenia, en benoeming van John Joseph McCarthy tot aartsbisschop van Nairobi.
  • 1995 - Verschijning van de encycliek Evangelium Vitae van paus Johannes Paulus II over de waarde en onaantastbaarheid van het menselijk leven.
  • 1998 - Ontslag van de Nederlander Diogo Reesink als bisschop van Almenara en zijn benoeming tot bisschop van Teófilo Otoni in Brazilië.

•  Sport
  • 1978 - Jan Raas wint voor de tweede opeenvolgende keer Nederlands enige wielerklassieker, de Amstel Gold Race.
  • 1979 - Nederland wordt in Roemenië wereldkampioen ijshockey in de B-poule en dwingt zo deelname af aan de Olympische Winterspelen van 1980 in Lake Placid.
  • 1981 - Het Nederlands voetbalelftal verslaat Frankrijk in de kwalificatiereeks voor het WK voetbal 1982. Arnold Mühren maakt in De Kuip het enige doelpunt. Ajax-verdediger Edo Ophof maakt zijn debuut voor Oranje.
  • 1981 - De Spaanse politie vindt de ontvoerde FC Barcelona-speler Quini in een woonhuis in Zaragoza. De twee daders worden gearresteerd.
  • 1987 - In de EK-kwalificatiereeks loopt het Nederlands voetbalelftal averij op door in Rotterdam met 1-1 gelijk te spelen tegen Griekenland. Ajacied Aron Winter maakt zijn debuut voor Oranje.
  • 1998 - In Arnhem wordt stadion GelreDome officieel geopend.
  • 2011 - In de EK-kwalificatiereeks wint het Nederlands voetbalelftal glorieus in Boedapest met 0-4 tegen Hongarije. Doelman Michel Vorm verving de geblesseerde vaste doelman Maarten Stekelenburg goed.
•  Wetenschap en technologie
  • 804 - Datum van de inscriptie van Soekaboemi, het oudst bekende geschreven Javaans.
  • 1655 - Christiaan Huygens ontdekt Titan, de grootste maan van de planeet Saturnus.
  • 1843 - De Thames Tunnel in Londen wordt geopend, 's werelds eerste tunnel onder water.
  • 1961 - Lancering van de Korabl-Spoetnik 5, met aan boord de hond Zvjozdotsjka en een pop genaamd Ivan Ivanovitsj.
  • 1965 - In Antwerpen wordt het eerste traject van de premetro in gebruik genomen.
  • 1989 - In Gent wordt de trolleybus ingevoerd.

Geboren

Johann Adolf Hasse
geboren in 1699

Kaat Mossel
geboren in 1723

Paul Michael Glaser
geboren in 1943

Sarah Jessica Parker
geboren in 1965

Jeff Healey
geboren in 1966

Stacy Dragila
geboren in 1971

• 1252 - Konradijn van Hohenstaufen, koning van Sicilië en Jeruzalem (overleden 1268)
• 1347 - Catharina van Siena, Italiaans mystici (overleden 1380)
• 1479 - Vasili III van Moskou, Russisch Grootvorst (overleden 1533)
• 1625 - Anne Fanshawe, Engels schrijfster (overleden 1680)
• 1699 - Johann Adolf Hasse, Duits componist (overleden 1783)
• 1723 - Kaat Mossel, Nederlands Oranjegezinde mosselvrouw (overleden 1798)
• 1748 - Benedictus Jozef Labre, Italiaans heilige (overleden 1783)
• 1767 - Joachim Murat, echtgenoot van Carolina Bonaparte (overleden 1815)
• 1782 - Carolina Bonaparte, zuster van Napoleon, echtgenote van Joachim Murat (overleden 1839)
• 1792 - Antonio Rosmini-Serbati, Italiaans priester, filosoof en ordestichter (overleden 1855)
• 1800 - Ernst Heinrich von Dechsen, Duits geoloog en mineraloog (overleden 1889)
• 1862 - May Morris, Engels handwerkster en ontwerpster (overleden 1938)
• 1864 - Alexej von Jawlensky, Russisch schilder (overleden 1941)
• 1867 - Gutzon Borglum, Amerikaans beeldhouwer (overleden 1941)
• 1876 - Irving Baxter, Amerikaans atleet (overleden 1957)
• 1881 - Béla Bartók, Hongaars componist (overleden 1945)
• 1886 - Athenagoras I, Orthodox Patriarch van Constantinopel (overleden 1972)
• 1891 - Filip De Pillecyn, Vlaams schrijver (overleden 1962)
• 1897 - Willie Nolan, Iers golfer (overleden 1939)
• 1899 - Burt Munro, Nieuw-Zeelands motorcoureur (overleden 1978)
• 1904 - Louis Goffin, Belgisch diplomaat (overleden 1975)
• 1905 - Albrecht Ritter Mertz von Quirnheim, Duits officier en verzetsstrijder (overleden 1944)
• 1908 - David Lean, Brits filmregisseur (overleden 1991)
• 1910 - Magda Olivero, Italiaans sopraan
• 1911 - Jack Ruby, Amerikaans moordenaar van Lee Harvey Oswald (overleden 1967)
• 1912 - Jean Vilar, Frans filmacteur en regisseur (overleden 1971)
• 1914 - Norman Borlaug, Amerikaans agronoom en Nobelprijswinnaar (overleden 2009)
• 1914 - Daan Kagchelland, Nederlands zeilkampioen (overleden 1998)
• 1919 - Nelly Byl, Belgisch tekstdichtster (overleden 2011)
• 1921 - Frits Mitrasing, Surinaams jurist, hoogleraar en politicus (overleden 1998)
• 1921 - Simone Signoret, Frans actrice (overleden 1985)
• 1922 - Carlo Dusio, Italiaans autocoureur (overleden 2006)
• 1922 - Jaap ter Haar, Nederlands historicus en (kinderboeken)schrijver (overleden 1998)
• 1923 - Wim van Est, Nederlands wielrenner (overleden 2003)
• 1925 - Paul Biegel, Nederlands (jeugdboeken)schrijver (overleden 2006)
• 1925 - Bert Bolin, Zweeds klimaatwetenschapper (overleden 2007)
• 1925 - Don Freeland, Amerikaans autocoureur (overleden 2007)
• 1926 - László Papp, Hongaars bokser (overleden 2003)
• 1926 - Shirley Jean Rickert, Amerikaans actrice (overleden 2009)
• 1928 - Roald Aas, Noors schaatser (overleden 2012)
• 1928 - Nunzio Gallo, Italiaans zanger (overleden 2008)
• 1929 - Jean Schramme, Belgisch huurlingenleider (overleden 1988)
• 1930 - John A. Keel, Amerikaans journalist en auteur (overleden 2009)
• 1931 - Ben Hulsman, Nederlands acteur
• 1934 - Johnny Burnette, Amerikaans muzikant (overleden 1964)
• 1935 - Peter van Straaten, Nederlands tekenaar en schrijver
• 1937 - Sylvia Anderson, Brits stemactrice en producer
• 1938 - Fritz d'Orey, Braziliaans autocoureur
• 1940 - Jean David Ichbiah, Frans computerwetenschapper (overleden 2007)
• 1940 - Mina, Italiaans zangeres
• 1942 - Aretha Franklin, Amerikaans zangeres
• 1942 - Jan Joris Lamers, Nederlands toneelspeler en regisseur
• 1942 - Richard O'Brien, Brits acteur, auteur en presentator
• 1943 - Paul Michael Glaser, Amerikaans acteur
• 1944 - Hans-Jürgen Walter, Duits psycholoog
• 1947 - Duncan Browne, Engels singer-songwriter
• 1947 - Pol Hoste, Vlaams schrijver
• 1947 - Elton John, Brits zanger en componist
• 1948 - Bonnie Bedelia, Amerikaans actrice
• 1953 - Hans Kazàn, Nederlands illusionist
• 1954 - Nathan Watts, Amerikaans bassist
• 1955 - Patty Brard, Nederlands televisiepresentatrice en zangeres
• 1955 - Patrick Newley, Iers schrijver, journalist en theateragent (overleden 2009)
• 1956 - Matthew Garber, Brits acteur (overleden 1977)
• 1958 - Etienne De Wilde, Belgisch wielrenner
• 1960 - Eric Young, Welsh voetballer
• 1963 - Luk Alloo, Vlaams presentator en programmamaker
• 1963 - Jaime Vera, Chileens voetballer en voetbalcoach
• 1964 - René Meulensteen, Nederlands voetbaltrainer
• 1964 - Aleksej Prokoerorov, Russisch langlaufer (Olympisch kampioen) en langlauftrainer (overleden 2008)
• 1965 - Stefka Kostadinova, Bulgaars atlete
• 1965 - Sarah Jessica Parker, Amerikaans actrice
• 1965 - Menno Reemeijer, Nederlands radiopresentator
• 1966 - Jeff Healey, Canadees blues- en jazzgitarist (overleden 2008)
• 1967 - Eddy Zoëy, Nederlands televisiepresentator
• 1970 - Teri Moïse, Amerikaans zangeres
• 1971 - Ian Cox, voetballer uit Trinidad en Tobago
• 1971 - Stacy Dragila, Amerikaans atlete
• 1972 - Roberto Acuña, Paraguayaans voetballer
• 1972 - Phil O'Donnell, Schots voetballer (overleden 2007)
• 1973 - Admir Adžem, Bosnisch voetballer
• 1976 - Mohammed Amyn, Marokkaans atleet
• 1976 - Wladimir Klitschko, Oekraïens bokser
• 1979 - Matteo Carrara, Italiaans wielrenner
• 1979 - Sharbel Touma, Zweeds voetballer
• 1980 - Hans Janssens, Belgisch atleet
• 1981 - Julian de Guzmán, Canadees voetballer
• 1981 - Wouter Lenaerts, Vlaams componist, dirigent en pianist
• 1982 - Sean Faris, Amerikaans acteur
• 1982 - Kayoko Fukushi, Japans atlete
• 1982 - Álvaro Saborío, Costa Ricaans voetballer
• 1983 - Njazi Kuqi, Fins voetballer
• 1985 - Emmanuel Boakye, Ghanees voetballer
• 1985 - Edmée Daenen, Belgisch zangeres
• 1986 - Raúl Alarcón, Spaans wielrenner
• 1987 - Abdalaati Iguider, Marokkaans atleet
• 1989 - Scott Sinclair, Brits voetballer
• 1994 - Justine Dufour-Lapointe, Canadees freestyleskiester

Overleden

Novalis
overleden in 1801

Antonio Tabucchi
overleden in 2012

• 1223 - Alfons II van Portugal (37), koning van Portugal van 1212 tot 1222
• 1606 - Justus Lipsius (58), Belgisch historicus
• 1609 - Johan Willem van Kleef (46), Hertog van Kleef, Gulik, Ravenstein en Berg
• 1801 - Novalis (28), Duits schrijver
• 1905 - Elias Gistelinck (70), Belgisch componist
• 1909 - Ruperto Chapí y Lorente (57), Spaans componist en dirigent
• 1914 - Frédéric Mistral (83), Frans dichter
• 1918 - Claude Debussy (55), Frans componist
• 1919 - Wilhelm Lehmbruck (38), Duits expressionistisch kunstenaar
• 1930 - Hubertus Salomon Hordijk (68), Nederlands hoofdcommissaris van Amsterdam
• 1932 - Ida Wells (69), Amerikaans burgerrechtenactiviste
• 1962 - Auguste Piccard (78), Zwitsers wetenschapper
• 1964 - Willy Arend (87), Duits wielrenner
• 1976 - Josef Albers (88), Duits kunstenaar
• 1988 - Pjotr Galperin (85), Russisch psycholoog
• 1991 - Marcel Lefebvre (85), Frans aartsbisschop
• 1997 - Pedro Medina (40), Amerikaans gevangene
• 2006 - Joop Admiraal (68), Nederlands acteur
• 2006 - Johan Bontekoe (63), Nederlands zwemmer
• 2006 - Buck Owens (76), Amerikaans country-zanger
• 2007 - Andranik Margarian (55), minister-president van Armenië
• 2008 - Ytzen Brusse (88), Nederlands cineast
• 2008 - Tony Church (78), Brits Shakespeare-vertolker en acteur
• 2008 - Clovis Cnoop Koopmans (83), Nederlands rechter en politicus
• 2008 - Thierry Gilardi (48), Frans sportjournalist en -verslaggever
• 2008 - Abby Mann (80), Amerikaans scenarioschrijver (o.a. Kojak)
• 2009 - Zvest Apollonio (73), Sloveens schilder
• 2009 - Marilyn Borden (76), Amerikaans actrice en zangeres
• 2009 - Fons Fraeters (73), Vlaams taalkundige
• 2009 - Willy Schobben (93), Nederlands trompettist
• 2009 - Dan Seals (61), Amerikaans zanger
• 2009 - Muhsin Yazıcıoğlu (54), Turks politicus
• 2011 - Maria Isakova (92), Russisch langebaanschaatser
• 2011 - Floor van der Wal (26), Nederlands cabaretière
• 2012 - Antonio Tabucchi (68), Italiaans schrijver

Viering/herdenking

• Pasen in 1663, 1674, 1731, 1742, 1883, 1894, 1951, 2035, 2046.
• Vroegst mogelijke ingangsdatum van de zomertijd
• rooms-Katholieke kalender:
  • Maria Boodschap (Aankondiging van de Heer) - Hoogfeest
  • Heilige Humbert (van Maroilles) († c. 680)
  • Heilige Pelagius (van Laodicea)
  • Heilige Izaäk (aartsvader)
  • Heilige Harold (van Gloucester) († 1168)
  • Heilige Dysmas, de "goede moordenaar'" († 30)
  • Zalige Everhard van Nellenburg († 1078 - 1080)
  • Heilige Quirinus van Rome († c. 303)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1906 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -0,2 °C
• 1945 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 14,2 °C
• 1919 - Laagste minimumtemperatuur -5,6 °C
• 1903 - Hoogste maximumtemperatuur 21,4 °C
• 1927 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 13,4 m/s
• 1953 - Langste zonneschijnduur 10,8 uur
• 1994 - Langste neerslagduur 13,2 uur
• 1994 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 20,4 mm
• 1933 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 48 %

België

Dagrecords

• 1853 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -1,5 °C
• 1981 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 15,2 °C
• 1853 - Laagste minimumtemperatuur -4,3 °C
• 1903 - Hoogste maximumtemperatuur 21 °C
• 1941 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 22,8 mm

Bronnen, noten en/of referenties