1983

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
1983
Eeuwen: 19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia: 1970-1979 · 1980-1989 · 1990-1999
Jaren: << · < · 1982 · 1983 · 1984 · > · >>
Maanden:

jan · feb · mrt · apr · mei · jun
jul · aug · sep · okt · nov · dec

Calendar-nl.png Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita: 2736 MMDCCXXXVI
Armeense jaartelling: 1432

ԹՎ ՌՆԼԲ

Chinese jaartelling: 4679 – 4680

己戌 – 庚亥

Christelijke jaartelling: 1983 MCMLXXXIII
Ethiopische jaartelling: 1975 – 1976
Hebreeuwse jaartelling: 5743 – 5744
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat 2038 – 2039
- Shaka Samvat 1905 – 1906
- Kali Yuga 5084 – 5085
Iraanse jaartelling: 1361 – 1362
Islamitische jaartelling: 1404 – 1405
Maçonnieke jaartelling: 5982 – 5983
Nuvola apps kuser.svg 1983 naar onderwerp Gnome-globe.svg
Lijst van landen
Overleden
Atlantisch orkaanseizoen
Auto's
Film
Muziek
Sport (categorie)
Crystal Clear mimetype vcalendar.png Gregoriaanse kalender van 1983

Het jaar 1983 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen[bewerken]

januari
  • 1 - In de Vlaamse faciliteitengemeente Voeren (België), wordt de omstreden Franstalige José Happart geïnstalleerd als burgemeester. Burgemeester Happart weigert echter Nederlands te leren, wat in strijd is met de Belgische grondwet.
  • 1 - Het United States Department of Defense Advanced Research Projects Agency (ARPA) verandert haar netwerkprotocol van NCP naar TCP/IP en markeert daarmee het begin van het internet zoals we het nu kennen. Het internetprotocol IP is een afspraak over de wijze waarop computernetwerken met elkaar communiceren.
  • 2 - De Engelse politie maakt bekend dat op 3 december 1982 de grootste bankroof uit de geschiedenis heeft plaatsgevonden. De buit heeft 10 miljoen Britse ponden bedragen.
  • 5 - Het Warschaupact doet de NAVO het aanbod van een niet-aanvalsverdrag. De reactie is lauw.
  • 8 - Een grote opstand breekt uit in de beruchte Sing Sing-gevangenis in New York.
  • 9 - Amerikaanse wetenschappers stellen voor het eerst ergens in het heelal een 'zwart gat' vast. Het is 150.000 lichtjaar van de aarde verwijderd.
  • 17 - Nigeria gaat vanwege economische en politieke problemen bij verrassing over tot het uitwijzen van twee miljoen illegale buitenlanders. Van hen bestaat ongeveer de helft uit Ghanezen. In grote wanorde wordt iedereen gedwongen het land binnen een paar dagen te verlaten.
  • 19 - Klaus Barbie, een nazikopstuk wordt gearresteerd in Bolivia en uitgeleverd aan Frankrijk.
  • In januari worden in Nederland de eerste drie patiënten geregistreerd met aids.
  • 24 - In Rome krijgen 32 leden van de Rode Brigades levenslang, aan het einde van het proces over de ontvoering van en moord op de voormalige Italiaanse premier Aldo Moro, in de lente van 1978. Nog eens 27 verdachten krijgen kortere vrijheidsstraffen, vier mensen worden vrijgesproken.
  • 26 - Vanuit de VS wordt de in Nederland gebouwde satelliet IRAS gelanceerd, die met veel succes astronomisch onderzoek zal doen aan infrarode bronnen in het heelal.
  • 28 - De Franse acteur en komiek Louis de Funès overlijdt op de leeftijd van 68 jaar.
februari
maart
april
mei
juni
  • 1 - De bevelvoerder van de Palestijnse strijdgroep El Fatah in Libanon, Mussa Awad, maakt bekend dat hij zich heeft aangesloten bij de opstand tegen het beleid van PLO-leider Yasser Arafat. Mussa Awad en anderen zoeken de harde confrontatie met Israël.
  • 8 - De 19de topconferentie van de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid kan in de Ethiopische hoofdstad alleen maar doorgang vinden doordat het lid Polisario, de bevrijdingsbeweging die in de voormalige Spaanse Sahara (West-Sahara) strijd voert voor onafhankelijkheid van Marokko, afziet van deelname.
  • 9 - In Portugal vormt Mario Soares een centrumlinkse coalitie van socialisten (PS) en sociaaldemocraten (PSD), na een groot verkiezingsverlies van rechts.
  • 13 - Het Amerikaanse ruimteschip Pioneer 10, gelanceerd in 1972, verlaat het zonnestelsel. Er worden nog steeds signalen van opgevangen.
  • 14 - De EG-ministers die ontwikkelingssamenwerking in hun portefeuille hebben, worden het in Luxemburg eens over een budget voor de komende twee jaar ten behoeve van onmiddellijke hulpmaatregelen tegen de honger in de wereld.
  • 16 - In de Sovjet-Unie wordt Joeri Andropov nu ook tot voorzitter van het partijpresidium gekozen. In recordtijd heeft hij daarmee de drie belangrijkste ambten van staat en partij verworven: president, secretaris-generaal van de partij en voorzitter van de verdedigingsraad.
  • 22 - De Deense 'belastingrebel' Mogens Glistrup wordt negen jaar na het begin van de behandeling van zijn zaak tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld, vanwege belastingontduiking. Ook verliest hij zijn parlementszetel.
  • 23 - De geboorte van de eerste Belgische reageerbuisbaby in Leuven.
  • 24 - Syrië wijst PLO-leider Yasser Arafat uit. Dat is een reactie op de verwijten van Arafat dat Syrië de opstandige elementen binnen El Fatah zou hebben geholpen.
  • 26 - Bij de vervroegde parlementsverkiezingen in Italië lijden de christendemocraten het grootste verlies uit hun bestaan als partij en leveren zes procent in. Nog steeds zijn ze echter de grootste partij van het land, vóór de communisten.
juli
augustus
september
  • 1 - Een Zuid-Koreaans passagiersvliegtuig wordt boven het Russische grondgebied neergeschoten. Alle 269 passagiers en bemanningsleden komen om het leven. (Korean Air-vlucht 007).
  • 10 - Jon Brower Minnoch, de zwaarste man die ooit geleefd heeft, en tevens de op één na zwaarste mens die ooit geleefd heeft, met als hoogst behaalde gewicht 635 kilogram, sterft aan Morbide obesitas op 41-jarige leeftijd.
  • 17 - De Bende van Nijvel overvalt de winkel Colruyt in Nijvel. Resultaat zijn 3 doden (1 agent en het koppel Fourez-Dewit).
  • 17 - De Russische minister van Buitenlandse Zaken Andrej Gromyko ziet af van deelname aan de op 20 september beginnende Algemene Vergadering van de VN in New York, omdat zijn veiligheid niet kan worden gewaarborgd. De Amerikaanse regering heeft de Russische luchtvaartmaatschappij Aeroflot landingsrecht in New York ontzegd, als reactie op het neerhalen van het Zuid-Koreaanse passagiersvliegtuig door het Sovjet-leger in Siberië.
  • 19 - Saint Kitts en Nevis wordt onafhankelijk.
  • 21 - Tijdens een massabetoging in Manilla tegen president Ferdinand Marcos van de Filipijnen opent de politie het vuur: er vallen 11 doden en 247 gewonden.
  • 23 - in Leek opent de Groninger Commissaris van de Koningen Henk Vonhoff de clickets-fabriek. Clickets zijn magnetische balletjes die kortstondig een rage veroorzaakten waardoor er honderden miljoenen stuks van worden verkocht. De onderneming zou echter in een financieel debacle eindigen, waarvan vooral bedenker G. Sebastiaan Vos de dupe werd.
  • 24 - In Monza, Noord-Italië, wordt het proces afgerond inzake de giframp in Seveso (1976). Diverse verantwoordelijken krijgen gevangenisstraffen tot vijf jaar.
  • 25 - de IJmuiderspoorlijn wordt voor reizigersvervoer gesloten door de Nederlandse Spoorwegen, nadat het moderniseringsplan en verlegging van de lijn definitief is afgewezen door minister Neelie Smit-Kroes. De lijn wordt ook wel IJmondlijn genoemd. Het goederenvervoer zal het nog uithouden tot 1995.
  • 27 - Het GNU-project wordt de eerste keer gepubliceerd op verschillende nieuwsgroepen.
  • Frankrijk stuurt troepen naar Tsjaad om de Libische invasie te weerstaan.
oktober
Vredesdemonstratie op 29 oktober 1983 in Den Haag
  • 1 oktober - Volgens het persbureau TASS demonstreren in Moskou 800.000 mensen tegen de voorgenomen plaatsing van Pershing II's en kruisraketten in West-Europa.
  • 5 oktober - De Poolse vakbondsleider Lech Walesa krijgt de Nobelprijs voor de Vrede toegekend. De grote geldprijs die aan de onderscheiding is verbonden, wil Walesa ter beschikking stellen van de rooms-katholieke kerk in Polen.
  • 6 - De Amerikaan Gino Perez is al de achtste beroepsbokser dit jaar die na een gevecht komt te overlijden.
  • 7 oktober - Uitglijder van het Openbaar Ministerie in Nederland bij een grootschalige inval bij Tai chi-groep in muziekschool in Amsterdam wegens onterechte verdenking kinderverwaarlozing.
  • 8 oktober - Simon Carmiggelt schrijft, een dag na zijn 70e verjaardag, zijn laatste "Kronkel" in Het Parool.
  • 9 oktober - Bij een bomaanslag op een Zuid-Koreaanse regeringsdelegatie in Rangoon (Birma) komen 20 mensen om, onder wie vier Koreaanse ministers.
  • 11 oktober - In Chili wordt de zesde 'nationale protestdag' voor het eerst door de militaire regering toegestaan; in de hoofdstad Santiago komen circa 100.000 betogers op de been.
  • 17 oktober - Nadat in september in België is gestaakt tegen de kortingen op de lonen, beginnen nu zeven weken stakingen van de ambtenaren in heel Nederland, uit protest tegen de voorgenomen korting van 3,5 procent op het salaris. Vuilophalers, personeel van het openbaar vervoer en PTT-diensten, politie en brandweer voeren actie. Actieleider Jaap van de Scheur, voorzitter van de ambtenarenbond Acop, wordt een nationale beroemdheid.
  • 19 - De radicale premier van Grenada, Maurice Bishop, komt om bij een staatsgreep van de nog radicaler vicepremier Bernard Coard. Enkele dagen later valt een Amerikaans-Caraïbische legermacht het eiland binnen en verdrijft het marxistische bewind. Op 25 oktober landen daarop troepen van de VS en zes Caraïbische buurstaatjes op Grenada, naar verklaard wordt om een tweede Cuba in de regio te verhinderen.
  • 22 - De Metropolitan Opera in New York viert het 100-jarig bestaan.
  • 23 - Op het hoofdkwartier van de Amerikaanse mariniers bij het vliegveld van Beiroet wordt een bomaanslag gepleegd, waarbij 241 Amerikanen worden gedood. Tegelijkertijd ontploft een bom bij het Franse hoofdkwartier, waarbij 58 Fransen worden gedood.
  • 23 - Zeer grote vredesbetoging vindt in Brussel plaats (vanaf Brussel Zuid richting Brussel Noord) tégen de installatie van kruisraketten van de NAVO op Belgisch grondgebied met een 400.000-tal betogers volgens de organisatoren (120.000 volgens de politie).
  • 28 - Door een technische fout tijdens het opblazen van de schachttoren 3 van de Staatsmijn Emma worden vele gebouwen in de omgeving beschadigd.
  • 29 - In Den Haag vindt de grootste demonstratie uit de Nederlandse geschiedenis plaats. Aan de demonstratie tegen het plaatsen van kruisraketten op Vliegbasis Woensdrecht doen ongeveer 550.000 mensen mee. Tot de sprekers behoort verrassend prinses Irene.
  • 30 - De eerste democratische verkiezingen in Argentinië na zeven jaar militaire bezetting.
  • 31 - Het Britse Lagerhuis spreekt zich met 362 tegen 218 stemmen uit vóór plaatsing van de Amerikaanse kruisraketten in Engeland. Al veertien dagen later is het eerste van deze atoomwapens geïnstalleerd en inzetbaar.
november
  • 2 - Twee derde van de blanke kiezers in Zuid-Afrika toont zich er in een referendum voorstander van dat 'Aziaten en kleurlingen' meer betrokken worden bij het politieke bedrijf. De zwarte meerderheid blijft zoals steeds zonder enige invloed. De VN verklaren half november de aanpassing van de Zuid-Afrikaanse grondwet onaanvaardbaar.
  • 6 - Turkije beleeft de eerste parlementsverkiezingen sinds de militaire machtsovername in 1980. Slechts enkele partijen is het toegestaan kandidaten te stellen. De overwinning gaat naar de conservatieve 'Vaderlandspartij'. Turgut Özal wordt premier.
  • 8 - Aardbeving in Luik met een sterkte van 5,0 op de schaal van Richter. Hierbij vallen twee doden en tientallen gewonden.
  • 9 - Freddy Heineken wordt, samen met zijn chauffeur Ab Doderer, ontvoerd. Ze verlieten net zijn kantoor aan het Weteringplantsoen in Amsterdam toen ze werden meegenomen door vijf mannen (Cor van Hout, Willem Holleeder, Frans Meijer, Jan Boellaard en Martin Erkamps).
  • 9 - Het Franse parlement ratificeert het Rijn-zoutverdrag, dat een einde moet maken aan de lozingen door de Franse kalimijnen en de Zwitserse en Duitse chemische industrie in de Rijn.
  • 15 - Rauf Denktaş roept in het Turkse gedeelte van Cyprus een onafhankelijk staatje uit. Alleen Turkije erkent zijn regering.
  • 17 - Oprichting van het Zapatistisch Nationaal Bevrijdingsleger in Chiapas, Mexico.
  • 18 - Het Amerikaanse Congres keurt voor 1984 een record-begroting voor defensie goed van 249,8 miljard dollar.
  • 22 - Het parlement van Noorwegen spreekt zich met een meerderheid van één stem uit vóór plaatsing van nieuwe middellange-afstandsraketten in Europa.
  • 23 - Bij de ontwapeningsgesprekken in Genève (stad) over middellange-afstandsraketten breekt de Russische delegatie de onderhandelingen af zonder dat een afspraak wordt gemaakt over hervatting daarvan. Intussen arriveren de eerste Pershing II-raketten in de Bondsrepubliek Duitsland. Op 8 december komt er ook een einde aan de gesprekken over begrenzing van strategische bewapening en tweezijdige troepenbeperking in Europa.
  • 27 - Bij de grootste demonstratie uit de geschiedenis van Uruguay gaan in de hoofdstad Montevideo 400.000 mensen de straat op om te betogen voor democratie, vrijheid en werk.
  • 30 - Na drie weken komt de politie op het spoor van de schuilplaats en Freddy Heineken en Ab Doderer worden bevrijd.
  • 30 - Microsoft brengt de eerste MS-Word versie op de markt.
  • Nederland wordt getroffen door een ambtenarenstaking. Wekenlang wordt het huisvuil niet opgehaald en de post niet bezorgd.
december
  • 8 - De voormalige Britse minister van buitenlandse zaken Lord Carrington wordt zonder tegenstemmers gekozen tot nieuwe Secretaris-generaal van de NAVO en opvolger van Joseph Luns die in 1984 zal aftreden.
  • 9 - De dertien landen van de OPEC worden het eens over bevriezing van de prijs van ruwe olie en over een systeem van quoteringen. De meeste landen zullen zich echter niet aan de afspraken houden.
  • 17 - IRA-bomaanslag op het Londense warenhuis Harrods, waarbij zes mensen om het leven komen.
  • 17 - In de laatste wedstrijd van de kwalificatieronde voor het EK voetbal 1984 wint Spanje met 12-1 van Malta, net voldoende om zich te plaatsen ten koste van Nederland. Er gaan stemmen op dat spelers van Malta zijn omgekocht.
  • 17 - Bij een wraakactie wordt de Amsterdamse seksclub 'Casa Rosso' in brand gestoken; vijftien mensen komen om in de vlammen.
  • 20 - PLO-leider Yasser Arafat en 4.000 aanhangers zitten al vanaf half november door rebellen uit eigen gelederen ingesloten in de Libanese stad Tripoli. Onder druk van de wereldopinie kunnen ze worden geëvacueerd met vijf Griekse schepen.
  • 29 - De VS kondigen aan dat ze op zo kort mogelijk termijn uit de UNESCO zullen stappen, omdat die VN-organisatie overmatig gepolitiseerd is en een ongebreidelde groei in de financiële behoefte vertoont.
zonder datum
  • Grote hongersnood in Ethiopië ten gevolge van langdurige droogte. Tussen de twee en vier miljoen mensen komen om. Wereldwijd worden hulpacties op touw gezet.
  • Eerste druk van de gidsen van het Pieterpad.

Muziek[bewerken]

Popmuziek[bewerken]

Bestverkochte singles in Nederland:

  1. The Shorts - Comment ça va
  2. Irene Cara - Fame
  3. Billy Joel - Goodnight Saigon
  4. Doe Maar - Pa
  5. Nena - 99 Luftballons
  6. Stars on 45 - Stars on 45 proudly presents the Star Sisters
  7. Michael Jackson - Beat it
  8. UB40 - Red red wine
  9. Lionel Richie - All night long (All night)
  10. Culture Club - Karma chameleon

Bestverkochte albums in Nederland:

  1. Michael Jackson - Thriller
  2. Doe Maar - 4us
  3. David Bowie - Let's dance
  4. BZN - 28 Golden hits
  5. The Kids from Fame - The Kids from Fame
  6. Spandau Ballet - True
  7. Nena - Nena
  8. Het Goede Doel - België
  9. Kinderen voor Kinderen - Kinderen voor Kinderen 4
  10. BZN - Desire

Klassieke muziek[bewerken]

Literatuur[bewerken]

Beeldende kunst[bewerken]

Bouwkunst[bewerken]

Geboren[bewerken]

januari
februari
maart
april
mei
juni
juli
augustus
september
oktober
november
december
datum onbekend

Overleden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Lijst van personen overleden in 1983

Weerextremen in België[bewerken]

  • 30 januari: Tornado veroorzaakt schade in de streek van Attert, nabij Martelange.
  • maart: Zoals in 1912 kennen we tijdens deze maand maart geen enkele vorstdag in Ukkel.
  • 6 april: Onweders veroorzaken schade in Henegouwen en in het centrum van het land. Windstoten tot 120 km/h in Gosselies.
  • 26 april: In 24 uur 59 mm regen in Dessel, met heel wat schade in de streek.
  • april: April telt 16 onweersdagen (normaal: 7).
  • 2 mei: Tornado veroorzaakt schade in de streek van Nassogne.
  • mei: Mei met hoogste luchtdruk: 1021,8 hPa (normaal 1015,5 hPa).
  • lente: Lente met laagste zonneschijnduur: 273,1 (normaal 545,9 u).
  • lente: Na 1979 lente met hoogst aantal neerslagdagen: 74 (normaal 52,8).
  • 23 juni: In 7 min 16 mm regen in Wijgmaal (Leuven).
  • 24 juni: In één uur 75 mm in Soumoy (Cerfontaine).
  • 25 juni: In één dag 103 mm in Sainlez (Fauvillers).
  • 27 juli: Hagelbuien met grote hagelstenen veroorzaken schade in de provincie Luik.
  • 1 augustus: Tornado met schade in Sart-Bernard (Assesse).
  • augustus: Augustus met laagste neerslagtotaal: een neerslagtotaal met 10,4 mm (normaal 74,4 mm).
  • 24 oktober: De temperatuur daalt in Rochefort tot - 6,8 °C.
  • 15 november: Minimumtemperatuur –10,0 °C in Koersel (Beringen) en –12,8 °C in Rochefort.
  • 27 november: Storm boven West-Europa kost in België een tiental mensenlevens. Tweede krachtigste windstoot van de eeuw in Ukkel: 151 km/h.

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen