Rijsel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Rijsel
Lille

Gemeente in Frankrijk

(Details)

Rijsel

Situering

Regio

Nord-Pas-de-Calais

Departement

Noorderdepartement (59)

hoofd van 8 kantons

Algemeen

34,83 km²

Inwoners (2005)

224.900 (6.457,1 inw/km²)

Burgemeester

Martine Aubry

Overig

Postcode

59800

INSEE-code

59350

Website

www.mairie-lille.fr

Het oude beursgebouw en het belfort van de Kamer van Koophandel

Het Theaterplein, vlakbij het centrale plein gelegen, huisvest enkele karakteristieke gebouwen

Frankrijk

Rijsel of Lille^[1] (Frans: Lille) is een stad in Noord-Frankrijk nabij de grens met België aan de rivier de Deule (Deûle). Het is de hoofdstad van de regio Nord-Pas-de-Calais - ook Franse Nederlanden genoemd - en van het Noorderdepartement.

De stad zelf telt 226.000 inwoners, maar vormt samen met steden als Robaais (Roubaix), Villeneuve-d'Ascq en Toerkonje (Tourcoing) één van de vier grootste agglomeraties van Frankrijk met ruim 1 miljoen inwoners.^[2] In bredere zin, met ook de omgeving van Kortrijk en Moeskroen in België, is Rijsel het centrum van een dichtbevolkte regio met circa 2 miljoen inwoners, ook wel het eurodistrict Rijsel-Kortrijk genoemd. Rijsel heeft vanouds belangrijke industrie (textiel) en is een universiteitsstad.

[bewerken] Geschiedenis

Zie geschiedenis van Rijsel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De geschiedenis van Rijsel begint met de stichting in de 11e eeuw door Boudewijn V, graaf van Vlaanderen, op een eiland in de Deule, vandaar de naam Ad Insulam (oorspronkelijke stichtingsnaam in het latijn) of de vertalingen Ter IJssel, Rijssel of L'île, die alle naar eiland verwijzen.

De aanvang van Rijsel wordt over het algemeen gezocht bij de stichting en bouw van het seculiere Sint-Pieterskapittel in 1055-1065. Hierbij moet men vaststellen dat tot dan toe ondanks een redelijke bewoning geen bedehuis aanwezig was. Er wordt althans geen melding van gemaakt, noch zijn er archeologische sporen van teruggevonden. Rijsel werd de hoofdstad van Rijsels-Vlaanderen, het zuidelijke deel van het graafschap Vlaanderen. In 1297 werd de stad ingenomen door het Franse leger, na verwoede gevechten waarbij de inwoners, volgens de overlevering, een kudde varkens inzetten om een Franse aanval af te slaan. Na de slag bij Pevelenberg in 1304 werd Rijsel, samen met de rest van Picardisch Vlaanderen een deel van Frankrijk, tot de streek in 1369 als huwelijksgeschenk aan Filips de Stoute geschonken werd. In de 16e eeuw werd het hoofdzakelijk Rooms-katholiek gebleven Rijsel herhaaldelijk bestookt door protestantse rebellen uit Moeskroen (de zogenaamde Hurlus).

In 1667 werd de streek door de Franse koning Lodewijk XIV belegerd en ingenomen, tegen de wil van haar Spaansgezinde bewoners. Van 1708 tot 1713 was de streek tijdelijk in handen van Nederlandse troepen maar werd bij het verdrag van Utrecht aan Frankrijk teruggegeven. Na de Franse Revolutie lag de stad in de frontlinie en werd hij aangevallen vanuit de Oostenrijkse Nederlanden. Het beleg mislukte en de Franse generaal Dumouriez zag de kans de gehele Zuidelijke Nederlanden te veroveren.

In de 19e eeuw kenden Rijsel en omstreken een snelle bevolkingsstijging door industrialisatie. De textielindustrie trok veel immigranten aan, vooral Vlamingen en Polen. De stad stond bekend als het Manchester van Frankrijk. Het van oudsher Rooms-katholieke Rijsel werd een 'linkse' stad. In 1888 componeerde Pierre De Geyter er de Internationale, en in 1896 werd Gustave Delory er de eerste socialistische burgemeester van een Franse stad.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog had de stad zwaar te lijden van bombardementen. Een groot deel van het stadscentrum werd door brand verwoest. De ineenstorting van de textielhandel na 1929 zorgde voor grote armoede in Rijsel. Toen na 1980 een nieuwe crisis in de textielindustrie, maar ook een crisis in de metaalindustrie en het stopzetten van de steenkolenwinning in het hele Departement du Nord voor grote werkloosheid zorgden, koos de stad resoluut voor de dienstenindustrie. Pas na 2000 begonnen de bevolkingscijfers weer te stijgen. Daalde het inwonertal tussen 1936 en 1982 van 240.747 tot 168.424, ondanks de aanhechting van Hellemmes en Lommes, in 2004 was het weer gestegen naar 226.800.

[bewerken] Economie

Rijsel is altijd al een kruispunt geweest van autowegen, waterlopen en spoorwegen, waardoor de stad vroeger een belangrijk economisch centrum was en dat ook nu nog is. In de achttiende en negentiende eeuw was het daarnaast de textielindustrie die Rijsel deed uitgroeien tot 'het Manchester van Frankrijk', zowel in positieve als negatieve zin. In deze periode kende Rijsel namelijk niet alleen een bloeiende economie, maar ook de bijbehorende enkele sloppen- en krottenwijken waar de leefomstandigheden vaak zeer slecht waren.

Tegenwoordig speelt ook het toerisme een belangrijke rol voor de economie. In 2004, toen Rijsel samen met Genua de culturele hoofdstad van Europa was, bezochten 9 miljoen toeristen de stad en zorgden 1,4 miljoen toeristen voor in totaal 2,4 miljoen overnachtingen.^[2]

Rijsel telt 8.341 ondernemingen, waarvan 8,86% in de industrie, 33,92% in de handel en 57,22% in de dienstensector.^[3]

[bewerken] Cultuur

In 2004 was de stad samen met Genua de culturele hoofdstad van Europa. Er bevinden zich diverse musea in de stad, waaronder het Palais des Beaux-Arts de Lille, een van de grootste kunstmusea van Frankrijk. Rijsel is verder de zetel van het gelijknamige in 1913 gestichte rooms-Katholieke bisdom Rijsel.

Euralille

[bewerken] Architectuur

In veel huizen in Rijsel zijn zowel Franse als Vlaamse invloeden te herkennen. Zo is er vaak gebruik gemaakt van rode en bruine baksteen, iets dat in Frankrijk een stuk minder gebruikelijk is dan in België. Ook zijn er veel wijken, in het bijzonder in Groter Rijsel, waar rijtjeshuizen niet ongewoon zijn. Deze in Frankrijk ongewone kenmerken maken van Rijsel wat architectuur betreft tot een overgangstad tussen de Franse bouwstijl en die van Vlaanderen, Nederland en Engeland.

Een vrij recent project in Rijsel is Euralille, een stadsdeel opgebouwd rond station Lille Europe, met veel moderne architectuur.

[bewerken] Bezienswaardigheden

Rijsel telt een aantal bouwwerken en pleinen die het bezichtigen waard zijn. Het grootste deel hiervan ligt dicht bij elkaar in het kleine centrum van de stad.

Het belfort van de Kamer van Koophandel

De Kamer van Koophandel en haar belfort. Deze is gelegen aan het Theaterplein (Plâce du théatre).
Het Place du Général-de-Gaulle, ook wel bekend als La Grande Place, waaraan onder andere het oude beursgebouw is gelegen. Dit beursgebouw lijkt van de buitenkant een groot gebouw, maar is in werkelijkheid opgebouwd uit 24 kleine handelshuisjes rond een binnenplaats.
Het operagebouw, eveneens gelegen aan het Theaterplein. Het neo-klassieke gebouw werd in 1924 in gebruik genomen en heeft een grote zaal met een capaciteit van meer dan 1000 mensen.
Het stadhuis (hôtel de Ville) met belfort. Het belfort is meer dan 100 meter hoog en de trap die naar de top leidt telt ruim 400 treden.
De Place Rihour met het gotische Palais Rihour.
Het Musée des Beaux-Arts, het op het Louvre na belangrijkste museum van Frankrijk. In het museum hangen onder andere werken van enkele bekende Vlaamse, Franse en Hollandse schilders als Rubens, Van Gogh en Monet.
De Notre-Dame de la Treille-kathedraal. De bouw van deze kathedraal begon in de achttiende eeuw, maar door financiële problemen is het gebouw nooit helemaal afgewerkt.
Het Hospice Comtesse, een 17e eeuws hospitaal. Het gebouw wordt nu gebruikt als museum.
De Porte de Paris. Deze 32 meter hoge triomfboog werd gebouwd in 1867, ter ere van 'zonnekoning' Lodewijk XIV.
De Citadel van Rijsel, een 17e eeuwse citadel, gebouwd in opdracht van Maarschalk Sébastien Le Prestre de Vauban. De citadel is onderdeel van een grote verdedigingsgordel langs de Franse noordgrens, waarvoor Vauban ook nog enkele andere citadellen ontwierp.

Panorama van het place du Général de Gaulle, het centrale plein van de stad

[bewerken] Evenementen

Sinds 2006 wordt het Lille Comics Festival jaarlijks in de stad gehouden. Dit is een belangrijk en bekend tweedaags stripfestival dat wordt gehouden tijdens het eerste weekend van november. Ook vindt ieder jaar in het eerste weekend van september de Braderie van Rijsel plaats. De braderie is een van de grotere jaarlijkse Franse evenementen en is tevens de grootste rommelmarkt van Europa. De Braderie van Rijsel trekt ieder jaar één a twee miljoen bezoekers.^[4]

[bewerken] Verkeer en vervoer

Het verkeersnetwerk in de omgeving van Rijsel

Een metro van het type VAl-208

Station Lille Europe

Rijsel is een belangrijk verkeersknooppunt in de regio Noord-Frankrijk en ook daarbuiten. De stad wordt omringd door enkele belangrijke "autoroutes", beschikt over een eigen luchthaven en de rivierhaven van Rijsel behoort tot de drie grootste van Frankrijk.

[bewerken] Wegverkeer

Met maar liefst vijf snelwegen is Rijsel het drukste autosnelwegenknooppunt van Frankrijk, na Parijs. De volgende autoroutes doen de stad aan:

A27 Rijsel - Doornik - Brussel/Luik - Duitsland
A23 Autoroute A23: Rijsel - Valenciennes
A1 Rijsel - Arras - Parijs/Reims - Lyon/Orléans/Le Havre
A25 Rijsel - Duinkerke - Calais - Engeland/België
A22 Rijsel - Antwerpen - Nederland

[bewerken] Openbaar vervoer

Zie ook: Metro van Rijsel

In Rijsel reed de eerste Véhicule Automatique Léger (VAL), een volautomatische metro op luchtbanden. De afkorting VAL stond aanvankelijk voor Villeneuve d'Ascq - Lille, de eerste route van de metro. Vandaag is er nog een tweede metrolijn, naar Robaais (Roubaix) en Toerkonje (Tourcoing), die vlakbij de Belgische grens eindigt. Er is ook een tramverbinding tussen Rijsel, Robaais en Toerkonje.

[bewerken] Spoorwegen

Zie ook: TER Nord-Pas-de-Calais

Rijsel vormt een belangrijk spoorwegknooppunt. Er zijn twee stations: Lille Europe, waar op een paar lokale treinen na enkel TGV- en Eurostar-treinen stoppen, en het kopstation Lille Flandres, waar de meeste andere treinen vertrekken of hun reis beëindigen. Het grootstedelijke gebied rond station Lille-Europe, Euralille, is ontworpen door de Nederlandse architect Rem Koolhaas.

[bewerken] Luchthaven

Op ongeveer 15 minuten van het stadscentrum ligt luchthaven Lille-Lesquin. De luchthaven van Rijsel is in bezoekersaantallen het op elf na grootste vliegveld van Frankrijk en in vrachtvervoer zelfs het op drie na grootste vliegveld van het land.

[bewerken] Onderwijs

De Université Lille Nord de France beroept zich op de traditie van de Universiteit van Dowaai (Douai), die in de 16e eeuw werd gesticht. Rijsel beschikt over vier universiteitscampussen.

De overheid nam het initiatief tot de oprichting van de Campus Lille I (USTL), Campus Lille II en Campus Lille III, Europees College voor Doctorandi Lille Nord-Pas de Calais : 110.000 studenten.
De oudste universiteit is de in 1875 opgerichte Université Catholique de Lille.

Andere hoge onderwijs instituten omvatten École Centrale de Lille, École nationale supérieure de chimie de Lille, École nationale supérieure d'arts et métiers, Polytech'Lille, Hautes études d'ingénieur (HEI), École des hautes études commerciales du nord (EDHEC),ESC Lille Graduate School of Management.

Het hoofdkantoor van La Voix du Nord aan La Grande Place

[bewerken] Media

La Voix du Nord, de regionale krant van Noord-Frankrijk heeft haar zetel op het Charles De Gaulleplein in Rijsel. Andere dagbladen Rijsel omgeving zijn de Liberte-Hebdo, de Metro Lille en de Nord Eclair. Ook France Bleu, het Franse netwerk van regionale radiozenders, is actief in de stad onder de naam France Bleu Nord.