Luik (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Luik
Liège
Stad in België Vlag van België
Vlag van Luik Wapen van Luik
Luik (stad)
Luik (stad)
Geografie
Gewest Flag of Wallonia.svg Wallonië
Provincie Flag of the Province of Liège.svg Luik
Arrondissement Luik
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
69,39 km² (2011)
26,34%
22,22%
51,45%
Coördinaten 50° 38' NB, 5° 34' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
196.291 (01/01/2014)
49,33%
50,67%
2828,73 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
18,32%
63,89%
17,79%
Buitenlanders 17,80% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Willy Demeyer (PS)
Bestuur PScdH
Zetels
PS
MR
cdH
Ecolo
PTB
VEGA
49
22
11
7
6
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen 13.633 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 26,27% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
4000, 4020
4000
4000
4020
4020
4020
4030
4031
4032
Deelgemeente
Luik
Glain
Rocourt
Bressoux
Jupille-sur-Meuse
Wandre
Grivegnée
Angleur
Chênée
Zonenummer 04
NIS-code 62063
Politiezone Luik
Website www.liege.be
Detailkaart
LuikLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Luik
in de provincie Luik
Foto's
Pano Liege guillemins 5juin.jpg
Zicht op Luik, met links het station Luik-Guillemins
Portaal  Portaalicoon   België

Luik (Frans: Liège, voor 1949: Liége; Duits: Lüttich; Waals: Lîdje) is de hoofdstad van de Belgische provincie Luik. De stad is gelegen aan de Maas, ongeveer 30 km stroomopwaarts van Maastricht.

Halverwege de 20e eeuw was Luik het centrum van de mijnbouw en staalindustrie, die Wallonië tot welvaart brachten. De economische problemen, die later in de eeuw het gevolg waren van de vermindering van het belang van mijnbouw en staalindustrie, hebben hun effect op de omgeving van Luik niet gemist.

Luik telt 197.532 inwoners [1], waarmee het naar inwonertal de op drie na grootste gemeente in België is. Ongeveer 30.000 inwoners bezitten een buitenlandse nationaliteit. Het hele stedelijke gebied van Luik (met voorsteden als Seraing, Saint-Nicolas, Ans, Herstal en Flémalle) telt ongeveer 600.000 inwoners.

De Universiteit van Luik (Université de Liège, afkorting ULg) werd gesticht ten tijde van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder Willem I en officieel ingehuldigd in 1817.

De bijnaam van de stad is La Cité Ardente of De Vurige Stede. Deze komt uit de gelijknamige historische roman van Henri Carton de Wiart uit 1904. Voordien werd deze benaming nooit gebruikt.

Geschiedenis[bewerken]

Luik in 1649

Vele eeuwen lang, tot 1795, werd Luik geregeerd door prins-bisschoppen. Het prinsbisdom Luik strekte zich uit over het grootste deel van de huidige provincie Luik en de zuidelijke helft van de huidige provincie Namen. Bovendien verwierven de bisschoppen van Luik in 1366 ook het graafschap Loon, dat grotendeels samenvalt met de huidige Belgische provincie Limburg. De stad Luik was de voornaamste van de 23 Goede Steden van het prinsdom.

De geschiedenis van Luik wordt gekenmerkt door talloze conflicten tussen de stad Luik en zijn bisschoppen, waarbij het er soms heet aan toe ging. De stad kreeg muren om zich te beschermen en bovenop een heuvel kreeg Luik in de loop der tijd een citadel die verschillende keren herbouwd is.

In 1468 werd in het kader van een dergelijke machtsstrijd de stad "getuchtigd" door de Bourgondische hertog Karel de Stoute. Zijn soldaten hebben zich buitengewoon misdragen in de stad: ongeveer een kwart van de 20.000 inwoners verloor hierbij het leven.

Toen de hertogen van Bourgondië – en later de Habsburgse koningen van Spanje – allengs de hele Nederlanden onder hun gezag verenigden, bleef het prinsbisdom Luik als onafhankelijke staat daarbuiten.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog probeerden de bisschoppen van Luik neutraal te blijven tussen de twee strijdende partijen. De bisschopsstad zelf werd de Beeldenstorm bespaard, maar deze bereikte wel onder meer Hasselt (19 januari 1567); bisschop Gerard van Groesbeek liet opstanden in Hasselt, Maaseik en Maastricht echter neerslaan. In het najaar van 1568 belegerde Willem van Oranje Luik drie dagen lang zonder succes; zijn troepen plunderden het Luikse platteland.

Luik had zich ontwikkeld tot een belangrijk centrum van metaalindustrie en ook van de wapenindustrie.

In 1794 hebben burgers van de stad Luik, die verbolgen waren over het autoritaire optreden van hun bisschop, zodra de stad door de Franse revolutionaire legers was veroverd, de gotische Sint-Lambertuskathedraal gesloopt. De lege plaats daarvan vormt de huidige Place Saint-Lambert. Onder het huidige plein zijn na grondige archeologische opgravingen de fundamenten van de kathedraal en een Romeinse villa blootgelegd. Deze zijn met een gids te bewonderen.

In de 19e eeuw werd de Sint-Pauluskerk verheven tot Sint-Pauluskathedraal. In 1887 werd besloten tot de oprichting van de forten rond Luik.

In de eerste helft van de 20e eeuw werden in de stad drie wereldtentoonstellingen georganiseerd: in 1905, 1930 en 1939.

De eerste veldslag van de Eerste Wereldoorlog speelde zich van 5 tot en met 15 augustus 1914 af in de fortengordel rondom Luik. De stad lag op de Duitse aanvalsroute door België naar Frankrijk. Weinigen verwachtten dat België tegenover de aanzienlijke Duitse militaire overmacht weerstand zou bieden, en om die reden trok het taaie verzet van de Luikse forten wereldwijde aandacht. De Engelse krant The Times schreef: "België heeft zich onsterfelijke roem verworven door het geloof in de onoverwinnelijkheid van de Duitse legers te verpletteren." De Franse regering onderscheidde de stad Luik met het Grootkruis van het Légion d'honneur. Het verzet van de Luikse forten vertraagde de Duitse opmars en beïnvloedde daardoor waarschijnlijk het verloop van de oorlog. Tijdens deze veldslag was Luik ook de eerste stad ter wereld die vanuit de lucht werd gebombardeerd (door een Duitse zeppelin).[2]

Op 13 december 2011 werd op de Place Saint-Lambert in Luik door een vervroegd vrijgelaten crimineel een bloedbad aangericht. Er vielen zes doden, inclusief de dader zelf, en 125 gewonden.

Etymologie[bewerken]

De naam "Luik" is Germaans van oorsprong en is reconstrueerbaar als *liudik-, van het Germaanse woord *liudiz dat "mensen, volk" betekent (zoals nog in het Nederlandse lui(den)/lieden of het Duitse Leute). De naam is aangetroffen in een groot aantal Middeleeuwse documenten; in het Latijn in de vorm Leodicum of Leodium, en in het Middelnederlands als Ludic, Ludeke en varianten.[3]

Geografie[bewerken]

waterlopen in 1775

De stad bevindt zich waar de Ourthe rivier uitmondt aan de Maas. Door de stad stromen nu twee rivierarmen van de Maas. In de oude stad is een oude rivierarm gedempt. Dat is nog te zien in de kronkelige route van de Boulevard d'Avroy en de Boulevard de la Sauvenière'.

Deelgemeenten[bewerken]

Naam Bevolking (01/01/2007)
Luik 112.592
Angleur 10.136
Bressoux 11.478
Chênée 9.024
Glain 2.452
Grivegnée 19.791
Jupille-sur-Meuse 10.395
Rocourt 6.987
Wandre 5.712
Totaal stad Luik 188.567

Wijken in de deelgemeente Luik[bewerken]

Naam Bevolking (01/01/2007)
Luik-Centrum 4.436
Avroy 7.467
Guillemins 10.948
Sainte-Marguerite 15.138
Saint-Léonard 11.771
Outremeuse 9.299
Longdoz 11.791
Sainte-Walburge 12.748
Laveu 9.018
Thier-à-Liège 4.315
Vennes 6.648
Droixhe 2.709
Sclessin 6.304
Totaal deelgemeente Luik 112.592
Bron: Stad Luik

Politiek[bewerken]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[4] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[5] 14-10-2012[6]
Stemmen / Zetels % 51 % 51 % 51 % 49 % 49 % 49 % 49
PS 37 21 - 40,08 23 32,55 18 34,83 20 37,97 21 37,95 22
RPSW - 40,75 23 - - - - -
PSC1/cdH2 25,141 14 - 18,441 10 21,781 12 19,511 10 14,362 7 14,012 7
UPL - 36,52 21 - - - - -
PRL1/MR2 - - 21,661 12 19,711 10 - 26,062 14 21,192 11
PRL-MCC - - - - 21,26 11 - -
ECOLO - 11,66 6 11,32 6 11,11 5 15,43 8 12,23 6 12,23 6
RW 14,49 7 - 0,9 0 - - - -
PTB1/PTB+2 0,261 0,231 0,341 0,641 - 1,452 0 6,412 2
PCB1/PC2 5,781 2 4,431 1 3,042 - - 1,282 0 -
RCL 2,5 0 3,29 0 - - - - -
RLL 13,87 7 - - - - - -
UDRT - 1,63 0 - - - - -
FN - - 0,89 0 5 2 3,18 0 - -
PFN - - 2,94 0 - - - -
AGIR - - - 6,18 2 - - -
VIVANT - - - - 1,65 0 - -
Front-Nat. - - - - - 4,19 1 -
P.Pensionnés - - - - - - 2,43 0
PP - - - - - - 2,17 0
VEGA - - - - - - 3,6 1
Anderen(*) 0,96 1,48 0,37 3,03 4,16 2,46 -
Totaal stemmen 141245 127107 115026 105839 106062 113127 105167
Opkomst % 87,52 84,27 83,77 86,87 80,28
Blanco en ongeldig % 4,4 6,4 6,52 5,42 5,79 5,47 6,57

(*)1976: UP 1982: AAJAAT, RAL, SZ, Votez.W.1988: POS 1994: AAT-AAJ, GU, LIGUE, PCN, UCD, UNIE, V.C. 2000: Bloc-W., PC-UG, RWF, V.C., VAJ 2006: FNationale, DOMINO, Isagoria, MAS

Bestuur 2007-2012[bewerken]

Het bestuur van Luik bestaat uit een coalitie van PS en cdH.

De volgende personen maken deel uit van het bestuur:

Gemeentecollege
Burgemeester Willy Demeyer (PS)
Schepenen Michel Firket (cdH)
Maggy Yerna (PS)
Jean-Géry Godeaux (PS)
André Schroyen (cdH)
Pierre Stassart (PS)
Julie Fernandez-Fernandez (PS)
Benoît Dreze (cdH)
Fouad Chamaz (PS)
Jean-Pierre Hupkens (PS)

Burgemeesters van Luik[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

  • Bronnen: NIS en Stad Luik – Opm: 1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1977= inwonertal per 1 januari;
  • 1927: aanhechting van gebiedsdelen van Bressoux, Jupille, Herstal en Wandre
  • 1977: aanhechting van Angleur, Bressoux, Chênée, Glain, Grivegnée, Jupille-sur-Meuse, Rocourt en Wandre en gebiedsdelen van Ans, Chaudfontaine, Herstal, Seraing, Saint-Nicolas, Esneux en Juprelle; afstand van gebiedsdelen aan Chaudfontaine, Blegny, Wezet en Oupeye

Bezienswaardigheden[bewerken]

Rue Volière in de binnenstad van Luik
Smalle steeg in het oude centrum tussen Rue du Pont en En Neuvice
De stamboom van de trammaatschappijen in de provincie
Bijzondere Luikse trolleybus die in twee richtingen kan rijden.
Nuvola single chevron right.svg Zie lijst van beschermd erfgoed in Luik voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Transport[bewerken]

Spoor en trams[bewerken]

Door de vroege industriële ontwikkeling heeft Luik een heel uitgebreid spoornet gekend met veel industrie-aansluitingen. (zie kaart) Het hoogteverschil tussen de rivier en de hoogvlaktes bij Ans kon maar moeilijk overbrugd worden. De rechtstreekse spoorlijn tussen Ans en Guillemins kon door de flinke helling niet gebruikt worden door goederentreinen. Hiervoor zijn twee alternatieve routes aangelegd, waaronder een stadsspoor dat door het centrum van de stad rijdt. Het hoofdstation van de stad, station Guillemins, een belangrijk verkeersknooppunt, ligt buiten het centrum. Het Station Luik-Paleis is in het hart van de stad, gelegen aan de stadslijn naar Herstal.

Op 20 januari 1872 werd de eerste tramlijn, Guillemins Coronmeuse, geopend door de "The liège tramway compagny Ltd".[7] Al snel volgden diverse andere tramlijnen, geopend door diverse trammaatschappijen. Van deze maatschappijen bleven er na fusies maar uiteindelijk drie trambedrijven over:

  • TULE: Tramways Unifies de Liège et Extensions
  • RELSE: Railways Economiques de Liège-Seraing et Extensions
  • NMVB: De nationale maatschappij van buurtspoorwegen die naast de regionale lijnen een stadsnet exploiteerde.

De TULE en RELSE trams reden op normaalspoor en de NMVB trams op meterspoor.

In de beginjaren zestig van de vorige eeuw werden de TULE en RELSE tramlijnen gefuseerd in de STIL (Société des Transports Intercommunaux de Liège), maar op 1 september 1964 werden de twee laatste tramlijnen, 1 en 4, verbust. Er zijn nu plannen om weer een tramlijn te bouwen en in de vorige eeuw was er een metroproject, de TAU (Train Automatique Urbain), een automatische metro. Hiervan is nog een prototype in het transportmuseum te zien.

Al in 1930 werden trolleybussen ingevoerd, die beter geschikt waren voor de hellingen dan de zwak gemotoriseerde bussen van die tijd. De laatste trolleybuslijn werd in 1971 opgeheven. Momenteel is men bezig met de introductie van een Luikse tram, die vermoedelijk vanaf 2017 begint te rijden.

Haven[bewerken]

De 'Port autonome de Liège' (PAL), de autonome haven van Luik, is de eerste binnenhaven van België en de derde binnenhaven van Europa (21,8 miljoen ton in 2008).[8] De haven ligt langs de Maas en aan het einde van het Albertkanaal.

Luchthaven[bewerken]

Liège Airport, ook wel Luchthaven Luik-Bierset, (ICAO: EBLG/IATA: LGG) is een luchthaven 10 km ten westen van de stad Luik. De luchthaven ligt op het grondgebied van Bierset, een deelgemeente van Grâce-Hollogne. In België is het de grootste goederenluchthaven en de op twee na grootste passagiersluchthaven na Brussels Airport en Brussels South Charleroi Airport.

Sport[bewerken]

Luik is een van de belangrijke steden in het Belgische voetbal. Club Luik werd in 1896 de allereerste Belgische kampioen en zou in totaal vijf landstitels behalen. Een andere Luikse club, Standard Luik, behaalde later tien titels. Standard is nu een vaste waarde in Eerste Klasse; Club Luik is gezakt naar de lagere nationale reeksen. De clubs spelen hun thuiswedstrijden in respectievelijk het Stade Maurice Dufrasne (30.023 zitplaatsen), in de wijk Sclessin, en het Stade de la rue Gilles Magnée (3.000 plaatsen), in de buurgemeente Ans. Ook RUS Liège speelde voor de Tweede Wereldoorlog een aantal seizoenen in de nationale reeksen. Later haalden ook clubs als Royale Union Liégeoise en RCSJ de Grivegnée even nationaal, alvorens te verhuizen of te degraderen.

In de Eerste klasse van het Belgische basketbal speelt Liège Basket.

De stad is start- en aankomstplaats van de wielerwedstrijd Luik-Bastenaken-Luik. De wedstrijd werd voor het eerst gereden in 1892, waarmee het de oudste wielerklassieker is.

Regelmatig fungeert Luik als finishplaats van de Tour de France, in 9 edities van de Tour. In 1965 bestond de 1e etappe uit twee delen, er werd beide keren in Luik gefinisht. Daarnaast is er nog eenmaal een etappe begonnen in Luik. In 2012 vonden de proloog en de start van de eerste etappe er plaats.

Beroemde Luikenaren[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Lijst van Luikenaren

Stedenbanden[bewerken]

Afbeeldingen[bewerken]

Luik vanaf de citadel
Luik, de zondagse markt op de Maaskade La Batte
De Maas
De Maas bij de brug 'Albert'

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties