Herk-de-Stad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Herk-de-Stad
Stad in België Vlag van België
Vlag van Herk-de-Stad Wapen van Herk-de-Stad
Herk-de-Stad
Herk-de-Stad
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Hasselt
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
42,83 km² (2011)
80,24%
11,32%
8,44%
Coördinaten 50° 56' NB, 5° 10' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
12.390 (01/01/2014)
49,60%
50,40%
289,27 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
19,52%
64,48%
16,00%
Buitenlanders 2,29% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Bart Gruyters (CD&V)
Bestuur N-VA, Open Vld, CD&V
Zetels
sp.a
N-VA
Open Vld
CD&V
23
9
7
4
3
Economie
Gemiddeld inkomen 17.204 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,12% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3540
3540
3540
3540
Deelgemeente
Herk-de-Stad
Berbroek
Donk
Schulen
Zonenummer 013 - 011
NIS-code 71024
Politiezone West-Limburg
Website www.herk-de-stad.be
Detailkaart
Herk-de-Stad Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Hasselt
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Herk-de-Stad is een stad in de provincie Limburg in België en is de hoofdplaats van het kieskanton Herk-de-Stad. Daarnaast behoort de stad tot het gerechtelijk kanton Hasselt 2.

Geografie[bewerken]

Herk-de-Stad is gelegen in het westen van Limburg langs de rivier Herk en halverwege de steenweg en spoorweg van Diest naar Hasselt (treinhalte in Schulen). Het gebied daalt langzaam af van het zuiden (55 m) naar de depressie van de Demervallei in het noorden (22 m). De bodems bestaan uit vochtige zandleemgronden en natte rivierklei. In het noorden ligt het Schulens Broek, een natuurlijk meer langs de Demer dat met de aanleg van de E314 vergroot werd tot het Schulensmeer.

Woonkernen[bewerken]

Herk-de-Stad heeft 3 deelgemeenten: Berbroek, Donk en Schulen. Daarnaast is ook het landelijke Schakkebroek een belangrijke woonkern.

Nr. Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01-01-2003)
I Herk-de-Stad - Schakkebroek 19,77 5.509
II Berbroek 5,48 1.523
III Donk 6,18 1.636
IV Schulen 11,40 2.909

Bron: Studiecel Demografie Provincie Limburg

Dialect[bewerken]

Het Herkse dialect is een typisch Oostgetelands dialect met overwegend Limburgse kenmerken. Opvallend is het verschil tussen het 'Herkers' en het 'Skielens', het dialect van deelgemeente Schulen, dat meer aansluit met het Hasselts.

Een kenmerk van het Herkers is de lange 'ui' klank. Verder kan men in het Herkers van oudere sprekers kenmerken terugvinden die erg aansluiten met kenmerken van het Oud-Nederlands, een stadium waaraan andere dialecten reeds lang voorbij zijn. Voorbeelden hiervan zijn de negatie met en/'n, en de verbuiging van het zelfstandig naamwoord na een voorzetsel.

Geschiedenis[bewerken]

Sporen duiden erop dat er reeds tijdens de Romeinse Tijd een nederzetting geweest moet zijn. De ligging langs de handelsweg Brugge-Keulen duidt op het belang ervan.

In 1107 wordt in een pauselijk document de naam Harke vermeld. In 1318 werd koning Eduard II van Engeland er tot vicaris van het keizerrijk aangesteld. De stad floreerde in de 14e en 15e eeuw en werd reeds in de 14e eeuw versterkt. Herk-de-Stad was een van de Goede Steden van het graafschap Loon. Het kreeg in 1386 zijn stadsrechten van de prins-bisschop van Luik. Er waren twee burgemeesters, tien raadsleden en vijf ambachten. De schepenen spraken Luiks recht voor de binnenkuip van de stad en Loons recht voor de buitengelegen gehuchten. Voor het Luiks recht trad de schepenbank van Luik op. Voor het Loons recht de buitenbank van Bilzen. De parochie behoorde tot het bisdom Luik, aartsdekenij Haspengouw, dekenij Sint-Truiden. De kerk stond ter begeving van het kapittel van Onze-Lieve-Vrouw van Maastricht en was de moederkerk van Schulen en Wijer.

Van de 13e eeuw tot 1794 luidde de naam Wuest-Herck. De Franse bezetter maakte er Herck-la-Ville van om onderscheid te maken met Herck-Saint-Lambert. Later werd het vertaald naar Herk-de-Stad, maar de stad verloor in België zijn stadsrechten. In 1985 werden ze bij Koninklijk Besluit hersteld. In 1971 werd Donk bij Herk-de-Stad gevoegd en in 1977 Schulen (waar Berbroek reeds bij hoorde sinds 1971).

De middeleeuwse stad is nog duidelijk herkenbaar aan het ruime marktplein en het eivormig patroon van de stadsomwalling die bewaard bleef in de lanen die nu de ringweg vormen rond het stadscentrum. Er waren stadspoorten naar Sint-Truiden, Hasselt en Diest.

Politiek[bewerken]

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Bart Gruyters (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V, Open Vld en N-VA Nieuw. Samen vormen ze de meerderheid met 14 op 23 zetels. Opvallend is dat CD&V de kleinste partij van de coalitie is en toch de burgemeester levert, die weinig voorkeursstemmen heeft ten opzicht van andere verkozenen.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 23
CVP1/CD&V2 44,331 10 40,931 10 25,311 5 20,81 4 20,471 4 - 13,32 3
CD&V-Nieuw - - - - - 30,04 7 -
N-VA Nieuw - - - - - - 28,25 7
VU - 12,36 2 20,56 4 - - - -
PVV1/VLD2/Open Vld3 - 10,741 1 14,191 2 14,762 3 20,762 4 19,832 4 19,353 4
SP 27,87 6 35,97 8 39,94 10 42,58 10 41,2 10 - -
sp.a Herk-de-Stad - - - - - 40,29 9 34,78 9
Groen - - - - - - 4,32 0
Vlaams Belang - - - - - 9,85 1 -
GB 27,79 5 - - - - - -
NIEUW - - - 18,9 4 17,57 3 - -
W.O.W. - - - 2,97 0 - - -
Totaal stemmen 6398 7231 7729 8338 8821 9056 9305
Opkomst % 97,06 96,68 96,44 96,98 94,87
Blanco en ongeldig % 2,77 3,68 4,35 4,67 4,24 3,54 4,43

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bedrijvigheid[bewerken]

De stad heeft hoofdzakelijk een woonfunctie. In de kernen rond het oude stadsdeel is er veel agrarische bedrijvigheid. Industriële bedrijven zijn voornamelijk gegroepeerd in de zone tussen de steenweg Diest-Hasselt en de Herk. De stad kent momenteel een belangrijke toename van dag-, hoeve- en jeugdtoerisme. Het jaarlijkse festival Rock-Herk verwierf bekendheid wegens de gratis toegang.

Aan het marktplein bevindt zich De Markthallen, het Cultureel Centrum van de stad. Rondom de oude stadskern zijn er het Jessa-ziekenhuis, campus St.-Ursula, 2 secundaire scholen en het hoofdkantoor van de politiezone West-Limburg.

Patrimonium[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Herk-de-Stad

Kerken[bewerken]

De Sint-Martinuskerk
  • Decanale Sint-Martinuskerk (centrum)
  • Onze-Lieve-Vrouwkerk te Berbroek
  • Onze-Lieve-Vrouwkerk en pastorie te Donk
  • Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangenis te Schakkebroek
  • Sint-Jan-de-Doper te Schulen

Kastelen[bewerken]

  • Pierpont (nu stadhuis met Engelse plantentuin: Olmenhof)
  • Gasterbos te Schulen
  • Landwijk te Donk

Andere gebouwen[bewerken]

  • Wendelenhuis (geboortehuis van Govaert Wendelen, de priester-astronoom die onder andere de invloed van de maan op de getijdenwerking beschreef)
  • Amandinahuis (geboortehuis van de Heilige Amandina)
  • Mouttoren van de vroegere brouwerij De Goudster (nu meubelgalerij)
  • Oude Toren : overblijfsel van de in 1937 afgebrande Sint-Jan-Baptist-kerk (Schulen)
  • Hoeve Vanhamont (vierkantshoeve aan de samenvloeiing van Gete en Leeuwbeek)
  • Herkkantwinning (vierkantshoeve nabij kasteel Gasterbos)

Culinair[bewerken]

Geboren[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Lummen    
 Halen  Brosen windrose nl.svg  Hasselt 
 Geetbets (Vl.-Brab.)      Nieuwerkerken 
Bronnen, noten en/of referenties