Herk-de-Stad

Herk-de-Stad

Stad in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Limburg
Arrondissement	Hasselt
Coördinaten	50°56′N, 5°10′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	42,83 km² (2009) 80,6% 11,09% 8,31%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	12.219 (01/01/2010) 49,47% 50,53% 285 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 19,52% 64,48% 16,00%
Buitenlanders	2,11% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Danny Pauly (sp.a)
Bestuur	sp.a, Open Vld
Zetels sp.a N-VA - NIEUW Open Vld CD&V Vlaams Belang	21 9 4 4 3 1
Economie
Gemiddeld inkomen	15.395 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	5,12% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 3540 3540 3540 3540	Deelgemeente Herk-de-Stad Berbroek Donk Schulen
Zonenummer	013 - 011
NIS-code	71024
Politiezone	West-Limburg
Website	www.herk-de-stad.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Hasselt in de provincie Limburg
Portaal    België

Herk-de-Stad is een stad in de provincie Limburg in België en is de hoofdplaats van het kieskanton Herk-de-Stad. Daarnaast behoort de stad tot het gerechtelijk kanton Hasselt 2.

Geografie

Herk-de-Stad is gelegen in het westen van Limburg langs de rivier Herk en halverwege de steenweg en spoorweg van Diest naar Hasselt (treinhalte in Schulen). Het gebied daalt langzaam af van het zuiden (55 m) naar de depressie van de Demervallei in het noorden (22 m). De bodems bestaan uit vochtige zandleemgronden en natte rivierklei. In het noorden ligt het Schulens Broek, een natuurlijk meer langs de Demer dat met de aanleg van de E314 vergroot werd tot het Schulensmeer.

Woonkernen

Herk-de-Stad heeft 3 deelgemeenten: Berbroek, Donk en Schulen. Daarnaast is ook het landelijke Schakkebroek een belangrijke woonkern.

Dialect

Het Herkse dialect is een typisch Oostgetelands dialect met overwegend Limburgse kenmerken. Opvallend is het verschil tussen het 'Herkers' en het 'Skielens', het dialect van deelgemeente Schulen, dat meer aansluit met het Hasselts.

Een kenmerk van het Herkers is de lange 'ui' klank. Verder kan men in het Herkers van oudere sprekers kenmerken terugvinden die erg aansluiten met kenmerken van het Oud-Nederlands, een stadium waaraan andere dialecten reeds lang voorbij zijn. Voorbeelden hiervan zijn de negatie met en/'n, en de vervoeging van het zelfstandig naamwoord na een voorzetsel.

Nr.	Naam	Oppervlakte (km²)	Bevolking (01-01-2003)
I	Herk-de-Stad - Schakkebroek	19,77	5.509
II	Berbroek	5,48	1.523
III	Donk	6,18	1.636
IV	Schulen	11,40	2.909

Bron:Studiecel Demografie Provincie Limburg

Geschiedenis

Sporen duiden erop dat er reeds tijdens de Romeinse Tijd een nederzetting geweest moet zijn. De ligging langs de handelsweg Brugge-Keulen duidt op het belang ervan.

In 1107 wordt in een pauselijk document de naam Harke vermeld. In 1318 werd koning Eduard II van Engeland er tot vicaris van het keizerrijk aangesteld. De stad floreerde in de 14e en 15e eeuw en werd reeds in de 14e eeuw versterkt. Herk-de-Stad was een van de Goede Steden van het graafschap Loon. Het kreeg in 1386 zijn stadsrechten van de prins-bisschop van Luik. Er waren twee burgemeesters, tien raadsleden en vijf ambachten. De schepenen spraken Luiks recht voor de binnenkuip van de stad en Loons recht voor de buitengelegen gehuchten. Voor het Luiks recht trad de schepenbank van Luik op. Voor het Loons recht de buitenbank van Bilzen. De parochie behoorde tot het bisdom Luik, aartsdekenij Haspengouw, dekenij Sint-Truiden. De kerk stond ter begeving van het kapittel van Onze-Lieve-Vrouw van Maastricht en was de moederkerk van Schulen en Wijer.

Van de 13e eeuw tot 1794 luidde de naam Wuest-Herck. De Franse bezetter maakte er Herck-la-Ville van om onderscheid te maken met Herck-Saint-Lambert. Later werd het vertaald naar Herk-de-Stad, maar de stad verloor in België zijn stadsrechten. In 1985 werden ze bij Koninklijk Besluit hersteld. In 1971 werd Donk bij Herk-de-Stad gevoegd en in 1977 Berbroek (waar Schulen reeds bij hoorde sinds 1971).

De middeleeuwse stad is nog duidelijk herkenbaar aan het ruime marktplein en het eivormig patroon van de stadsomwalling die bewaard bleef in de lanen die nu de ringweg vormen rond het stadscentrum. Er waren stadspoorten naar Sint-Truiden, Hasselt en Diest.

Bedrijvigheid

De stad heeft hoofdzakelijk een woonfunctie. In de kernen rond het oude stadsdeel is er veel agrarische bedrijvigheid. Industriële bedrijven zijn voornamelijk gegroepeerd in de zone tussen de steenweg Diest-Hasselt en de Herk. De stad kent momenteel een belangrijke toename van dag-, hoeve- en jeugdtoerisme. Het jaarlijkse festival Rock-Herk verwierf bekendheid wegens de gratis toegang.

Aan het marktplein bevindt zich De Markthallen, het Cultureel Centrum van de stad. Rondom de oude stadskern zijn er het Jessa-ziekenhuis, campus St.-Ursula, 2 secundaire scholen en het hoofdkantoor van de politiezone West-Limburg.

Patrimonium

Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Herk-de-Stad

Kerken

• Decanale Sint-Martinuskerk (centrum)
• Onze-Lieve-Vrouwkerk te Berbroek
• Onze-Lieve-Vrouwkerk en pastorie te Donk
• Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangenis te Schakkebroek
• Sint-Jan-de-Doper te Schulen

De Sint-Martinuskerk

Kastelen

• Pierpont (nu stadhuis met Engelse plantentuin: Olmenhof)
• Gasterbos te Schulen
• Landwijk te Donk

Andere gebouwen

• Wendelenhuis (geboortehuis van Govaert Wendelen, de priester-astronoom die onder andere de invloed van de maan op de getijdenwerking beschreef)
• Amandinahuis (geboortehuis van de Heilige Amandina)
• Mouttoren van de vroegere brouwerij Goudster (nu meubelgalerij)
• Oude Toren : overblijfsel van de in 1937 afgebrande Sint-Jan-Baptist-kerk (Schulen)
• Hoeve Vanhamont (vierkantshoeve aan de samenvloeiing van Gete en Leeuwbeek)
• Herkkantwinning (vierkantshoeve nabij kasteel Gasterbos)

Culinair

• Krikske Vuur, ambachtelijk gestookte vruchtenlikeur
• Ambachtelijke pralines, melk en pure chocolade met een romige vulling op basis van Krikske Vuur
• Geschenkmanden, deze zijn gevuld met Herkse specialiteiten en gadgets

Geboren

• Govaert Wendelen (1580-1667), priester en sterrenkundige
• Amandina van Schakkebroek (1872-1900), missiezuster en heilige (echte naam: Pauline Jeuris)
• Jozef Van Wing (1884-1970), jezuïet, missionaris in Congo, auteur van "Etudes Bakongo", promotor van onderwijs en Congolese dekolonisatie
• Alfons Borgers (1919-2001), wiskundige
• Miel Cools (1935), zanger en kleinkunstenaar
• Ludo Enckels (1956), schrijver van voornamelijk jeugdboeken
• Eric Vanderaerden (1962), wielrenner
• Philip Dickmans (1963), bisschop
• Karolien Grosemans (1970), Volksvertegenwoordiger N-VA(2010-...)
• Wilfried Cretskens (1976), wielrenner
• Annemie Coenen (1978), zangeres
• Kim Geybels (1981), arts en politica
• Krijn Van Koolwijk (1981), atleet
• Virginie Claes (1982), Miss België 2006
• Matias Raymaekers (1982), volleyballer
• Cynthia Reekmans (1982), model (ex-Miss Belgian Beauty 2005) en tv-presentatrice (TV Limburg)
• Pieter-Jan Van Oudenhove (1987), voetballer

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
	Lummen
Halen		Hasselt
Geetbets (Vl.-Brab.)		Nieuwerkerken

Zie ook

• Lijst van onroerend erfgoed in Herk-de-Stad

Mediabestanden

Zie de categorie Herk-de-Stad van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Goede Steden van het Prinsbisdom Luik
Dietse steden: Beringen · Bilzen · Loon · Bree · Hamont · Hasselt · Herk-de-Stad · Maaseik · Peer · Sint-Truiden · Stokkem · Tongeren Romaanse steden: Borgworm · Châtelet · Ciney · Couvin · Dinant · Fosses-la-Ville · Hoei · Luik · Thuin · Verviers · Wezet

50° 56' NB, 5° 10' OL