Open Vlaamse Liberalen en Democraten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Open Vlaamse Liberalen en Democraten
(Open Vld)
Open VLD.svg
Algemene gegevens
Partijvoorzitter Gwendolyn Rutten
Actief in Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Flag Belgium brussels.svg Brussel
Hoofdkantoor Melsensstraat 34
1000 Brussel
Vlag van België België
Fractieleiders
Supranationaal:
Europees Parlement

Guy Verhofstadt
Nationaal:
Senaat

Martine Taelman
Kamer Carina Van Cauter
Regionaal:
Vlaams Parlement

Bart Tommelein
Brussels Parlement Els Ampe
Mandaten
Europees Parlement
(25 mei 2014)
Kamer
(25 mei 2014)
Vlaams Parlement
(25 mei 2014)
Brussels Parlement
(25 mei 2014)
Burgemeesters in Vlaamse gemeenten
(14 oktober 2012)
Ideologie / Geschiedenis
Richting Centrumrechts
Ideologie Liberalisme
Voormalige namen 1846: Liberale Partij
1961: PLP-PVV
1971: PVV
1992: VLD
2007: Open Vld
Verwante organisaties
Jongerenorganisatie Jong VLD
Seniorenorganisatie Zilverblauw
Vrouwenorganisatie Open VLD Vrouwen
Internationale organisatie LI
Europese fractie ALDE
Europese organisatie ELDR
Media
Ledenblad Blauw
Website www.openvld.be
Portaal  Portaalicoon   Politiek
België

Open Vlaamse Liberalen en Democraten, afgekort als Open Vld, is een Vlaamse liberale politieke partij die 68.000 leden telt (2010).[1] De partij ontstond in 2007 na kartelvorming tussen de VLD, de Nederlandstalige afdeling van Vivant en het Liberaal Appèl. Na de CD&V is de Open Vld de grootste partij in het Vlaams Parlement. In de Kamer van Volksvertegenwoordigers vormt ze de derde Vlaamse partij, na N-VA en CD&V, met evenveel zetels als de sp.a. De Open Vld zit in de federale en in de Brusselse Hoofdstedelijke regering, en behoort tot de meerderheid in de provincies Antwerpen, Limburg, Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant en in heel wat gemeenten.

Jong VLD is de onafhankelijke jongerenafdeling van Open Vld.

Geschiedenis[bewerken]

Voorgeschiedenis[bewerken]

Van Liberale Partij naar PVV[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg zie Partij voor Vrijheid en Vooruitgang (PVV)

Vóór 1960 was de Liberale Partij van België nauwelijks georganiseerd. Op het partijcongres van 1961 besloot toenmalig voorzitter Omer Vanaudenhove de stroming om te vormen tot PVV/PLP (Partij voor Vrijheid en Vooruitgang/Parti de la Liberté et du Progrès). De partij behartigde toen uitgesproken de belangen van de werkgevers.

Van unitaire partij naar splitsing[bewerken]

Eind jaren 60-begin jaren 70 liepen de communautaire spanningen in België hoog op. Ook binnen de liberale familie was er onenigheid over de te varen koers. In 1972 werd de unitaire partij opgesplitst in een Vlaamse en een Franstalige partij. Willy De Clercq werd de eerste voorzitter van de Vlaamse PVV.

Verhofstadt[bewerken]

In 1982 werd de toen 29-jarige Guy Verhofstadt voorzitter van de partij. Tijdens hun deelname aan de regering werd hij tussen 1986 en 1988 zelfs vicepremier en minister van Begroting. Annemie Neyts volgde hem op als eerste vrouwelijke partijvoorzitter. In 1989 nam Verhofstadt de voorzittersfakkel weer over. In deze periode schreef hij zijn eerste "burgermanifesten".

Van PVV naar VLD[bewerken]

In 1992 werd de partij onder impuls van Verhofstadt omgevormd naar de Vlaamse Liberalen en Democraten (VLD). Hiermee hoopte men ten dele komaf te maken met het anti-Vlaamse imago van de partij. PVV werd voorheen soms smalend 'Pest Voor Vlaanderen' genoemd. Naast een nieuwe naam kwamen er ook veel "verruimers" die toetraden tot de nieuwe partij. Vooral enkele bekende figuren uit de toenmalige Volksunie maakten de overstap, bijvoorbeeld Jaak Gabriels, toenmalige voorzitter van de VU, en Hugo Coveliers. Vanaf begin jaren 90 ging de VLD er bij elke verkiezing op vooruit.

De grootste zes Vlaamse partijen en hun behaalde resultaten voor de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Van 1978 tot en met 2014, uitgedrukt in procenten voor 'Het Rijk'.

Paars[bewerken]

Na de dioxinecrisis in 1999 ging de VLD er opnieuw sterk op vooruit en werd nipt de grootste partij van Vlaanderen. Guy Verhofstadt werd eerste minister van de federale regering en Patrick Dewael minister-president van de Vlaamse regering. Beide stonden ze aan het hoofd van een paarsgroene coalitie. Na de federale verkiezingen van 2003 gingen de paarse partijen verder zonder Groen!. Dewael stapte over naar de federale regering en Bart Somers werd minister-president.

De verkiezingen van 2004[bewerken]

De aanloop naar de Vlaamse verkiezingen van 2004 werd voor de VLD gekenmerkt door enkele zware aanvaringen tussen figuren aan de top van de partij. Zo werd Hugo Coveliers uit de partij gezet wegens zijn aanhoudende kritiek op het voortzetten van het cordon sanitaire. Ook moest Karel De Gucht tijdelijk aftreden als voorzitter. In 2003 onthield de partij zich bij de stemming over het toekennen van het vreemdelingenstemrecht, hoewel altijd was gezegd dat de partij ertegen was. Dit alles zorgde voor een erg slecht resultaat in de verkiezingen. Dit was ook de periode waarin heel wat liberale scheurlijsten werden gevormd zoals het Liberaal Appèl van Ward Beysen, Veilig Blauw van Leo Govaerts en VLOTT van Hugo Coveliers.

De gemeente-, districts- en provincieraadsverkiezingen van 2006[bewerken]

De partij verloor zwaar in drie vierde van alle gemeenten waar ze deelnam aan de gemeenteraadsverkiezingen. Daags na de verkiezingen verzocht voorzitter Somers de interne tuchtcommissie om senator Jean-Marie Dedecker uit de partij te zetten, omdat hij zorgde voor te veel onrust binnen de partij. De tuchtcommissie besliste op 16 oktober 2006 dat laatstgenoemde uitgesloten werd uit de VLD.

Federale verkiezingen van 2007[bewerken]

In februari 2007 besloten de VLD en haar kartelpartner Vivant om het kartel op te heffen en onder één vlag naar de federale verkiezingen van 2007 te trekken op basis van het Vierde burgermanifest van Guy Verhofstadt, maar ditmaal onder de nieuwe lijstnaam Open Vld in plaats van VLD-Vivant. Ook het Liberaal Appèl nam weer deel aan de eenheidslijst.

Medio maart 2007 bracht de Open Vld een 200 bladzijden tellend boekwerk uit met als titel "Een open boek, 8 jaar Verhofstadt". In dit boek maakt de Open Vld een balans op van de op dat moment voorbije twee legislaturen met Verhofstadt als premier.

Eind maart 2007 raakte bekend dat Willem-Frederik Schiltz (1979), zoon van wijlen minister van Staat Hugo Schiltz, op de derde plaats van de Antwerpse lijst van de Open Vld stond voor de federale verkiezingen van datzelfde jaar.

Vlaamse verkiezingen van 2009[bewerken]

De Vlaamse verkiezingen op 7 juni 2009 brachten een grote nederlaag teweeg voor Open Vld. De partij behaalde 14,6% van de stemmen, een daling van 5,2% tegenover 2004. Na de verkiezingsnederlaag te hebben toegegeven, diende voorzitter Bart Somers zijn ontslag in.[2] Guy Verhofstadt werd aangesteld als ad interim-voorzitter tot de herfst van 2009.

De verkiezingen voor het Europese Parlement daarentegen verliepen succesvol voor de partij en haar kopman Verhofstadt. Deze behaalde met 565.359 stemmen de meeste voorkeurstemmen en de partij behaalde 20,56% van de stemmen.

In Brussel haalde de partij met haar kopman Guy Vanhengel een historisch overwinning. Ze behaalde 23,07% van de stemmen van de Nederlandse taalgroep in Brussel.

Federale verkiezingen van 13 juni 2010[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Belgische federale verkiezingen 2010 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 26 april 2010 viel de Regering-Leterme II omdat Open Vld geen oplossing meer zag in de onderhandelingen over de splitsing van BHV en de staatshervorming, en uit de coalitie stapte. Dit maakte nieuwe federale verkiezingen noodzakelijk, en onder leiding van Alexander De Croo voerde de partij campagne. Evenwel verloor de partij 5 kamerzetels en hield er nog 13 over, en ging van 5 naar 4 senaatszetels.

Lokale verkiezingen van 14 oktober 2012[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Belgische lokale verkiezingen 2012 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 14 oktober 2012 grepen gemeenteraadsverkiezingen plaats. Her en der liep voor Open Vld de uitslag terug tegenover 2006. Maar in een aantal steden en gemeenten, zoals Hoeilaart, Lokeren, Lochristi, Kapellen en Oudenaarde, kon de partij de burgemeesterszetel behouden, of, zoals in Kortrijk, Staden en Zelzate, de zetel veroveren waar sinds decennia CD&V en socialisten de plak hadden gezwaaid. Zo veroverde Vincent Van Quickenborne in Kortrijk de sjerp. Alexander De Croo nam op 17 oktober diens taken als vicepremier en minister van Pensioenen over, en werd in december opgevolgd door Gwendolyn Rutten als partijvoorzitter.

Politieke schandalen[bewerken]

Open Vld kwam in recente jaren enkele malen door schandalen in opspraak. In 2007 moest Vlaams minister Fientje Moerman aftreden na beschuldigingen van onder andere het geven van opdrachten aan bevriende Open Vld'ers zoals Guy Serraes. Er waren beschuldigingen van vriendjespolitiek tegen het kabinet Dewael en de politietop, waarvoor hij bevoegd is, en die tegen Karel De Gucht in verband met handel met voorkennis in de Fortis-aandelen van zijn schoonmoeder. Tot op heden bleken deze dossiers ongegrond.

Zaak Dirk Vijnck[bewerken]

De meest recente is de zaak Vijnck. Deze begon in april 2009 toen federaal parlementslid Dirk Vijnck Lijst Dedecker verliet om bij Open Vld te gaan. Na het overlopen van Vijnck dreigde Lijst Dedecker haar financiering als fractie te verliezen aangezien een fractie in de Kamer uit 5 kamerleden dient te bestaan. Na het vertrek van Vijnck kwam dit aantal op 4 te liggen. In mei keerde Dirk Vijnck terug naar Lijst Dedecker. Toen bleek dat Bart Somers Dirk Vijnck een parlementair mandaat of een andere functie die hem een vergelijkbaar loon (€5.000 netto) zou opleveren gedurende één legislatuur (4 jaar, 2011-2015), had toegezegd indien Vijnk niet zou verkozen zijn in 2011. Dit contract was door Somers en Vijnck getekend. Bart Somers bleef aan als partijvoorzitter, maar zijn positie was verzwakt; hij kon voorzitter blijven omwille van de nakende verkiezingen. In juni 2009 nam hij uiteindelijk ontslag na de verkiezingsnederlaag voor het Vlaams Parlement.

Politieke fall-out zaak Dirk Vijnck[bewerken]

Op 12 mei schreef De Standaard dat het merk Open Vld 'in vrije val is'. 'Plots daalt het aantal mensen dat voor Open Vld zou stemmen, met 3,8 procentpunten. Het is duidelijk dat de toestand rond Dirk Vijnck (LDD) de partij imagoschade heeft bezorgd', zegt Harry Demey van het reclamebureau LDV United. Ook het aantal mensen dat opgeeft 'te houden van het merk Open Vld', is gedaald van 18,8 procent naar 15,5 procent.

Kritiek binnen en buiten de partij[bewerken]

Als grootste regeringspartij was de partij vaak het mikpunt van kritiek in de media. In 2003 onthield de partij zich bij de stemming over het toekennen van het vreemdelingenstemrecht, hoewel altijd was gezegd dat de partij ertegen was. Dit na een congres georganiseerd door tegenstanders van het migrantenstemrecht onder leiding van Annick De Ridder waar de partijleden uiteindelijk de partijtop volgden.

De partij nam en neemt, zoals alle andere Vlaamse en Waalse partijen, deel aan het "cordon sanitaire" rond het Vlaams Belang. Enkele voormalige VLD-leden van de zogenaamde rechtervleugel van de partij waren echter voor het doorbreken van dat cordon.

Zo werd Hugo Coveliers onder meer om die reden op 8 februari 2005 uit de partij gezet. Coveliers richtte daarop zijn eigen beweging op, VLOTT. VLOTT vormt een kartel met Vlaams Belang, de partij die Coveliers vertegenwoordigt in de Senaat. Ook Anke Vandermeersch zetelt op dit moment voor dezelfde partij in de Senaat en was ooit lid van VLD. Ex-minister Ward Beysen richtte begin 2003 een eigen partij, Liberaal Appèl, op.

Claudine De Schepper, tussen 1999 en 2004 Vlaams parlementslid, stapte begin 2004 over naar het (toenmalige) Vlaams Blok. Leo Govaerts verliet de partij in januari 2003 en richtte de scheurlijst Veilig Blauw op. Anny De Maght, tussen 1989 en 2006 burgemeester van Aalst, verliet VLD in 2004 omdat ze benadeeld werd bij de lijstvorming voor de Vlaamse verkiezingen. Ze ging verder onder een eigen partij, BLAUW.

Patricia De Waele werd in juni 2006 voor vier maanden uit het partijbestuur geschorst omdat ze openlijk kritiek had geuit in De Standaard van 24 mei 2005. Ze had onder meer kritiek geuit op de volmachten die partijleider Bart Somers gekregen had om dissidente partijgenoten aan te pakken. Somers verwijderde haar onmiddellijk uit het partijbestuur en startte de procedure om haar ook als partijlid te schrappen. Uiteindelijk kwam De Waele weg met vier maanden schorsing en werd ze niet uit de partij verwijderd. De steun van de VLD-afdeling van Evergem, waar ze tussen 2000 en 2004 waarnemend burgemeester was, heeft daar waarschijnlijk toe bijgedragen. In april 2009 maakte ze bekend op te komen voor Lijst Dedecker, de partij waarvoor ze sinds juli 2009 in het Vlaams Parlement zetelt.

Tijdens de zomer van 2005 kwam Boudewijn Bouckaert, de voorzitter van de rechts-liberale denktank Nova Civitas, in aanvaring met de partijvoorzitter. Bouckaert nam hierop ontslag uit het partijbestuur. Dadelijk na de gemeenteraadsverkiezingen van 2006, besliste de partijtop ook Jean-Marie Dedecker (Lijst Dedecker) uit de partij te zetten. Op 16 oktober bevestigde de tuchtcommissie het besluit. Op 27 oktober besloot Bouckaert Dedecker te volgen.

Het Liberaal Appèl maakt sinds de dood van Ward Beysen opnieuw deel uit van Open Vld.

In 2013 stapte Annick De Ridder over naar N-VA, onder meer uit onvrede tegenover het beleid van de regering-Di Rupo, waar Open Vld toe behoort.[3] Twee weken later maakte ook de Leuvense ondernemer Lorin Parys de overstap, ondanks dat hij in 2010 nog een team vormde met voorzitster Rutten. Hij deed dit uit grote ontevredenheid over de belastingverhoging van Di Rupo I. Bij de daaropvolgende federale verkiezingen verkreeg Parys plaats 4 op de N-VA-lijst van Vlaams-Brabant.

Politiek gedachtegoed[bewerken]

De VLD was een rechts-liberale partij. Tijdens de jaren 80 van de 20e eeuw werd partijleider Guy Verhofstadt nog vergeleken met Margaret Thatcher, maar de huidige Open Vld voert een koers die progressief liberaal is en zich inspireert op het sociaal liberalisme dat onder meer terug te vinden is in de werken van Karl Popper, John Stuart Mill, Thomas Paine, Amartya Sen and Martha Nussbaum. Open Vld koos resoluut voor een economisch programma dat rekening houdt met de geglobaliseerde wereld en een progressieve-vrijzinnige ethiek. Deze inhoudelijke lijn werd in 2007 vertaald in de naamswijziging van VLD naar Open Vld.

De partij trok in 2006 communicatiespecialist en Spinmeister Noël Slangen als strategisch manager van de partij aan, nadien werd hij algemeen directeur. Eind 2008 verliet hij Open Vld nadat de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) een communicatiecontract had opgezegd met Groep C, het communicatiebureau waarvan Slangen één van de bestuurders is. Op 11 maart 2009 werd bekend dat het partijbestuur van Open Vld Noël Slangen gecoöpteerd had.

Structuur[bewerken]

(Voormalige) voorzitters[bewerken]

Periode Naam
1992 - 1995 Guy Verhofstadt
1995 - 1997 Herman De Croo
1997 - 1999 Guy Verhofstadt
1999 - 2004 Karel De Gucht
2004 - 2009 Bart Somers
2009 Guy Verhofstadt
2009 - 2012 Alexander De Croo
2012 - heden Gwendolyn Rutten
Nuvola single chevron right.svg Voor de voorzitters vóór 1992: zie Voorzitters PVV

Politieke mandaten[bewerken]

Verleden[bewerken]

Overzicht Federale Regeringsdeelnames[bewerken]

Regering Premier Partijen Van Tot
Verhofstadt I Guy Verhofstadt VLD/PRL-FDF-MCC, SP/PS, Agalev/Ecolo 12 juli 1999 11 juli 2003
Verhofstadt II Guy Verhofstadt VLD/MR, sp.a-Spirit/PS 11 juli 2003 21 december 2007
Verhofstadt III Guy Verhofstadt CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS 21 december 2007 20 maart 2008
Leterme I Yves Leterme (CD&V) CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS 20 maart 2008 30 december 2008
Van Rompuy I Herman Van Rompuy (CD&V) CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS 30 december 2008 25 november 2009
Leterme II Yves Leterme (CD&V) CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS 25 november 2009 6 december 2011
Di Rupo Elio Di Rupo (PS) CD&V/cdH, Open Vld/MR, PS/sp.a 6 december 2011
  • Legenda:   liberale premiers  
Nuvola single chevron right.svg De regeringsdeelnames voor 1961, zie Regeringsdeelnames Liberale Partij
Nuvola single chevron right.svg De regeringsdeelnames van 1961 tot 1992, zie Regeringsdeelnames PVV

Overzicht Vlaamse Regeringsdeelnames[bewerken]

Regering Viceminister-president Partijen Periode
Regering-Dewael Patrick Dewael VLD, SP, Agalev, VU 1999-2003
Regering-Somers Bart Somers VLD, sp.a, Groen!, Spirit 2003-2004
Regering-Leterme Yves Leterme CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, VLD-Vivant 2004-2007
CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, Open Vld
Regering-Peeters I Kris Peeters CD&V-N-VA, sp.a-Spirit, Open Vld 2007-2009
CD&V, sp.a-Spirit, Open Vld
CD&V, sp.a, Open Vld
  • Legenda:   liberale ministers-presidenten  

Gewezen ministers[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Voor de ministers en staatssecretarissen van voorgangers Liberale Partij en PVV zie de respectievelijke pagina's.

De ministers en staatssecretarissen van de VLD / Open Vld van 1992 tot heden zijn/waren:


Heden[bewerken]

Supranationaal niveau[bewerken]

Uitvoerende macht[bewerken]
Europese Commissie
Functie Naam
Europees Commissaris voor Handel Degucht01.jpg Karel De Gucht
Wetgevende macht[bewerken]
Europees Parlement
Naam[4] Commissie
Guy verhofstadt profiel.png Guy Verhofstadt Constitutionele Zaken
Philippe De Backer
(vervanger Dirk Sterckx)
Transport en Toerisme
Annemie Neyts Buitenlandse Zaken
Nuvola single chevron right.svg Zie Europese Parlementsverkiezingen 2009 in België voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Federaal niveau[bewerken]

Uitvoerende macht[bewerken]

Na de verkiezingen voor het federale parlement in België op 13 juni 2010 is de formatie van een nieuwe federale regering van start gegaan. Op 6 december 2011 werd hieruit de regering-Di Rupo gevormd.

Federale regering Di Rupo
Functie Naam Bevoegdheid
Vicepremier

Alexander de croo 675.jpg Alexander De Croo

Pensioenen
Minister Annemie-turtelboom-1379350142.jpg Annemie Turtelboom Justitie
Staatssecretaris Maggie De Block.png Maggie De Block Asiel en Migratie, Maatschappelijke Integratie en Armoedebestrijding
Wetgevende macht[bewerken]
Kamer van Volksvertegenwoordigers[bewerken]

Fractievoorzitter: Flag of Limburg (Belgium).svg Carina Van Cauter


Senaat[bewerken]

Fractievoorzitter: Flag of Antwerp.svg Martine Taelman


Nuvola single chevron right.svg Zie Belgische federale verkiezingen 2010 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Regionaal niveau[bewerken]

Uitvoerende macht[bewerken]
Brusselse Hoofdstedelijke Regering Vervoort I
Functie Naam Bevoegdheid
Minister Guy Vanhengel Financiën, Begroting, Ambtenarenzaken en Externe Betrekkingen
Wetgevende macht[bewerken]
Vlaams parlement[bewerken]

Fractievoorzitter: Flag of West Flanders.svg Bart Tommelein


Brussels parlement[bewerken]

Fractievoorzitter: Flag Belgium brussels.svg Els Ampe


Lokaal niveau[bewerken]

2006 - 2012[bewerken]
Vlaamse Provincieraden°
Provincie Perc. Stemmen Zetelverdeling
Antwerpen (provincie) Antwerpen 16,18% 178.112
Limburg (Belgische provincie) Limburg 18,26% 98.380
Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen 23,85% 231.256
Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant 19,20% 132.225
West-Vlaanderen West-Vlaanderen 16,76% 133.836
Vlaamse Gemeenteraden[5]
raad Zetelverdeling
Open Vld-burgemeesters
Open Vld-schepenen
Open Vld-verkozenen in de gemeenteraden
Open Vld-verkozenen in de districtraden
Open Vld-verkozenen in de OCMW-raden

° In 2006 trok VLD in alle provincies in kartel met Vivant naar de kiezer.

Nuvola single chevron right.svg Zie Belgische lokale verkiezingen 2006 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
2012 - 2018[bewerken]
Vlaamse Provincieraden
Provincie Perc. Stemmen Zetelverdeling
Antwerpen (provincie) Antwerpen 10,11% 111.743
Limburg (Belgische provincie) Limburg 14,13% 76.435
Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen 19,33% 186.914
Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant 16,77% 115.291
West-Vlaanderen West-Vlaanderen 13,37% 105.798
Nuvola single chevron right.svg Zie Belgische lokale verkiezingen 2012 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bekende (ex-)leden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Voor de bekende (ex-)leden van voorgangers Liberale Partij en PVV zie onderaan de respectievelijke pagina's.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties