Antwerpen (provincie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Antwerpen
Provincie van België Flag of Belgium (civil).svg
Vlag van de provincie Antwerpen Wapen van de provincie Antwerpen.svg
(Details) (Details)
Locatie van de provincie Antwerpen
Geografie
Hoofdstad Antwerpen
Oppervlakte 2.867 km²
Bevolking (Bron: NIS)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid		 1.764.773 (01/01/2011)
49,49%
50,51%
615,46 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder		 (1-1-2008)
20,00%
62,41%
17,59%
Buitenlanders 7,72% (01/01/2008)
Politiek
Gouverneur Cathy Berx
Economie
Gemiddeld inkomen 15.535 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad 7,67% (jan. 2009)
Overige informatie
NIS-code 10000
ISO 3166 BE-VAN
Website www.provant.be
Portaal  Portaalicoon   België
Pieter Paul Rubens voor de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal te Antwerpen.
Margaretha van Oostenrijk voor de Sint-Romboutskathedraal te Mechelen
De Kalmthoutse Heide, gezien vanuit de brandtoren.
Grote Nete bij het Zammelsbroek
Zimmertoren te Lier
Begijnhof van Turnhout
Sint-Catharinakerk te Hoogstraten
Satellietfoto van de Schelde bij Antwerpen

De provincie Antwerpen is een van de vijf provincies van Vlaanderen en een van de tien provincies van België. Ze bevindt zich ten oosten van de provincie Oost-Vlaanderen, ten noorden van de provincie Vlaams-Brabant en ten westen van de provincie Limburg. In het noorden grenst de provincie aan de Nederlandse provincie Noord-Brabant en voor een klein stuk ook aan de Nederlandse provincie Zeeland. Antwerpen is de enige Vlaamse provincie die niet aan een Waalse provincie grenst. Bijgevolg is het ook de enige provincie in Vlaanderen die geen gemeenten met taalfaciliteiten kent.

Inhoud

[bewerken] Toponymie[1]

Het toponiem "Antwerpen" verwijst naar de hoofdplaats van deze provincie, de stad Antwerpen. De naam is etymologisch en archeologisch te verklaren uit de naam die gegeven werd aan de plaats van de eerste nederzetting bij de ‘anda werpum’, wat eigenlijk germaans is voor ‘aangeworpen gronden’ (in een bocht van de rivier).

Een 15e eeuwse sage vertelt dat in het land van de Schelde omstreeks het begin van onze tijdrekening een reus, Druon Antigoon, heerste, die van elke schipper een zware tol eiste. Wanneer deze weigerde te betalen, werd hem de hand afgehakt. Een Romeinse krijger, Silvius Brabo, bevocht, overwon en doodde de reus, hakte zijn hand af en wierp hem in de Schelde. Het bevrijde volk noemde de stad Antwerpen (van handwerpen).

[bewerken] Geschiedenis

In 2006 werd het Brabantjaar gevierd: men herdacht toen dat de hertogstitel (Hertog van Brabant) negen eeuwen geleden, in 1106, werd verleend aan de graaf van Leuven.
De graven van Leuven en hertogen van Brabant en hun nazaten maakten daarvan gebruik door hun macht en hun grondgebied te vergroten. Uiteindelijk ontstond zo het Hertogdom Brabant, een van de toonaangevende gewesten van de Nederlanden. Het omvatte de huidige provincies Noord-Brabant, Antwerpen, Vlaams-Brabant, Waals-Brabant en het hoofdstedelijk gewest Brussel.
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog raakte Brabant verdeeld tussen de Spaanse Nederlanden en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Het noordelijke deel werd onderdeel van de Republiek, het zuidelijke deel kwam bij de Zuidelijke Nederlanden. Na de Franse inval in 1795 werd Brabant opgesplitst in Twee Neten en Dijle. Na de geallieerde bevrijding in 1815 werden deze departementen hernoemd naar Antwerpen en Zuid-Brabant. In het jaar 2006 werden tal van activiteiten georganiseerd in het kader van Brabant 1106-2006, waarvoor veel (internationale) bezoekers werden verwacht voor het Brabant 900 jaar.

1rightarrow.png Zie ook de artikelen Toxandrië, Markgraafschap Antwerpen, Heerlijkheid Mechelen

[bewerken] Geografie

De provincie Antwerpen bestaat uit drie arrondissementen (Antwerpen, Mechelen, Turnhout), die meteen de drie grootste steden van de provincie vertegenwoordigen. Van deze drie steden is Antwerpen de grootste en, met zijn haven en diamanthandel, de economisch belangrijkste.

[bewerken] Topografie

De totale oppervlakte van de provincie bedraagt 2867 km², het noordelijkste punt van de provincie (en tevens van België), bevindt zich te Meersel-Dreef met de coördinaten 51°30 NB - 4°46 OL.

Het hoogste punt van de provincie, de Beerzelberg is gelegen in de Putse deelgemeente Beerzel en is 51,60 meter. Het op één na hoogste punt is de "Heistse Berg" te Heist-op-den-Berg. De "Heistse Berg" is een getuigenheuvel met een hoogte van 48 meter. Het op twee na hoogste punt ten slotte is gelegen te Postel en bedraagt 44 meter[2].

Het laagste punt van de provincie ligt in de vallei van de Grote Nete nabij Lier op 4 m.

[bewerken] Hydrografie

De Grote Nete komt de provincie binnen nabij Balen. Ze vervolgt haar route langs Meerhout, Geel, Laakdal, Westerlo, Heist-op-den-Berg, Berlaar tot Nijlen. Haar belangrijkste zijvieren zijn de Wimp en de Grote Laar. De Kleine Nete ontstaat uit vele door regen gevoede beekjes in het gebied tussen Arendonk, Retie en Mol-Postel. Op haar weg passeert ze langs Kasterlee, Geel, Olen, Herentals, Herenthout, Vorselaar en Grobbendonk tot Nijlen. Ze bevat veel in Vlaanderen zeer zeldzame vissen. Haar belangrijkste zijrivier zijn de Molenbeek, de Aa en de Wamp. In de gemeente Nijlen ligt de samenvloeïng van de Grote en de Kleine Nete. Deze stroomt vervolgens als de Nete naar Lier, Duffel (waar de Itterbeek en de Babelsebeek in haar uitmonden), Sint-Katelijne-Waver (Vrouwvliet) en Rumst.

De Dijle komt de provincie binnen uit het zuiden en wordt in Mechelen gesplitst tot de Binnen Dijle en de Buiten Dijle. Ter hoogte van het Zennegat in Walem voegt zich de Zenne bij de Dijle vlak voor deze in het westen van de provincie in de gemeente Rumst samenvloeit met de Nete. Vanaf dat punt vormen beide rivieren samen de Rupel. Te Schelle mondt deze uit in de Schelde, dewelke grotendeels de grens vormt tussen de provincies Antwerpen en Oost-Vlaanderen. Naast de Rupel monden op het provinciaal grondgebied ook nog de Potvliet, de Edegemsebeek (Hemiksem) en het Schijn (via het Lobroekdok) in de Schelde.

Het oorsprongsgebied van de Grote Schijn bevindt zich in een moerassig weiland halverwege de Trappistenabdij van Westmalle. Ze stroomt verder langs en door Zoersel, Oelegem, Schilde, Wijnegem, Wommelgem, Deurne en Borgerhout. Ter hoogte van Wommelgem mondt de Koude beek uit in de rivier. Vanuit Schoten en Wijnegem komen de Kleine Schijn' ; vanuit Schilde de Kleinebeek en de Zwanebeek, vanuit Wommelgem ook nog de Diepenbeek, de Rollebeek en de Dorpsloop. Alle hierboven genoemde rivieren en beken behoren tot het stroomgebied van de Schelde.

Daarnaast, in het stroomgebied van de Maas, is er ook nog de rivier de Mark. De rivier ontsprint in het Turnhouts Vennengebied tussen Merksplas, Turnhout en Baarle. Vervolgens stroomt de rivier via Merksplas, Wortel en Hoogstraten richting Nederland (Breda). Alvorens de grens te passeren voegen zich onder meer de Kleine Mark, de Hollandse Loop en het Merkske zich bij de Mark.

Ten slotte zijn er ook nog het Schelde-Rijnkanaal, Albertkanaal, Zeekanaal Brussel-Schelde, de Leuvense Vaart, Kanaal Bocholt-Herentals, Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten, Kanaal Dessel-Kwaadmechelen, de Herentalse Vaart en het Netekanaal.

[bewerken] Pedologie

De pedologie stelt dat de bodem van de provincie voornamelijk bestaat uit natte en droge zand- en lemig-zandgronden, natte leemgronden, historische polders en overdekte pleistocene gronden. De zuid-westelijke gemeenten hebben een natte leemgrond. Alle zes worden ze gerekend tot de Podzolgronden (askleurige bodems).

[bewerken] Stratigrafie

De stratigrafie stelt dat de gesteenten in de provincie zich tijdens diverse tijdsvakken vormden. Zo stamt de streek rond Antwerpen uit het Plioceen, de streek rond Bornem uit het Oligoceen, de streek rond Mechelen (stad) uit het Jura en de streek rond Lier uit het mioceen. De haven van Antwerpen bevindt zich dan weer in een streek gevormd in het Holoceen, de streek van de zuidelijke randgemeenten stamt dan weer uit het mioceen en de streek van de noordelijke gemeenten ten slotte uit het Pleistoceen.

[bewerken] Lithologie

De lithologie stelt dat het grootste deel van de bodemoppervlakte in de provincie uit tertiair en pleistoceen zand bestaat. In de ruime omgeving van Antwerpen, haar haven en de gronden nabij de belangrijkste rivieren bestaat de bodem uit Polderklei en rivieralluvia en in het centrum van de provincie ten slotte bestaat de bodem uit tertiaire klei.

[bewerken] Geografische streken

De provincie ligt bijna geheel in de geografische streek Kempen en de Groentestreek. De gemeenten van Klein-Brabant (Puurs, Sint-Amands en Bornem) ten slotte liggen in Zandlemig Vlaanderen.

[bewerken] Urbanisatiegraad

Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen deelt de stad Antwerpen in als grootstedelijk gebied[3]. De agglomeratie van de stad strekt zich uit over het ganse gelijknamige arrondissement en de forensenwoonzone strekt zich zelfs tot ver daarbuiten uit.

De steden Mechelen en Turnhout worden als regionaalstedelijk gebied ingedeeld en Lier, Boom, Heist-op-den-Berg, Geel, Herentals, Mol en Hoogstraten als kleinstedelijke gebieden. Voorts worden de gemeenten Bornem, Duffel, Edegem, Puurs, Kontich en Willebroek en de stad Mortsel als specifieke economische knooppunten genoemd.

[bewerken] Administratieve indeling

[bewerken] Arrondissementen

De provincie Antwerpen is verdeeld in drie administratieve arrondissementen die volledig samenvallen met de gerechtelijke arrondissementen.

[bewerken] Provinciedistrict

De omschrijving van het provinciedistrict Antwerpen valt samen met het respectievelijke kieskanton. De informatie over dit provinciedistrict vindt u dan ook terug op de desbetreffende pagina van het gelijkvormige kieskanton.

[bewerken] Kantons

[bewerken] Gemeenten

AntwerpenGemeenten.png

Gemeenten met een stadstitel hebben "(stad)" achter de naam

1. Aartselaar
2. Antwerpen (stad)
3. Arendonk
4. Baarle-Hertog
5. Balen
6. Beerse
7. Berlaar
8. Boechout
9. Bonheiden
10. Boom
11. Bornem
12. Borsbeek
13. Brasschaat
14. Brecht
15. Dessel
16. Duffel
17. Edegem

18. Essen
19. Geel (stad)
20. Grobbendonk
21. Heist-op-den-Berg
22. Hemiksem
23. Herentals (stad)
24. Herenthout
25. Herselt
26. Hoogstraten (stad)
27. Hove
28. Hulshout
29. Kalmthout
30. Kapellen
31. Kasterlee
32. Kontich
33. Laakdal
34. Lier (stad)
35. Lille

36. Lint
37. Malle
38. Mechelen (stad)
39. Meerhout
40. Merksplas
41. Mol
42. Mortsel (stad)
43. Niel
44. Nijlen
45. Olen
46. Oud-Turnhout
47. Putte
48. Puurs
49. Ranst
50. Ravels
51. Retie
52. Rijkevorsel

53. Rumst
54. Schelle
55. Schilde
56. Schoten
57. Sint-Amands
58. Sint-Katelijne-Waver
59. Stabroek
60. Turnhout (stad)
61. Vorselaar
62. Vosselaar
63. Westerlo
64. Wijnegem
65. Willebroek
66. Wommelgem
67. Wuustwezel
68. Zandhoven
69. Zoersel
70. Zwijndrecht

[bewerken] Aangrenzende provincies

   Aangrenzende provincies   
 Zeeland   Noord-Brabant    
 Oost-Vlaanderen  Brosen windrose nl.svg  Limburg 
    Vlaams-Brabant    

[bewerken] Demografie

[bewerken] Evolutie van het inwonertal

Inwoneraantal x 1000

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980= inwoneraantal op 1 januari

[bewerken] Bezienswaardigheden

1rightarrow.png Zie Lijst van onroerend erfgoed in Antwerpen (provincie) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

[bewerken] Cultuur

[bewerken] Taal

De officiële taal is het Nederlands. Het is de enige provincie in Vlaanderen waar geen faciliteitengemeenten zijn.

[bewerken] Dialect

Globaal genomen worden de dialecten uit de provincie ingedeeld onder het Brabants[4]. Verder vallen de dialecten onder te verdelen als Kempen-Brabants en vervolgens Zuiderkempens[5] en meer bepaald de subgroep van de "heirbaan-dialecten" (de dialecten die ontstonden langs de heirbaan richting Dordrecht) [5].

Het echte Antwerps en Mechels zijn typische stadsdialecten, die duidelijk te onderscheiden zijn van de dialecten uit de omliggende gebieden [6].

[bewerken] Evenementen

[bewerken] Uitgaan

[bewerken] Verleden

[bewerken] Heden

[bewerken] Media

  • ATV, de regionale televisiezender van de regio Antwerpen
  • RTV, de regionale televisiezender van de regio's Mechelen en Kempen.

[bewerken] Streekprodukten[7]

[bewerken] Religie en levensbeschouwing

[bewerken] Rooms-katholieke kerk

De parochies uit de provincie Antwerpen liggen verdeeld over acht dekenaten en drie bisdommen, namelijk het aartsbisdom Mechelen-Brussel, het bisdom Antwerpen en het bisdom Gent.

[bewerken] Bisdom Antwerpen

[bewerken] Aartsbisdom Mechelen-Brussel

[bewerken] Bisdom Gent

[bewerken] Anglicaanse kerk

De Anglicaanse Kerk heeft één gemeente in de provincie Antwerpen en organiseert haar erediensten in de Sint-Bonifaciuskerk. Antwerpen is de zetel van het aartsdekenaat Noordwest-Europa, dat België, Nederland en Luxemburg omvat en deel uitmaakt van het bisdom Europa van de Kerk van Engeland.

[bewerken] Orthodoxe kerk

Het Oecumenisch patriarchaat van Constantinopel telt in de provincie telkens één parochie die bevoegd is voor de Grieks-orthodoxen en één parochie van de Russische traditie. Daarnaast is er ook nog één parochie van de Roemeens-orthodoxe Kerk. De erediensten in de Russische traditie gaan door in de Sint-Jozefkerk, die van de Grieks-orthodoxe in de Boodschap-van-de-Moeder-Godskerk en de Roemeens-orthoxe ten slotte in de Geboorte-Moeder-Godskerk.

[bewerken] Protestantse kerk

Antwerpen telt negen protestantse gemeenten, die deel uitmaken van het District Antwerpen-Brabant-Limburg van de Verenigde Protestantse Kerk in België. Hiervan liggen er vijf in Antwerpen, drie in Mechelen en één in Boechout.

[bewerken] Evangelische gemeente

Er zijn een tiental Nederlandstalige evangelische gemeenten in de provincie. Zij behoren tot de Evangelische Alliantie Vlaanderen. Samen met de Protestantse gemeenten zijn zij bij de overheid vertegenwoordigd als ARPEE.

[bewerken] Jodendom

1rightarrow.png Zie Joods Antwerpen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De stad Antwerpen, en in mindere maten Wilrijk en Edegem huisvesten een grote joodse gemeenschap waarvan ongeveer 20.000 gelovigen het Orthodox jodendom belijden. Velen van hen behoren tot de streng orthodoxe charedische richting. Antwerpen is na Londen het grootste centrum van charedische joden in Europa. Zij gaan dienovereenkomstig gekleed en zijn daarom een opvallende verschijning in het Antwerpse straatbeeld. Chassidische joden vormen het merendeel van de charedische joden. Grote chassidische bewegingen gevestigd in Antwerpen zijn onder andere Pshevorsk, Satmar, Belz, Bobov, en Lubavitch. De Joodse gemeenschap heeft twee hoofdsynagoges in de stad Antwerpen, met name van de Machsike Hadass en de Shomre Hadas.

[bewerken] Islam

Er zijn verschillende islamitische moskees gevestigd in de provincie Antwerpen, de meeste hiervan liggen in de stad Antwerpen. Daarnaast bevinden er zich ook vier in Willebroek, drie in Lier, twee in Mechelen, twee in Sint-Amands en één in Kontich. De meeste moskees zijn in de Turkse en Marokkaanse traditie. Daarnaast zijn er ook nog vier in de Pakistaanse en telkens één in Bosnische, Bengaalse en Albanese traditie. De overgrote meerderheid van de moslims in de provincie is soenniet (سونى).

[bewerken] Boeddhisme

Er bevinden zich drie Boeddistische tempels in de provincie. In Antwerpen zijn dat de Shin-Boeddhistische Jikōji (Tempel van het Licht van Mededogen) en de Chinees-Boeddhistische Fo Guang Shan-tempel. In Mechelen is dat de Wat Dhammapateeptempel in de theravadische traditie.

[bewerken] Jainisme

Het Jainisme telt in Antwerpen ongeveer 400 families onder zijn aanhangers. In Wilrijk wordt de grootste Jaïntempel in de wereld buiten India gebouwd.

[bewerken] Mobiliteit

[bewerken] Openbaar vervoer

[bewerken] Spoorwegen

De belangrijkste spoorlijnen zijn:

[bewerken] Bus & Tramvervoer

Verschillende buslijnen van de vervoersmaatschappij De Lijn verbinden de gemeenten van de provincie onderling en met de gemeenten in de omliggende provincies. De belangrijkste "busstations" zijn Antwerpen, Mechelen, Oostmalle, Turnhout, Hoogstraten, Lier, Willebroek, Mol en Heist-op-den-Berg.

In de stad Antwerpen bevindt er zich een uitgebreid tramnetwerk dat de stad verbindt met haar districten, de stad Mortsel en Zwijndrecht. In het hart van de stad bevind zich de premetro waar de lijnen 2, 3, 5, 6 en 15 deel van uitmaken.

[bewerken] Wegennet

De belangrijkste autostrades die de provincie doorkruisen zijn de E19, de A12, de E313, de E17 en de E34. Daarnaast hebben de steden Antwerpen (R1 en R2), Lier (R16), Mechelen (R12), Turnhout (R13) en Herentals (R15) elks een ringweg.

[bewerken] Politiek

[bewerken] Voormalig Gouverneurs

Provinciaal gouverneur in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830):

Sinds de Belgische onafhankelijkheid (1830) waren de opeenvolgende gouverneurs:

[bewerken] Deputatie

Het dagelijks bestuur is in handen van de deputatie. Die telt 6 leden en wordt voorgezeten door de gouverneur. De provincie wordt bestuurd door een coalitie van CD&V/N-VA, sp.a en Open Vld. De deputatie bestaat uit :

[bewerken] Provincieraad

De provincieraad van Antwerpen telt 84 zetels.

[bewerken] De uitslagen van de provincieraadsverkiezingen sinds 1994

Partij 9-10-1994

Stemmen - % - Zetels

 8-10-2000

Stemmen - % - Zetels

 8-10-2006

Stemmen - % - Zetels
CD&V 280.830 - 27,18% - 27 249.840 - 23,29% - 21
VU&ID 57.597 - 5,57% - 2 64.096 - 5,97 - 2
CD&V - N-VA 291.716 - 26,5% - 24
VB 177.230 - 17,15% - 16 237.142 - 22,11% - 20 313.431 - 28,47% - 25
VLD 153.899 - 14,90% - 13 222.306 - 20,72% - 20
Vivant 12.043 - 1,12% - 0
VLD - Vivant 178.112 - 16,18% - 13
SP 166.968 - 16,16% - 15 149.083 - 13,90% - 12
sp.a - spirit 214.240 - 19,46% - 18
Agalev / Groen! 120.483 - 11,66% - 9 120.911 - 11,27% - 9 86.214 - 7,83% - 4
PVDA 13.719 - 1,33% - 0 9.990 - 0,93% - 0 13.872 - 1,26% - 0
WOW 28.391 - 2,75% - 1 4.276 - 0,4% - 0
Patsy 11.255 - 1,09% - 1
E.T.A. 2.294 - 0,21% - 0
E.D.B 777 - 0,07% - 0
Nieuwe Partij 2.386 - 0,22% - 0
LSP 890 - 0,08% - 0
Andere Partijen 19.844 - 1,92% - 0

[bewerken] Externe link

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ Antwerpen (district)#toponymie
  2. ↑ http://www.provant.be/binaries/handleiding%20Kesselse%20Heide%20scherm_tcm7-71008.pdf
  3. ↑ http://www2.vlaanderen.be/ruimtelijk/grup/00150/00195_00001/index.html
  4. ↑ Nederlandse dialecten#Indelingskaart
  5. ↑ a b Brabants#Indeling
  6. ↑ http://nl.wikipedia.org/wiki/Antwerps
  7. ↑ http://www.streekproduct.be/producten/index.phtml?start=18&regionID=1
Wikimedia Commons
Bestuurlijke indeling van België België
Gewesten: Brussels Hoofdstedelijk Gewest · Vlaams Gewest · Waals Gewest
Gemeenschappen: Duitstalige Gemeenschap · Franse Gemeenschap · Vlaamse Gemeenschap
Provincies: Vlaams: Antwerpen · Limburg · Oost-Vlaanderen · Vlaams-Brabant · West-Vlaanderen
Waals: Henegouwen · Luik · Luxemburg · Namen · Waals-Brabant
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Antwerpen_(provincie)&oldid=29549494"
Persoonlijke instellingen
Naamruimten

Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren
In andere talen