Marokko

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Crystal Clear action lock3.png
المملكة المغربية
Al Mamlakat al-Maghrebiya

Flag of Morocco.svg
(Details)

Coat of arms of Morocco.png

Locatie van Marokko (excl. de Westelijke Sahara)[1]
Basisgegevens
Officiële landstaal: Arabisch
Hoofdstad: Rabat
Regeringsvorm: parlementaire monarchie
Religie: Islam
Oppervlakte: 446.550 km² [2] (2,8% water)
Inwoners: 29.680.069 (2004)[3]
34.859.364 (2009)[4] (78,1/km² (2009))
Overige
Motto: God, vaderland & koning
Volkslied: Hymne Cherifien
Munteenheid: Marokkaanse dirham (MAD)
UTC: +0
Nationale feestdag: 30 juli
Web | Code | Tel. .ma | MAR | 212
Topografie
Kaart van Marokko (excl. de Westelijke Sahara) (VN) [klik voor vergroting][1]
Zie ook
Logo portaal   Portaal Landen & Volken

Marokko is een land in noordelijk Afrika aan de kust van de Middellandse Zee, de Straat van Gibraltar en de Atlantische Oceaan, grenzend aan Algerije en de (betwiste) Westelijke Sahara. De staat Marokko is ontstaan toen het land zich onafhankelijk verklaarde van Frankrijk op 2 maart 1956. De hoofdstad van Marokko is Rabat. Andere belangrijke steden zijn Casablanca, Fez, Marrakesh, Agadir en Tanger. Marokko is een monarchie, sinds 23 juli 1999 is Mohammed VI de koning van Marokko. Hij werd daarmee de achttiende koning van de Alaoui-dynastie die sinds 1666 regeert in Marokko. De nationale feestdag van Marokko is op 30 juli, de dag waarop koning Mohammed VI zijn vader Hassan II opvolgde.

Inhoud

Naam

In het Arabisch wordt Marokko Maghreb genoemd, dat de plaats waar de zon ondergaat betekent (en hiervan afgeleid het westen). Het wordt zo genoemd omdat Marokko destijds het uiterste uiteinde van het Islamitische Rijk was en symbolisch gezien de zon hier onder ging. De naam Maghreb kan verwarrend zijn want heel Noord-Afrika werd (en wordt nog wel) "al maghreb" genoemd. Daarom wordt Marokko ook wel al maghreb al aqsa (het verre Westen) genoemd. De naam Marokko werd voor het eerst gebruikt door de Spanjaarden nadat de Almoraviden de Spanjaarden verslagen hadden en Marrakesh was toen hun hoofdstad.

Betwiste gebieden

Marokko annexeerde (het grootste gedeelte van) de Westelijke Sahara in de periode 1976-1979, maar dit stuitte op (internationaal) verzet. Bevrijdingsorganisatie Polisario vond eerst onderdak in zowel Mauritanië als Algerije, totdat het eerstgenoemde land een verdelingsakkoord met Marokko afsprak over de Westelijke Sahara. Marokko is tevens het enige land van Afrika dat geen lid meer is van de Afrikaanse Unie, omdat de Westelijke Sahara hiervan lid is.

1rightarrow.png Zie ook het artikel over de Marokkaanse barrière

In het noorden van Marokko liggen twee Spaanse exclaves: Ceuta en Melilla. Marokko beschouwt deze exclaves en zeven onbewoonde eilandjes voor de Noord-Afrikaanse kust, samen de zogeheten Plazas de soberanía, en het eilandje Alborán als bezet Marokkaans grondgebied.

Geschiedenis

1rightarrow.png Zie geschiedenis van Marokko voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Aït Benhaddou.
Koning-Hassan-moskee in Casablanca, gebouwd 1986-1993.

De oorspronkelijke bevolking van Marokko werd gevormd door de Imazighen (Berbers). Het eerste bekende feit van de geschiedenis van Marokko is de vestiging van Fenicische handelsposten aan de Marokkaanse kust in ca. 1200 v.Chr.. Daarna stichtten de Carthagers er ook handelsfactorijen. Na de val van Carthago in 146 v.Chr. kwam het gebied ook onder Romeins bestuur. Het gebied kreeg in de laatste eeuwen voor het begin van de christelijke jaartelling de naam Mauretania. Na de val van het Romeinse Rijk waren het de Vandalen (429) die het land veroverden. Het Byzantijnse Rijk (533) probeerde het gebied onder haar macht te krijgen, maar kon alleen de stad Ceuta enige tijd onder haar controle houden. In 682 veroverde het Arabische Rijk het land en werd de islam geïntroduceerd. Zowel Arabische als Berberdynastieën regeerden Marokko. Bekende dynastieën waren de Almoraviden (1056–1147), de Almohaden (1147–1269) en de Meriniden (1196-1549). Het waren de Almoraviden die voor het eerst 'de Maghreb' verenigden.

In 1415 werd de stad Ceuta door de Portugezen veroverd. Later werden meerdere steden veroverd door Spanjaarden en Portugezen, maar rond 1700 waren de steden weer heroverd door de Marokkanen. Na de val van de Meriniden werd de macht uitgeoefend door de Sa’adi-sjarifen, die zich tot 1659 handhaafden. De Sa’adi-sjarifen wisten in 1578 bij Kasr al-Kabir de Portugezen een beslissende nederlaag toe te brengen. Ook bleef het grondgebied van het huidige Marokko grotendeels buiten het Ottomaanse Rijk, die wel delen van het huidige Algerije en Tunesië in hun macht hadden. De Ottomanen hadden echter wel invloed in de regio. In 1650 kwamen Alawieten aan de macht die zich als monarchen wisten te handhaven.

Nadat Algerije in 1830 van Ottomanen veroverd werd door de Fransen, steunden de Marokkanen de Algerijnse opstandelingenleider Abd el-Kader, wat tot een oorlog leidde. Begin twintigste eeuw sloot Frankrijk met Groot-Brittannië en Spanje overeenkomsten over Marokko. Hierbij werd Marokko verdeeld in een internationale zone Tanger, een Franse invloedssfeer en een Spaanse invloedssfeer; dit ook naar aanleiding van het Panther-incident in 1911, toen Duitsland in de haven van Agadir met een kannonneerboot gewapende steun aan de sultan toezegde, in ruil voor de status van Duits protectoraat voor Marokko. Maar na een onderhandeling tussen de Fransen en de Duitsers erkende Duitsland toch het Franse protectoraat. De eerste president-generaal in het protectoraat Marokko was generaal Lyautey.

Abdelkrim el Khettabi, een Amazigh verzetsheld, initieerde in de jaren twintig een islamitisch geïnspireerde volksopstand onder de Riffijnen, gericht tegen zowel de koloniale machten als tegen de onderdanige Marokkaanse machthebbers. De opstand werd met vereende krachten neergeslagen. In 1932 werd de oase Tafilalet door de Fransen bezet en in 1934 werd uiteindelijk heel Marokko onder Frans gezag gebracht. In 1939 sloten de Marokkanen zich aan bij de beweging van de Vrije Fransen van generaal De Gaulle. In 1943 werd de Verenigde Onafhankelijkheidspartij (Istiqlal) opgericht door de nationalisten (met Allal al-Fasi als een van de voormannen). Deze partij eiste een volledige onafhankelijkheid voor Marokko met een constitutionele vorm van regering onder koning Mohammed V, die het nationalisme steunde. Onder Franse druk ging koning Mohammed V en zijn gezin in augustus 1953 in ballingschap. Mohammed ibn Arafa werd door Frankrijk als de nieuwe koning van Marokko aangekondigd.

Nadat ibn Arafa aan de macht kwam brak er een periode aan van fel gewapend verzet van de Marokkanen. Hierdoor kon Ibn Arafa de situatie niet meer in de hand houden en vluchtte naar Tanger. Mohammed V keerde op 5 november 1955 terug als koning van Marokko. Op 2 maart 1956 werd Marokko onafhankelijk van Frankrijk. Later werden aparte verdragen met Spanje gesloten waardoor de Spanjaarden vrijwel gelijktijdig met Frankrijk Marokko's onafhankelijkheid erkenden. Maar de Spanjaarden hielden zowel de noordelijke enclaves (Ceuta en Melilla), de zuidelijke enclave (Ifni) en de Westelijke Sahara onder hun macht. Op 12 november 1956 werd Marokko lid van de Verenigde Naties en op 1 oktober 1958 lid van de Arabische Liga. In december 1965 werd door de Verenigde Naties een resolutie aangenomen volgens welke Spanje Sidi Ifni en de Westelijke Sahara moest dekoloniseren. Op 30 juni 1969 besloot Spanje alleen Ifni aan Marokko over te dragen, terwijl de Westelijke Sahara in Spaanse handen bleef.

Koning Mohammed V overleed op 3 maart 1961, waarna zijn zoon Hassan II op de troon kwam. In 1963 braken de eerste grensconflicten met Algerije uit. Dit werd de "Zanden Oorlog" genoemd. In februari 1964 werd het conflict geregeld en een gedemilitariseerde zone werd ingesteld. In december 1964 bracht Hassan II een bezoek aan Tunesië om de banden tussen beide landen te verbeteren die ernstig waren verstoord toen Tunesië in 1960 de onafhankelijkheid van Mauritanië erkende. In januari 1970 werd Mauritanië volledig door Marokko erkend en in juni 1970 werd er reeds een samenwerkingsverdrag tussen beide landen getekend. In 1972 werd per referendum een constitutie aangenomen, die het land tot constitutionele monarchie maakte. In juli 1971 delegeerde Hassan II na een mislukte staatsgreep alle burgerlijke en militaire bevoegdheden aan generaal Mohammed Oufkir. Op 16 augustus 1972 deden officieren van de luchtmacht onder leiding van generaal Oufkir een mislukte greep naar de macht. De mislukte staatsgreep werd gevolgd door ingrijpende zuiveringen in de legertop en de daders werden allemaal geëxecuteerd. In 1976 werd de Westelijke Sahara door Marokko geannexeerd nadat op 6 november 1975 de Groene Mars werd georganiseerd. Dit gebied staat nog steeds voor een groot deel onder Marokkaanse controle.

Op 23 juli 1999 overleed Hassan II aan de gevolgen van een hartaanval. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Mohammed VI, die probeert het land gematigd te moderniseren. De begrafenis van Hassan II werd door ruim twee miljoen Marokkanen en door veel internationale hoogwaardigheidsbekleders bijgewoond. Na de komst van Mohammed VI werd in november 1999 Driss el Basri, de invloedrijke minister van Binnenlandse Zaken, ontslagen. Ook zijn na de komst van de nieuwe koning enkele vooraanstaande dissidenten teruggekomen. De Imazighen, onder Hassan II structureel achtergesteld, kregen nu een betere positie en de positie van de vrouw werd ook flink verbeterd.

Bestuur

Marokko is een monarchie met een grondwet en een gekozen parlement. Volgens de grondwet blijft de macht over vrijwel alle taken van de regering bij de koning die de ministerraad voorzit en de ministers aanwijst of goedkeurt. De koning kan ministers ontslaan, het parlement ontbinden, hij kan nieuwe verkiezingen uitroepen, en hij kan bij decreet regeren. In de tweekamerstructuur waarvan sprake is in de Marokkaanse regering kan ook de "tweede kamer" de regering ontbinden door een motie van wantrouwen.

Bestuurlijke indeling

1rightarrow.png Zie Bestuurlijke indeling van Marokko voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Marokko is onderverdeeld in zestien regio's (inclusief Westelijke Sahara), vijfenveertig provincies, zestien prefecturen en vele andere administratieve eenheden.

Bevolking

Het grootste deel van de bevolking woont ten westen van het Atlasgebergte, dat het land scheidt van de Saharawoestijn. Casablanca is het centrum van handel en industrie en de grootste haven; Rabat is de hoofdzetel van de regering; Tanger is de poort van Spanje naar Marokko en ook een grote haven; Fez is de culturele en religieuze hoofdstad; Marrakesh en Agadir zijn de grootste toeristische trekpleisters van Marokko.

Demografie

De bevolking is in de twintigste eeuw verachtvoudigd. In 1900 waren er 3,8 miljoen Marokkanen[5] en in 2008, 34.343.219 inwoners. Marokko is op twee na, na Egypte en Soedan, het volkrijkste Arabische land.

De alfabetiseringsgraad was tijdens de volkstelling van 2004 52,3%. 65,7 onder de mannelijke bevolking en 39,6% onder de vrouwelijke bevolking.[6]

Bevolkingsgroepen

1rightarrow.png Zie Marokkanen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Bevolkingsgroepen in Marokko, 1973.

Ongeveer driekwart van de huidige Marokkanen is van Berberse afkomst en mensen van Arabische afkomst vormen de op een na grootste etnische groep.

De Joodse minderheid is in de loop van de twintigste eeuw sterk in aantal afgenomen en telde begin van de eenentwintigste eeuw 3.000 mensen.

1rightarrow.png Zie ook de Geschiedenis van de Joden in Marokko

De meeste van de ongeveer 100.000 buitenlandse inwoners van Marokko zijn van Franse of Spaanse origine, waaronder veel leraren en technisch geschoold personeel en daarnaast steeds meer gepensioneerden, vooral in Marrakesh.

Taal

De officiële taal is (standaard) Arabisch. Het standaard Arabisch wordt op de scholen onderwezen en in vrijwel alle schriftelijke en officiële communicatie gebruikt. De meest gesproken taal is een dialect van het Arabisch, het Marokkaans-Arabisch (Darija). Andere in Marokko gesproken talen zijn de Berbertalen (Tarifit/Riffijns), Tashelhiyt, Tamazight). Frans heeft als tweede taal steeds een belangrijke plaats behouden in het openbare leven (vaak de taal van bedrijven, overheid en diplomaten, maar ook in winkels, restaurants en soms ook in onderlinge gesprekken. Veel Marokkaanse televisie- en radioprogramma's zijn ook in het Frans, terwijl in het noorden, het voormalige Spaans Marokko, veelal Spaans als tweede taal wordt gehoord.

Godsdienst

De grondwet van Marokko bepaalt dat de islam de staatsgodsdienst van Marokko is[7]. De grondwet bepaalt bovendien dat dit aspect van de grondwet niet veranderd kan worden door een grondwetsherziening[8]. 98,7% van de bevolking zijn soennitische moslims, 1,1% christenen en 0,2% joden[9]. Marokko kent geen godsdienstvrijheid. Zo is het moslims verboden zich te bekeren tot een andere godsdienst, controleert de politie in Casablanca dat er geen Marokkanen binnen in een kerk gaan en kunnen marokkaanse moslims die zich bekeren tot het christendom niet gedoopt worden[10]. Het christendom is aanwezig in Marokko sinds de Romeinse tijd. In de achtste eeuw verspreidde zich de islam. Het land telt vijftien katholieke scholen. Marokko is sinds de oprichting in 1969 lid van de Organisatie van de Islamitische Conferentie (OIC).

Geografie

Satellietfoto van Marokko
  • Oppervlakte: 446.550 km² waarvan 250 km² water[6]
  • grenzen: 2.017.9 km waarvan 1559 km met Algerije, met Mauritanië, 6,3 km met Spanje (Ceuta), en 9,6 km met Spanje (Melilla)
  • kustlijn: 1835 km

Steden

Hieronder volgt een lijst van Marokkaanse steden van meer dan 200.000 inwoners[11].

Stad Bevolking in 2004
Casablanca 2.933.684
Rabat[12] 1.622.860
Fez 946.815
Marrakesh 823.154
Agadir[13] 678.596
Tanger 669.685
Meknes 536.232
Oujda 400.738
Kenitra 359.142
Tétouan 320.539
Safi 284.750
1rightarrow.png Zie ook de lijst van Marokkaanse plaatsen

Bezienswaardigheden

Politiek

  • onafhankelijk sinds: 2 maart 1956
  • staatshoofd: Koning Mohammed VI (sinds juli 1999) (volgde zijn vader, Koning Hassan II op na diens overlijden)
  • regeringsleider: Premier El Fassi (sinds september 2007)

Na zijn verkiezingsoverwinning in mei 2007 maakte de Franse president Sarkozy werk van het zoeken van steun voor de oprichting van de Unie voor het Middellandse Zeegebied, die de bestaande akkoorden tussen de Europese Unie en andere landen rond de Middellandse Zee zou vervangen en verdiepen. Het zou eveneens tot een nauwere associatie van Marokko met Europa leiden en de afwijzing van de aanvraag tot lidmaatschap van de Europese Unie in de jaren 80 verzachten.

Economie

1rightarrow.png Zie Economie van Marokko voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De economie van Marokko wordt beschouwd als een vrije economie, bestuurd door vraag en aanbod. Sommige economische sectoren zijn echter in handen van de regering. Het economische systeem van het land wordt getypeerd door een grote openheid naar buiten toe. Frankrijk en Spanje zijn de grootste handelspartner van Marokko (import en export). Frankrijk is ook de grootste buitenlandse investeerder van het land. De verschillende vrijhandelsakkoorden die Marokko heeft met zijn economische partners, zijn het Euro-Mediterraanse vrijhandelsakkoord met de Europese Unie met het doel het land tegen 2012 te integreren in de Europese Vrijhandelsassociatie; de Agadir-akkoorden met Egypte, Jordanië en Tunesië, in het kader van de oprichting van de Arabische vrijhandelszone; het VS-Marokko vrijhandelsakkoord met de VS dat in werking trad op 1 januari 2006 en het vrijhandelsakkoord met Turkije.

Straat in Casablanca

Cijfers (schattingen over 2008[14])

Verkeer en vervoer

Zie ook:

Onderwijs

Onderwijs in Marokko is kosteloos en verplicht tot zestien jaar. Desondanks gaan vele kinderen, vooral meisjes, op het platteland nog steeds niet naar school. De analfabetismegraad in Marokko blijft al jaren rond de 50% hangen[6], maar reikt tot 90% bij meisjes op het platteland . In september 2006, werd Marokko de prijs de Literacy Prize door UNESCO uitgereikt.

Marokko heeft zo'n 230.000 studenten gespreid over veertien openbare universiteiten. De Mohammed V Universiteit in Rabat en de Al Akhawayn Universiteit in Ifrane (privé-universiteit) hebben een hoog aanzien. Al Akhawayn, gesticht in 1993 door Hassan II en Fahd I van Saoedi-Arabië, is een Engelstalige universiteit met duizend studenten. De Universiteit van Al Karaouine in Fez, wordt beschouwd als de oudste universiteit in de wereld en was een centrum van onderwijs voor meer dan duizend jaar.

1rightarrow.png Zie ook Lijst van universiteiten in Marokko

Literatuur

Marokko heeft een groot aantal romanschrijvers voortgebracht maar ook dichters, toneelschrijvers, essayisten en journalisten. Tahar Ben Jelloun en Fatima Mernissi zijn er twee die een wereldfaam hebben opgebouwd. Zie ook: Lijst van Marokkaanse schrijvers

Muziek

Marokko is ook een Eurovisie-land. In 1980 deed de Marokkaanse zangeres Samira Bensaid mee aan het Festival. Het was de eerste en tot op heden (2009) enige deelname van Marokko.

1rightarrow.png Zie ook Marokko en het Eurovisie Songfestival

Sport

Er wordt vooral voetbal gespeeld in Marokko. Zie Marokkaans voetbalelftal en/of GNF 1.

Keuken

De Marokkaanse keuken wordt als een van de gevarieerdste keukens ter wereld beschouwd. De reden hiervoor is de eeuwenlange interactie van Marokko met de buitenwereld. De keuken is een mengeling van invloeden uit de Arabische, Berberse, Spaanse, Corsicaanse, Portugese, Moorse, Midden-Oosterse, mediterrane, Afrikaanse, Turkse en Joodse keukens. Al deze keukens hebben in meer of mindere mate bijgedragen aan de diversiteit van de Marokkaanse keuken. Daarnaast werd deze verder verfijnd door de koks in de koninklijke keukens in de Marokkaanse koningssteden.

Kruiden worden op grote schaal in het Marokkaanse eten gebruikt. Ondanks dat Marokko al duizenden jaren kruiden importeert, komen vele ingrediënten uit Marokko zelf, zoals saffraan, munt en olijven, sinaasappelen en limoenen. Belangrijke kruiden zijn kaneel, komijn, peper, gember, saffraan en kurkuma. Kip is het meest gegeten vlees in Marokko. Het meest gegeten rode vlees is rundvlees, ook al wordt de voorkeur gegeven aan lamsvlees, dat echter relatief duur is. Couscous is de bekendste Marokkaanse maaltijd en wordt traditioneel met de hele familie genuttigd na het vrijdagse moskeebezoek. Andere belangrijke gerechten zijn tajine, pastila (hartige taart met kip) en harira (soep). Het laatste wordt met name tijdens de ramadan gegeten. De populairste drank is groene thee met munt. De lokale Berberse keuken is vergelijkbaar met de rest van de Marokkaanse keuken, maar heeft veel minder externe invloeden.

Klimaat

Het klimaat verschilt per streek. Over het algemeen heerst er een mediterraan klimaat. Het Atlasgebergte zorgt er voor dat aan de loefzijde van het gebergte veel stuwingsregen voorkomt. Hierdoor ontstaan vruchtbare gebieden die gebruikt kunnen worden door de akkerbouw en de veeteelt. Het tegenovergestelde geldt voor de lijzijde, die zorg draagt voor een regenschaduw in het oosten en zuidoosten.

Media

TV-kanalen

TVM, Al Maghribia, Arrabiaa, Assadissa en Laayoune TV horen allemaal bij de publieke omroep van Marokko, genaamd: La Société Nationale de Radiodiffusion et de Télévision (SNRT). Ze zenden hun programma's uit vanuit Rabat.

Medi 1 Sat en 2M TV zijn commercieel. Medi 1 Sat zendt uit vanuit Tanger en 2M TV vanuit Casablanca. De naam 2M verwijst naar het Franse rangtelwoord deuxième (tweede). En als men 2M uitspreekt hoort men deux-em (deuxiéme). 2M TV is de best bekeken televisiezender van Marokko. Dat komt onder meer door programma's als CSI, The 4400, Prison Break, 24 en andere populaire buitenlandse (jeugd)series, maar ook liveshows zoals Studio 2M. Die laatste is een soort van Marokkaanse Idols.

In alle hierboven genoemde zenders wordt Arabisch en Frans gesproken. Alleen TVM zendt nog nieuwsuitzendingen in het Spaans en Berbers uit. 2M TV is de enige commerciële zender die nog Berberse journaals uitzendt. Bij Medi 1 Sat bestaan er plannen om dit nog te gaan doen.

Radiostations

Zie ook

Externe links

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ a b De Westelijke Sahara is een gebied dat geannexeerd is door Marokko. De annexatie wordt internationaal niet erkend.
  2. ↑ (en) Verenigde Naties 2004 (exclusief de Westelijke Sahara)
  3. ↑ (en) Laatste census 1 september 2004 (via V.N.)
  4. ↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
  5. ↑ WESP: historical demographical data
  6. ↑ a b c d e CIA - The World Factbook -- Morocco(Engels)
  7. ↑ (fr) Artikel 6 van de grondwet van Marokko
  8. ↑ (fr) Artikel 106 van de grondwet van Marokko
  9. ↑ CIA World Factbook: Morocco, people
  10. ↑ Christenen in Marokko - We spreken niet over Christus, maar leven Hem', Katholiek Nieuwsblad, 28 augustus 2009
  11. ↑ Census 2 september 2004 (via citypopulation.de)
  12. ↑ Inclusief Salé en Témara.
  13. ↑ Inclusief Inezgane en Aït Melloul.
  14. ↑ IMF schattingen 2004-2008
  15. ↑ XE.com: Live rates at 2008.09.30 11:30:17 UTC
Arabische Liga

Algerije · Bahrein · Comoren · Djibouti · Egypte · Irak · Jemen · Jordanië · Koeweit · Libanon · Libië · Marokko · Mauritanië · Oman · Palestijnse Autoriteit · Qatar · Saoedi-Arabië · Somalië · Soedan · Syrië · Tunesië · Verenigde Arabische Emiraten
Landen in Afrika

Algerije · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Centraal-Afrikaanse Republiek · Comoren · Congo-Brazzaville · Congo-Kinshasa · Djibouti · Egypte · Equatoriaal-Guinea · Eritrea · Ethiopië · Gabon · Gambia · Ghana · Guinee · Guinee-Bissau · Ivoorkust · Kaapverdië · Kameroen · Kenia · Lesotho · Liberia · Libië · Madagaskar · Malawi · Mali · Mauritanië · Mauritius · Marokko · Mozambique · Namibië · Niger · Nigeria · Rwanda · Sao Tomé en Principe · Senegal · Seychellen · Sierra Leone · Somalië · Soedan · Swaziland · Tanzania · Tsjaad · Togo · Tunesië · Uganda · Zambia · Zimbabwe · Zuid-Afrika

Overige gebieden: Mayotte · Réunion · Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha · Westelijke Sahara

Ontvangen van "http://nl.wikipedia.org/wiki/Marokko"
Persoonlijke instellingen
in andere talen