Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Onder een motto ("beweegreden", afgeleid van het werkwoord movere, bewegen) wordt een korte tekst verstaan, die de bedoeling van iets weergeeft.
- Onder het motto van "we maken plezier", begon het feest.
- In de oorlog gold het motto: horen, zien en zwijgen.
Literair werk wordt soms voorafgegaan door een motto in de vorm van een (min of meer raadselachtig) citaat. De schrijver geeft hiermee een hint voor de interpretatie van zijn boek. Zo laat Harry Mulisch de roman De aanslag voorafgaan door een regel van Plinius de Oudere: "Overal was het al dag, maar hier was het nacht, neen, meer dan nacht." Ferdinand Bordewijk, die zijn boek Karakter opdraagt aan zijn kinderen, geeft het als motto: "'A sadder and wiser man / he rose the morrow morn' (De volgende dag stond hij op / als treuriger en wijzer man)" naar Samuel Coleridge.[1]
Strikt genomen zijn leuzen en wapenspreuken in de heraldiek verschillende zaken maar de termen worden vaak door elkaar gebruikt. Een leus staat boven het wapen of op de rand van de wapentent; de wapenspreuk of het motto staat op een bandelier of lint onder het wapen. Onder sommige wapenschilden is een strook aangebracht waarop een motto, devies of wapenspreuk (ook: wapenkreet; vroeger ghecri genoemd) staat geschreven. Zo staat onder het Nederlandse wapen de tekst: Je maintiendrai.
[bewerken] Deelstaten, regio's en provincies
[bewerken] Adellijke families
| Wapenspreuk |
Vertaling |
Plaats |
| Plus d'honneur que d'honneurs |
Meer eer dan eerbetoon |
Huis Merode |
| Bello et jure senesco |
Door oorlog en recht word ik oud |
Huis d'Udekem d'Acoz |
[bewerken] Devies vergelijkbaar met een wapenspreuk
Verschillende staten hanteren geen wapenschild, maar hebben wel een motto.
[bewerken] Devies van kloosterordes en congregaties
| Devies |
Klooster orde |
| Ad Majorem Dei Gloria (AMDG) |
Jezuïeten |
| Ad omne opus bonum paratus ("tot elk goed werk bereid") |
Norbertijnen |
Een motto van een persoon wordt lijfspreuk of credo genoemd, bijvoorbeeld: "Mijn lijfspreuk is: niet zeuren, gewoon doen."
| Lijfspreuk |
Titularis |
| Adversis major, par secundis |
Edward Bulwer-Lytton |
| Als ich can |
Jan van Eyck |
| Alterius non sit, qui potest esse sui |
Paracelsus |
| Ama nesciri |
Thomas a Kempis |
| Aut bene, aut non |
Petrus Camper |
| Aut Caesar, aut nihil |
Cesare Borgia |
| Bene vixit qui bene latuit |
Wessel Gansfort |
| Caute |
Baruch de Spinoza |
| Concedo nulli |
Desiderius Erasmus |
| Constantia et labore |
Christoffel Plantijn |
| Dieu et mon droit |
Richard I |
| Door meten tot weten |
Heike Kamerlingh Onnes |
| Dum spiro, spero |
Franciscus Gomarus |
| Ende dispereert niet |
Jan Pieterszoon Coen |
| Famam extendere factis |
Carolus Linnaeus |
| Fato prudentia minor |
Lamoraal, graaf van Egmond |
| Fiat justitia & pereat mundus |
Ferdinand I |
| Invia virtuti nulla est via |
Hendrik IV |
| Je maintiendrai Châlon |
René van Châlon |
| Je maintiendrai Nassau |
Willem I |
| Justus fide vivit |
Joost van den Vondel |
| Ken uzelf |
Socrates |
| Men hoeft niet op succes te rekenen om tòch te trachten! |
Willem van Oranje |
| Mens cujusque id est quisque |
Samuel Pepys |
| Natura potentior arte |
Titiaan |
| Most people live and die with their music still unplayed. |
Yves Leterme |
| Nec spe, nec metu |
Filips II |
| Nec temere, nec timide |
Gustaaf II Adolf van Zweden |
| Oderint dum metuant |
Caligula |
| Omnibus idem |
P.C. Hooft |
| Palma sub pondere crescit |
Emma der Nederlanden |
| Patere et abstine |
Paus Adrianus VI |
| Plus ultra |
Karel V |
| Pro rege, lege, grege |
Willem I |
| Que sais-je |
Michel de Montaigne |
| Saevis tranquillus in undis |
Willem I en Wilhelmina |
| Sapientia: nul pouvoir, un peu de savoir, un peu de sagesse, et le plus de saveur possible |
Roland Barthes |
| Scio cui credidi |
Blaise Pascal |
| Semper eadem |
Elizabeth I |
| Simplex sigillum veri |
Herman Boerhaave |
| Sursum corda |
Thomas Morus |
| Tandem bona causa triumphat |
Frederik August I |
| Tandem fit surculus arbor |
Maurits van Oranje |
| Viribus unitis |
Frans Jozef I |
| Vitam impendere vero |
Jean-Jacques Rousseau |
| Walk and don't look back |
Patrick Janssens |
| Wovon man nicht sprechen kann, darüber muß man schweigen |
Ludwig Wittgenstein |
Het motto kan ook een rebus zijn zoals bij Jacques Cœur waarin twee harten zijn opgenomen. Het staat ook onder zijn wapenschild[2].
