Motto
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Onder een motto ("beweegreden", afgeleid van het werkwoord movere, bewegen) wordt een korte tekst verstaan, die de bedoeling van iets weergeeft.
- Onder het motto van "we maken plezier", begon het feest.
- In de oorlog gold het motto: horen, zien en zwijgen.
Inhoud |
[bewerken] Literair
Literair werk wordt soms voorafgegaan door een motto in de vorm van een (min of meer raadselachtig) citaat. De schrijver geeft hiermee een hint voor de interpretatie van zijn boek. Zo laat Harry Mulisch de roman De aanslag voorafgaan door een regel van Plinius de Oudere: "Overal was het al dag, maar hier was het nacht, neen, meer dan nacht." Ferdinand Bordewijk, die zijn boek Karakter opdraagt aan zijn kinderen, geeft het als motto: "'A sadder and wiser man / he rose the morrow morn' (De volgende dag stond hij op / als treuriger en wijzer man)" naar Samuel Coleridge.[1]
[bewerken] Wapenspreuk
Strikt genomen zijn leuzen en wapenspreuken in de heraldiek verschillende zaken maar de termen worden vaak door elkaar gebruikt. Een leus staat boven het wapen of op de rand van de wapentent; de wapenspreuk of het motto staat op een bandelier of lint onder het wapen. Onder sommige wapenschilden is een strook aangebracht waarop een motto, devies of wapenspreuk (ook: wapenkreet; vroeger ghecri genoemd) staat geschreven. Zo staat onder het Nederlandse wapen de tekst: Je maintiendrai.
| Wapenspreuk | Vertaling | Plaats |
|---|---|---|
| Eendracht maakt macht | België, Brooklyn | |
| Je maintiendrai | Ik zal handhaven | Nederland |
| Concordia res parvae crescunt | Eendracht maakt macht | Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden |
| Qua Patet Orbis | Zo wijd de wereld strekt | Nassau |
| Liberté, Egalité, Fraternité | Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap | Frankrijk |
| E pluribus unum | Uit velen één | Verenigde Staten |
| In varietate concordia | Eenheid in verscheidenheid | Europese Unie |
| Vis unita fortior | Vereende kracht is sterker | provincie Groningen en Les Vrais Amis de l'Union et du Progrès Réunis Bruxelles |
| Luctor et emergo | Ik worstel en kom boven | Zeeland |
| Vigilate Deo Confidentes | Waakt, vertrouwende op God | Zuid-Holland |
| Alcmaria Victrix | Alkmaar overwint | Alkmaar |
| Heldhaftig - Vastberaden - Barmhartig | Amsterdam | |
| Sterker door strijd | Rotterdam | |
| Vicit vim virtus | De deugd heeft het geweld overwonnen | Haarlem |
| Vis Temperata Fortior | Beheerste kracht is sterker | Baarn (van 1867 tot 1969) |
| Mille Periculis Supersum | Duizend gevaren kom ik te boven | Bergen op Zoom |
| Libertatis primitiæ | Eerstelingen der vrijheid | Den Briel |
| SPQB (Senatus PopulusQue Brugensis) | Senaat en volk van Brugge | Brugge |
| Multis Periculis Supersum | Ondanks vele gevaren besta ik | Coevorden |
| Libertas | Vrijheid | Dubrovnik en Republiek Ragusa |
| Ex Undis | Uit de golven (ontstaan) | Eemsmond (voorheen Hefshuizen en Uithuizermeeden) |
| Fides et amor | Hou en (ge)trouw | Gent |
| Haec libertatis ergo | Dit omwille van de vrijheid | Leiden |
| In trouwen vast | Mechelen | |
| SPQO (Senatus PopulusQue Olomouci) | Senaat en volk van Olomouc | Olomouc |
| Aequitas Judicia tua Domine | Heer, Uw oordeel is gerechtigheid | Roermond |
| Honi Soit Qui Mal Y Pense | Wee hij, die er slecht over denkt Die arg denkt, vaar arg in 't hart |
Orde van de kousenband |
[bewerken] Devies van kloosterordes en congregaties
| Devies | Klooster orde |
|---|---|
| Ad Majorem Dei Gloria (AMDG) | Jezuïeten |
| Ad omne opus bonum paratus ("tot elk goed werk bereid") | Norbertijnen |
[bewerken] Lijfspreuk
Een motto van een persoon wordt lijfspreuk of credo genoemd, bijvoorbeeld: "Mijn lijfspreuk is: niet zeuren, gewoon doen."
| Lijfspreuk | Titularis |
|---|---|
| Adversis major, par secundis | Edward Bulwer-Lytton |
| Als ich can | Jan van Eyck |
| Alterius non sit, qui potest esse sui | Paracelsus |
| Ama nesciri | Thomas a Kempis |
| Aut bene, aut non | Petrus Camper |
| Aut Caesar, aut nihil | Cesare Borgia |
| Bene vixit qui bene latuit | Wessel Gansfort |
| Caute | Baruch de Spinoza |
| Concedo nulli | Desiderius Erasmus |
| Constantia et labore | Christoffel Plantijn |
| Dieu et mon droit | Richard I |
| Door meten tot weten | Heike Kamerlingh Onnes |
| Dum spiro, spero | Franciscus Gomarus |
| Ende dispereert niet | Jan Pieterszoon Coen |
| Famam extendere factis | Carolus Linnaeus |
| Fato prudentia minor | Lamoraal, graaf van Egmond |
| Fiat justitia & pereat mundus | Ferdinand I |
| Invia virtuti nulla est via | Hendrik IV |
| Je maintiendrai Châlon | René van Châlon |
| Je maintiendrai Nassau | Willem I |
| Justus fide vivit | Joost van den Vondel |
| Ken uzelf | Socrates |
| Men hoeft niet op succes te rekenen om tòch te trachten! | Willem van Oranje |
| Mens cujusque id est quisque | Samuel Pepys |
| Natura potentior arte | Titiaan |
| Most people live and die with their music still unplayed. | Yves Leterme |
| Nec spe, nec metu | Filips II |
| Nec temere, nec timide | Gustaaf II Adolf van Zweden |
| Oderint dum metuant | Caligula |
| Omnibus idem | P.C. Hooft |
| Palma sub pondere crescit | Emma der Nederlanden |
| Patere et abstine | Paus Adrianus VI |
| Plus ultra | Karel V |
| Pro rege, lege, grege | Willem I |
| Que sais-je | Michel de Montaigne |
| Saevis tranquillus in undis | Willem I en Wilhelmina |
| Sapientia: nul pouvoir, un peu de savoir, un peu de sagesse, et le plus de saveur possible | Roland Barthes |
| Scio cui credidi | Blaise Pascal |
| Semper eadem | Elizabeth I |
| Simplex sigillum veri | Herman Boerhaave |
| Sursum corda | Thomas Morus |
| Tandem bona causa triumphat | Frederik August I |
| Tandem fit surculus arbor | Maurits van Oranje |
| Viribus unitis | Frans Jozef I |
| Vitam impendere vero | Jean-Jacques Rousseau |
| Walk and don't look back | Patrick Janssens |
| Wovon man nicht sprechen kann, darüber muß man schweigen | Ludwig Wittgenstein |
Het motto kan ook een rebus zijn zoals bij Jacques Cœur waarin twee harten zijn opgenomen. Het staat ook onder zijn wapenschild[2].
Voetnoten
|
