Cliffhanger (plot)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
"Perils of Pauline" uit 1914 maakte het verschijnsel van cliffhangers in films populair

Een cliffhanger is een vakterm uit de film- en televisiewereld, die ook gebruikt wordt voor verhalen in boeken en toneelstukken. Het houdt in dat een verhaal van bijvoorbeeld een serie of aflevering, film of boek eindigt op een moment waarop de spanning het grootst is, en waarbij niet duidelijk is hoe het verder afloopt. Op dat moment is de plot nog niet afgerond en blijft de kijker met een onbevredigend gevoel achter, nieuwsgierig naar het verdere verloop. Dat verdere verloop wordt dan meestal gegeven in een volgende aflevering.

Het effect van een cliffhanger kan op verschillende manieren bereikt worden. Een veel gebruikt scenario is dat de protagonisten zich in een schijnbaar hopeloze situatie bevinden, en zich daaruit moeten zien te redden. Een andere methode is dat er plotseling iets onverwachts of schokkends wordt onthuld.

Betekenis[bewerken]

De term 'cliffhanger' betekent letterlijk iets dat over een rotswand bungelt en de afgrond of de zee in dreigt te tuimelen. Er zijn heel wat films gemaakt waarin een auto letterlijk met de voorwielen over de rand van een rots schiet en gevaarlijk wiebelend blijft hangen. De inzittende(n) moet(en) zich uit die netelige situatie zien te redden: lukt dat net wel of lukt dat net niet? Een voorbeeld uit de jaren zestig is het einde van The Italian Job (1969).

Geschiedenis[bewerken]

Het gebruik van cliffhangers is al vrij oud. Een oud voorbeeld van een cliffhanger zijn de verhalen van Duizend-en-één-nacht: de vertelster weet dat ze de volgende dag ter dood zal worden veroordeeld door de sultan. Daarom begint ze hem een verhaal te vertellen, maar breekt dit op het moment dat de spanning erg groot is af met de mededeling dat ze de volgende avond verder zal vertellen. Omdat de sultan graag wil weten hoe het af zal lopen, besluit hij haar executie een dag uit te stellen. De vertelster herhaalt dit trucje elke nacht totdat ze ten slotte ontsnapt aan de dood.

Toen de filmindustrie in opgang kwam, deden ook hier cliffhangers hun intrede. Cliffhangers waren populair in filmreeksen uit de jaren 20 en 30 van de 20e eeuw, die bestonden uit meerder op elkaar aansluitende korte films. Een bekend voorbeeld hiervan is de reeks The Perils of Pauline.

Gebruik[bewerken]

Cliffhangers worden veelvuldig toegepast in bijvoorbeeld soapseries. Het is een techniek die wordt gebruikt om het publiek aan het eind van een episode in spanning te houden over de afloop van een bepaalde dramatische gebeurtenis of ontwikkeling, zodat men wil weten hoe het verder gaat en de volgende keer weer kijkt. Vaak wordt het antwoord in de volgende aflevering gegeven, soms duurt het een poos. Cliffhangers kunnen zodoende grote bekendheid verkrijgen, zoals de Who shot J.R.?-cliffhanger aan het eind van het tweede seizoen van Dallas.

Een andere reden om cliffhangers te gebruiken is bijvoorbeeld de toekomst van een serie veilig stellen. Producers en schrijvers van series laten een seizoen van een serie soms opzettelijk met een cliffhanger eindigen indien niet zeker is of de serie voortgezet zal worden, in de hoop dat kijkers nieuwe afleveringen gaan eisen om te zien hoe de cliffhanger afloopt.

Behalve aan het einde van afleveringen kunnen cliffhangers ook tijdens een aflevering voorkomen, bijvoorbeeld kort voor een reclameblok. Doel hiervan is zorgen dat de kijker niet van zender verandert tijdens de reclame omdat hij wil zien hoe de serie verder gaat.

Nadeel[bewerken]

Over het algemeen wordt wisselend gereageerd op het gebruik van cliffhangers. Een gevaar van cliffhangers aan het einde van een aflevering of seizoen van een serie is bijvoorbeeld dat als de serie onverwacht wordt stopgezet, de cliffhanger onopgelost blijft en de kijkers vaak met een hoop vragen blijven zitten. Dit gebeurde bijvoorbeeld in de series Red Dwarf, The Crow: Stairway to Heaven en Spider-Man Unlimited. Onopgeloste cliffhangers geven vaak wel stof voor fanfictie-verhalen, waarin fans van de serie zelf hun idee over hoe de cliffhanger opgelost zou kunnen worden tonen.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Genres epiek: anekdote · ballade · epos · fabel · gedicht · genre · inleiding · kort verhaal · legende · mythe · novelle · parabel · parallel universum · raamvertelling · reisverhaal · roman · saga · sage · sprookje · verhaal · vignet · volksballade · volksverhaal
Verloop en verhaallijn: catharsis · cliffhanger · climax · deus ex machina · drie act-structuur · epiloog · expositie · fabel · plot · plotpoint · proloog · startplotscène · rode draad · scenario · setup · synopsis · verhaallijn
Begin en einde: ab ovo · in medias res · in ultimas res · incipit · openingsscène · openingszin · post rem · terminus
Personage: aangever · alter ego · alteriteit · antagonist · antiheld · bijfiguur · bijrol · booswicht · byroniaanse held · deuteragonist · flat character · held · hoofdpersoon · hoofdrol · karakter · protagonist · round character · tritagonist · typetje · uitverkorene · underdog
Spanning: cliffhanger · spanning
Vertelperspectief en vertelinstantie: afwisselend perspectief · auctoriële verteller · focalisatie · gedramatiseerd · homodiëgetische vertelling · heterodiëgetische vertelinstantie · ik-perspectief · onbetrouwbare verteller · personele verteller · point of view · rhema · voice-over
Motief & thema: abstract motief · concreet motief · leidmotief · motto · thema · topos
Tijd & ruimte: eenheidsconventie · flashback · flashforward · kalendertijd · mise en abyme · opschuivende tijdlijn · praesens historicum · tijdverruiming · verteltijd · vertelde tijd
Stijl: directe rede · dramatische ironie · indirecte rede · red herring · shooting the messenger · register · stijl · stream of consciousness · suspension of disbelief · show, don't tell · verteltechniek · vrije indirecte rede
Scenariotermen: premissesynopsistreatmentscenariofilmdraaiboekstoryboard
Stijlperiode: middeleeuwen · renaissance · maniërisme · barok · verlichting · sentimentalisme · preromantiek · romantiek · realisme · impressionisme · naturalisme · neoromantiek · symbolisme · expressionisme · constructivisme · dadaïsme · surrealisme · nieuwe zakelijkheid · magisch realisme · existentialisme · vijftigers · modernisme · postmodernisme
Studie: driehoek van Petersen · literaire kritiek · narratologie · topische vragen · verhaalanalyse