Verhaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een verhaal is een weergave van al dan niet fictieve gebeurtenissen. Het vertellen ervan is naar alle waarschijnlijkheid de oudste vorm van vermaak die de mensheid kent. Maar ook tegenwoordig worden nog steeds sagen, sterke verhalen, sprookjes, moppen en andere verhaalsoorten verteld.

Een verhaal vanuit de mondelinge traditie wordt ook wel volksverhaal of vertelling genoemd.

Vorm en ontwikkeling[bewerken]

De vorm waarin dit gebeurt kan verschillen. In de oudheid werden verhalen vaak verteld in de vorm van een gedicht omdat dit in de regel gemakkelijker te onthouden is. De Ilias en Odyssee, bijvoorbeeld, zijn verhalende heldendichten, maar ook de Edda en het Gilgamesj-epos zijn in deze vorm geschreven. Andere oude vormen van verhalen zijn mythen, sagen, legenden, balladen, romances en raamvertellingen (zoals Decamerone, Vertellingen van Duizend-en-één nacht en de Canterbury Tales).

Een verhaal kan mondeling worden verteld (informeel of formeel, in een voorstelling of voordracht), maar kan ook in geschreven, gedrukte of digitale vorm worden verspreid.

Na de uitvinding van de boekdrukkunst kregen verhalen een nieuwe vorm: de roman, een verhaalvorm die zonder geschreven tekst niet mogelijk zou zijn geweest. Over het algemeen wordt Don Quichote van Miguel de Cervantes als eerste roman beschouwd. Nadien verschenen novellen, feuilletons, verhalenbundels en korte verhalen.

Verhaal en geschiedenis[bewerken]

Een verhaal soms een wordt een geschiedenis genoemd. In feite probeert geschiedenis als wetenschap de verhalen die ons zijn nagelaten te onderzoeken en er een zo feitelijk mogelijk verhaal over te schijven.

In het Latijn betekent historia tenslotte zowel "geschiedenis" als "verhaal" en ook in andere Europese talen komt de verwantschap voor (vgl. (de) "Geschichte").

Verhaalanalyse[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Verhaalanalyse en Narratologie voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.

Een verhaal wordt vaak geanalyseerd, dat heet de verhaalanalyse. Narratologie is de theorie van de structuur van verhalen. Om een structuur te onderzoeken, of om een 'structureel omschrijving' presenteren, ontleedt de narratoloog de verschijnselen van verhaal in hun samenstellende delen en probeert dan functies en relaties bepalen[1]. Men spitst zich toe op het ontleden van het verhaal in zijn verschillende aspecten:

Deze aspecten kunnen bijdragen aan het beter begrijpen van teksten en verhalen.

Onderwijs[bewerken]

The Historian (The How and Why Library).jpg

Verhalen vertellen speelt in het onderwijs een grote rol bij de emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen.[2] Het helpt bij het begrijpen van de wereld om ons heen en het delen van dat begrip met anderen (sociaal-constructivisme). Daarnaast helpt het ook om het lezen te bevorderen.[3] In het basisonderwijs zien we een toenemend gebruik van het vertellen van verhalen mede door inzet van verhalenvertellers.[4]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek
Bronnen
  1. Jahn, M. 2005. Narratology: A Guide to the Theory of Narrative English Department, University of Cologne.
  2. Riley, J.L. and Burrell, A., Assessing children's oral storytelling in their first year of school., International Journal of Early Years Education 15(2), 181-196, juni 2007
  3. Berge, M.J. van, Er was eens... Onderzoek naar de veronderstelde leesbevorderende werking van het vertellen van verhalen aan en door kinderen, Universiteit van Utrecht, 2010
  4. Robbe, Rolf, Verhalen vertellen. Opvoeding en Onderwijs reeks, GPC & GH/Zwolle, Zwolle, 2000
Genres epiek: anekdote · ballade · epos · fabel · gedicht · genre · inleiding · kort verhaal · legende · mythe · novelle · parabel · raamvertelling · reisverhaal · roman · saga · sage · sprookje · verhaal · vignet · volksballade · volksverhaal
Verloop en verhaallijn: catharsis · cliffhanger · climax · deus ex machina · drie act-structuur · epiloog · expositie · fabel · plot · plotpoint · proloog · startplotscène · rode draad · scenario · setup · synopsis · verhaallijn
Begin en einde: ab ovo · in medias res · in ultimas res · incipit · openingsscène · openingszin · post rem · terminus
Personage: aangever · alter ego · alteriteit · antagonist · antiheld · bijfiguur · bijrol · booswicht · byroniaanse held · deuteragonist · flat character · held · hoofdpersoon · hoofdrol · karakter · protagonist · round character · tritagonist · typetje · uitverkorene · underdog
Spanning: cliffhanger · spanning
Vertelperspectief en vertelinstantie: afwisselend perspectief · auctoriële verteller · focalisatie · gedramatiseerd · homodiëgetische vertelling · heterodiëgetische vertelinstantie · ik-perspectief · onbetrouwbare verteller · personele verteller · point of view · rhema · voice-over
Motief & thema: abstract motief · concreet motief · leidmotief · motto · thema · topos
Tijd & ruimte: eenheidsconventie · flashback · flashforward · kalendertijd · mise en abyme · opschuivende tijdlijn · praesens historicum · tijdverruiming · verteltijd · vertelde tijd
Stijl: directe rede · dramatische ironie · indirecte rede · red herring · shooting the messenger · register · stijl · stream of consciousness · suspension of disbelief · show, don't tell · verteltechniek · vrije indirecte rede
Scenariotermen: premissesynopsistreatmentscenariofilmdraaiboekstoryboard
Stijlperiode: middeleeuwen · renaissance · maniërisme · barok · verlichting · sentimentalisme · preromantiek · romantiek · realisme · impressionisme · naturalisme · neoromantiek · symbolisme · expressionisme · constructivisme · dadaïsme · surrealisme · nieuwe zakelijkheid · magisch realisme · existentialisme · vijftigers · modernisme · postmodernisme
Studie: driehoek van Petersen · literaire kritiek · narratologie · topische vragen · verhaalanalyse