Wapenboek Gelre

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bladzijde 55 uit het boek toont de oudste bron waarin een wit kruis op een rood veld de vlag van Denemarken is.
Gelderse wapens.

Het Wapenboek Gelre is een register van 1.755 Europese heraldische wapens. Het boek is geschreven tussen 1370 en 1414 door de Heraut Gelre Claes Heinenzoon. Claes Heinenzoon was als Wapenkoning der Ruwieren, dat is wapenkoning in het rivierengebied, verantwoordelijk voor alle herauten. Een heraut hield zich ambtshalve bezig met de registratie en verificatie van de wapens. Koningen, bisschoppen en hun vazallen waren kenbaar aan hun wapens. Een heraut kon, op basis van de gevoerde wapens en helmtekens, zijn heer vertellen welke ridders aan een toernooi of veldslag deelnamen. Claes Heinen verzamelde de heraldische kennis die hij nodig had in het Wapenboek Gelre.

Het Wapenboek Gelre bevindt zich nu in de Koninklijke Bibliotheek in Brussel, met signatuur ms. 15652-56. Het handschrift bestaat uit 161 folio's, gebundeld in 6 delen. Telkens staat het wapen van de belangrijkste vorst, te beginnen met de paus en de keizer, voorop met een grotere afbeelding en deze wordt gevolgd door zijn ridders in volgorde van belang.

Het Wapenboek Gelre is de oudste onbetwiste bron waarin een rode vlag met een wit kruis aan de Deense koning wordt gekoppeld. Op pagina 55 staat het Deense wapenschild met een helm met horens erboven. Rechts van het schild staat een rode banier met een wit kruis erop afgebeeld; links ervan staat "die coninc van denmarke"

Kopieën[bewerken]

Een kopie van het Wapenboek Gelre, gemaakt omstreeks 1500 en toegeschreven aan een Leids kunstenaar, Cornelis Enghebrechtsz, is, als oudste wapenboek, in het bezit van de Hoge Raad van Adel. Deze kopie bevat zo'n 1400 wapens, minder dan in het origineel.

Een belangrijke kopie werd gemaakt door Victor Bouton. Van 1880 tot 1905 gaf hij 6 delen uit met bijna het gehele wapenboek. Deze uitgaven zijn vooral bekend om de nauwkeurige weergave van de wapenafbeeldingen, die geheel met de hand waren ingekleurd. Er zijn per deel ca. 60 exemplaren gedrukt, maar niet meer dan 45 verkocht.

Trivia[bewerken]

  • Het Wapenboek Gelre bevat een, aan Herman Maelwael toegeschreven, geschilderde afbeelding van Claes Heynen.
  • Na het Wapenboek Gelre schreef Heynen het Wapenboek Beyeren.

Literatuur[bewerken]

Gelre, uitgave van Editions Jan van Helmont, Leuven 1992. Het wapenboek afgedrukt in zwart-wit. Een voorwoord van C. van den Bergen Pantens, een bewerking door F. Lyna (1936), en een beschrijving van P. Adam-Even, 1961-1968.

Externe links[bewerken]