Ooievaar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ooievaar
IUCN-status: Veilig^[1] (2008)

Rijk:	Animalia (Dieren)
Stam:	Chordata (Chordadieren)
Klasse:	Aves (Vogels)
Orde:	Ciconiiformes (Ooievaarachtigen)
Familie:	Ciconiidae (Ooievaars)
Geslacht:	Ciconia

Soort

Ciconia ciconia
(Linnaeus, 1758)

Ooievaar: overwintering (blauw), broedgebied (geel), trekroutes (rood)

Afbeeldingen Ooievaar

Ooievaar op

Wikispecies

De ooievaar (Ciconia ciconia) is een bekende vogel uit de orde van de ooievaarachtigen.

[bewerken] Kenmerken

De ooievaar, ook wel uiver, eiber of stork genoemd, is een grote, witte vogel met zwarte vleugelranden en rode poten en snavel. Een ooievaar wordt ongeveer 1.30 m groot. De mannelijke ooievaar weegt ongeveer 4,5 kg, een vrouwelijke ooievaar ongeveer 3,5 kg. Een ooievaar kan gemiddeld 30 jaar oud worden.

[bewerken] Voedsel

Zoals de meeste van zijn verwanten, eet een ooievaar vooral kikkers en grote insecten, maar ook jonge vogels, hagedissen en knaagdieren staan op het menu.

[bewerken] Gedrag

Ooievaars zijn trekvogels die grote afstanden af kunnen leggen. In Zuid-Afrika heeft de soort de neiging plotseling op te duiken in streken waar een insectenplaag optreedt. Ooievaars zijn sociale dieren, maar hebben ook veel tijd voor zichzelf nodig.

[bewerken] Verspreiding en aantallen

De soort komt voor van Europa tot Zuid-Afrika. Nederland ligt aan de noordwestelijke rand van het verspreidingsgebied.

[bewerken] Aantallen, dieptepunt en terugkeer

Buitenstation Zegveld

In West-Europa was rond 1980 een dieptepunt bereikt in de ooievaarstand door verlies van geschikte woongebied door ruilverkaveling en bejaging langs de trekroutes, onder meer in Frankrijk.

In 1969 werd in Nederland vanuit ooievaarsdorp "het Liesveld" (Groot-Ammers) een succesvol fokprogramma gestart. Jongen werden vrijgelaten in buitenstations. In 2003 vlogen weer vooroorlogse aantallen ooievaars rond. Door een verminderd gebruik van pesticiden in land- en tuinbouw en door een herstel van het biotoop doen ook de "wilde" ooievaars het goed. In de Gelderse poort is het eerste succesvolle broedsel gevierd. Naast de gewone ooievaar wordt ook de zwarte ooievaar hier als dwaalgast gesignaleerd. De hoop is dat deze net als langs de Donau zich in de ooibossen zal vestigen.

De uitgezette ooievaars zijn gekozen uit groepen die de westelijke trek volgen, dat wil zeggen over Spanje naar West-Afrika. De oorspronkelijke Nederlandse ooievaars overwinterden in Zuid-Afrika, 12.000 km ofwel tweemaal zo ver en met veel meer gevaren op de tocht.

Andere ooievaarsstations in Nederland zijn Herwijnen (sinds 1979), Eernewoude en Zegveld sinds 1980, De Lokkerij (bij Havixhorst, Meppel), Haastrecht, Spanga, 't Zand in Gorssel, Ommeren, Alphen aan den Rijn, Akmarijp en Rossum.

Aan de zuidrand van Lelystad zijn steeds meer ooievaars, ze overwinteren daar ook. In een elektriciteitsmast langs de oprit van de A6 (richting Almere) nestelen meerdere ooievaars. In Den Haag Worden ze de laatste tijd ook steeds vaker gespot.^[2]

[bewerken] Voortplanting

Als twee ooievaars op hun nest zitten, verklaren ze elkaar hun "liefde" met spectaculair snavelgeklepper. Ooievaars zijn niet trouw aan elkaar, maar 'nesttrouw'. Dat verklaart waarom sommige ooievaarspaartjes lang bij elkaar blijven. Een ooievaar is vruchtbaar vanaf het derde levensjaar.

[bewerken] Eieren

De eieren zijn kalkwit of doorzichtig geel, zonder tekening. Ze worden in de loop van broedseizoen bruin gewolkt en hebben een fijne korrelige textuur, meestal niet glanzend, maar worden langzaamaan meer en meer glanzend. Het weegt ongeveer 110 gram.

[bewerken] Ooievaars en kinderen

Statistici hebben met verbazing geconstateerd dat de ooievaarstand en de geboortecijfers in deze streken sinds de Tweede Wereldoorlog een vrijwel identiek verloop volgen: eerst een neergang en vanaf 1980 weer enige toename. Sommigen voeren dat aan als voorbeeld van het feit dat correlatie niet altijd op causaliteit berust, hoewel er al eeuwen een andere verklaring in omloop is.

[bewerken] Ooievaar in de traditie en taal

Gemeentewapen 's Graveland

Een ooievaar brengt een baby

De ooievaar is een opvallende vogel, die in de folklore en tradities van de lage landen een plaats heeft gekregen.

De ooievaar siert het wapen van Den Haag, maar ook dat van Ankeveen en 's-Graveland in Noord-Holland.
Voetbalclub ADO Den Haag heeft in het logo de haagshe ooievaar.
Benen als een ooievaar: hele lange benen
Pelargonium (= Ooievaarsbek) is een plantengeslacht waarvan het vruchtbeginsel van de uitgebloeide bloem er iets uitziet als een ooievaarsbek.
Met het DC-2 vliegtuig de Uiver van de KLM vloog gezagvoerder Koene Dirk Parmentier in 1934 naar Australië.
Juffrouw Ooievaar was één van de personages in de Fabeltjeskrant.

Dat ooievaars geassocieerd worden met baby's komt waarschijnlijk doordat ze ook wel op schoorstenen hun nest bouwden.

Een ooievaartje halen betekent het diploma voor kraamverpleegster behalen. Op het bijbehorende insigne staat een ooievaar.
Ze verwachten de ooievaar: er is een baby op komst.
Er bestaat in Nederland en Vlaanderen een traditie een houten ooievaar in de voortuin te zetten wanneer er een kind geboren is. Deze traditie komt oorspronkelijk uit Duitsland.
In Gent is een Vlaams Netwerk Fertiliteit actief onder de naam De verdwaalde Ooievaar.^[3]

In middeleeuwse bestiaria wordt vermeld dat de ooievaar zijn ouders voedde wanneer deze niet meer voor zichzelf konden zorgen. In de schilderkunst van de renaissance symboliseert de ooievaar daarom de trouw van kinderen aan hun ouders.^[4] Deze toeschrijving gaat terug tot de Romeinen die de godin Pietas afbeeldden met een ooievaar of een ibis aan haar voeten. Haar verering kreeg een impuls toen het verhaal bekend werd van een tot de hongerdood veroordeelde vader die gered werd doordat zijn dochter hem voedde met melk uit haar borsten. De Romeinen zagen de vogel als symbool van trouw aan het eerbiedwaardige in ruimere zin, zoals de ouders, de staat en de kerk.