Portugal

	República Portuguesa
(Details)	(Details)
	Basisgegevens
Officiële landstaal	Portugees
Hoofdstad	Lissabon
Regeringsvorm	republiek
Religie	rooms-katholiek (84,5%)
Oppervlakte	91.982 km² (0,5% water)
Inwoners	10.148.259 (2001); 10.707.924 (2009) (116,4/km² (2009))
	Overige
Volkslied	A Portuguesa
Munteenheid	euro (EUR)
UTC	0 (zomer +1)
Nationale feestdag	10 juni
Web \| Code \| Tel.	.pt \| PRT \| 351
	Topografie
Portaal	Portugal
Portaal	Landen & Volken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Portugal, officieel de Portugese Republiek (Portugees: República Portuguesa), is een land in het zuidwesten van Europa. Het vormt samen met het enige buurland Spanje, dat Portugal in het noorden en oosten begrenst, en de Britse exclave Gibraltar het Iberisch Schiereiland. In het zuiden en westen grenst Portugal, een onmiskenbaar maritiem land, aan de Atlantische Oceaan. Tot Portugal behoren tevens de eilandengroepen de Azoren en Madeira in deze oceaan. Op een grondgebied van 91.982 km² - drie keer de oppervlakte van België en ruim twee keer de oppervlakte van Nederland - wonen 10,647,763 inwoners. De hoofdstad en tevens grootste stad van het land is Lissabon.

De geschiedenis van de staat Portugal gaat terug tot de middeleeuwen: 1139, tijdens de Reconquista, wordt gezien als het jaar waarin het land onafhankelijk werd. In de vroegmoderne tijd groeide het land uit tot het Portugese Rijk, een wereldmacht die overzeese gebieden in Afrika, Azië en Zuid-Amerika omvatte. In de daaropvolgende eeuwen nam het rijk weer in grootte af; in 1999 kwam met de overdracht van Macau aan China een eind aan de koloniale bezittingen. In de 20e eeuw was Portugal gedurende enkele decennia een dictatuur.

Hoewel Portugal tot de armste landen van Europa behoort, is het een ontwikkeld land; in de levenskwaliteitindex (19e) en de Global Peace Index (14e) staat Portugal in de wereldwijde top 20. Staatkundig is het land een parlementaire republiek. Het land is lid van een groot aantal internationale organisaties, waaronder VN, de NAVO, de OESO en de EU. In 2002 verving de euro de escudo als nationale munteenheid.

[bewerken] Geschiedenis

Zie Geschiedenis van Portugal voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Gravure van de aardbeving van Lissabon

De geschiedenis van Portugal is die van een oud Europees land, waarvan de oorsprong teruggaat tot de vroege oudheid, een land dat dankzij zijn ontdekkingsreizen opklom tot een wereldmacht namelijk het grote Portugese Rijk. Het land ontstond uit het graafschap Portucale en werd in de 12e eeuw het onafhankelijke koninkrijk Portugal, het enige christelijke vorstendom op het Iberisch Schiereiland dat niet opging in het Spaanse Rijk (met uitzondering van de periode 1580-1640). Het hoogtepunt van zijn macht beleefde Portugal in de 15e en 16e eeuw. Daarna verloor het veel van zijn rijkdom en status waarbij naast verspilzucht en slecht beheer van de rijkdommen ook de vernietiging van Lissabon door de aardbeving van 1755, de bezetting door Napoleon en de onafhankelijkheidsverklaring van Brazilië in 1822 een rol speelden.

Een revolutie in 1910 schafte de monarchie af. De republiek Portugal vocht vanaf 1916 mee in de Eerste Wereldoorlog aan de zijde van de Entente. Na een periode van corruptie en opbouwen van een grote staatsschuld werd in 1926 door de Revolutie van de 28ste Mei een dictatuur geïnstalleerd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef Portugal neutraal, in 1949 was het land mede-oprichter van de NAVO. De dictatuur zou duren tot 1974 toen na een linkse militaire coup, de Anjerrevolutie, democratische hervormingen werden doorgevoerd. Het jaar daarop werden de Afrikaanse koloniën onafhankelijk.

Portugal werd in 1986 lid van de Europese Unie en voerde in 2002 de euro in.

[bewerken] Demografie

Portugal is, wat de autochtone bevolking betreft, in taalkundig, etnisch en religieus opzicht een erg homogeen land. In het hele land wordt Portugees gesproken, met uitzondering van dorpen rond Miranda do Douro waar een Asturisch dialect wordt gesproken, het Mirandees. Het grootste deel van de Portugezen is aanhanger van het rooms-katholieke geloof.

[bewerken] Bevolkingssamenstelling

Portugal heeft 10.707.924 (2009) inwoners, waarvan het grootste deel (circa 70%) in de dichtbevolkte kuststreek, die van de Spaanse grens tot aan Lissabon loopt, woont. Het zuiden en het achterland van de kuststrook zijn zeer dunbevolkt. Meer dan 10% van de bevolking woont in de steden Lissabon en Porto, de helft van de bevolking woont in plaatsen met minder dan 2000 inwoners. Desalniettemin is ook in Portugal een verstedelijkingstrend gaande. Binnen Portugal zijn er dan ook sterke migratiebewegingen van het achterland richting de industriële regio's van Lissabon en Porto en de toeristische regio's Algarve, Madeira en de Azoren.

Portugal was lange tijd een emigratieland; belangrijke groepen Portugezen zijn te vinden in Brazilië en Frankrijk, vooral rond Parijs, dat wel eens de een na grootste Portugese stad ter wereld genoemd wordt. Ondertussen waren er sinds de dekolonisatie groepen immigranten uit voormalige koloniën die naar Portugal trokken. Sinds de toetreding tot de Europese Unie en de daarmee verbonden politieke en economische veranderingen is de immigratie, met name uit Afrika (Angola, Kaapverdië), Zuid-Amerika (Brazilië) en Oost-Europa (Rusland, Oekraïne, Moldavië) alleen maar toegenomen. Aan het eind van 2003 leefden er ongeveer 250.000 niet-Portugezen in Portugal. Meer dan de helft daarvan was afkomstig uit andere Portugeestalige landen met een gelijkende religieuze en culturele achtergrond: Dit is een van de redenen dat Portugal (in tegenstelling tot Nederland of België) veel minder immigratiegerelateerde problemen kent. Ongeveer een kwart van de buitenlandse inwoners is afkomstig uit Europa. Een gedeelte daarvan bestaat uit gepensioneerden die overwinteren in Portugal. Een ander gedeelte zijn remigrerende Portugezen die inmiddels het staatsburgerschap van hun emigratieland hebben aangenomen. Een op de tien Portugezen is van niet-Portugese afkomst; een gedeelte hiervan heeft het Portugese staatsburgerschap inmiddels verkregen. De allochtone bevolking is voornamelijk in de regio Lissabon (ca. 50%) en de andere stedelijke gebieden in de kuststrook te vinden. In het binnenland bestaat slechts 0,5% van de bevolking uit allochtonen.

[bewerken] Taal

In Portugal wordt Portugees gesproken. In de streek rond Miranda do Douro is het Mirandees erkend als minderheidstaal.

[bewerken] Religie

De Portugezen zijn overwegend katholiek (zie Katholieke Kerk in Portugal). Volgens de census van 2001 was 84,5% van de Portugezen katholiek en 2,2% protestant ^[4]. Net zoals in andere Europese landen neemt door ontkerstening het aantal christenen af. Verder zijn er nog joden en hindoes (De hindoes komen uit Goa dat vroeger een Portugese kolonie was) te vinden. Portugal kent vrijheid van godsdienst.

Portugal kent een uitgebreide Mariaverering en het bekende bedevaartsoord Fátima dat aan Maria gewijd is, ligt in Centraal-Portugal.

De Heiligen Antonius van Padua, Franciscus Borgia, Gabriël, Joris (Georgius), João de Britto en Vincentius van Zaragoza zijn de patroonheiligen van Portugal.

[bewerken] Geografie

Praia da Marinha bij Lagoa in de Algarve

Portugal heeft een oppervlakte van 91.982 km² (exclusief Azoren, Madeira en Ilhas Selvagens: 88.935 km²). Het heeft slechts één buurland, Spanje, waarmee het een 1214 km lange landgrens deelt. Het westen en zuiden van Portugal hebben een kustlijn van 832 km aan de Atlantische Oceaan.

Het Portugese vasteland wordt in het midden van het land doorsneden door de rivier de Taag. Het noordelijke deel van het land is bergachtiger dan het zuiden en heeft een koeler en regenachtiger klimaat. Andere grote rivieren zijn de Douro, de Minho en de Guadiana, die net als de Taag ontspringen in Spanje. Er zijn geen grote natuurlijke meren in het binnenland. Het grootste meer is het Alqueva-stuwmeer (250 km²), dat ook het grootste stuwmeer van Europa is. Het hoogste punt van Portugal is de Ponta do Pico op de Azoren, met een hoogte van 2351 m. Het hoogste punt van het vasteland is de Serra da Estrela (1993 m).

De eilandengroepen Madeira, bestaande uit vijf eilanden, en de Azoren, bestaande uit negen eilanden, liggen ten westen van Portugal in de Atlantische Oceaan. De eilanden zijn van vulkanische oorsprong en hebben een subtropisch klimaat.

De hoofdstad en grootste stad van het land is Lissabon (Portugees: Lisboa). Enkele andere grote steden zijn Amadora, Aveiro, Braga, Coimbra, Funchal (Madeira), Guimarães, Porto, Setúbal en Vila Nova de Gaia.

[bewerken] Klimaat

Portugal heeft een mediterraan klimaat. Het noorden van Portugal is frisser en vochtiger dan het zuiden. Daar is het meestal het hele jaar door droog en zonnig. Naarmate men van de kust weggaat en de Spaanse grens nadert, stijgt de temperatuur. Portugal kent geregeld lange, droge periodes.

[bewerken] Bestuurlijke indeling

Zie Onderverdeling van Portugal voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Portugal is bestuurlijk ingedeeld in 18 districten (distritos) op het vasteland en twee autonome regio's (regiões autónomas) met aan het hoofd een benoemde gouverneur, de Azoren en Madeira. Deze zijn weer verder onderverdeeld in 309 gemeenten (concelhos), die op hun beurt weer zijn onderverdeeld in 4261 freguesias (deelgemeenten met een eigen bestuur).

Vroeger was Portugal verdeeld in elf provincies (van noord naar zuid): Minho, Trás-os-Montes, Alto Douro, Douro Litoral, Beira Alta, Beira Baixa, Estremadura, Ribatejo, Alto Alentejo, Baixo Alentejo en Algarve.

[bewerken] Landgebruik

Portugal bezit heel weinig natuurlijke rijkdommen en de landbouwgrond wordt vooral gebruikt om dieren te fokken of gewassen zoals olijven, druiven, kurkeiken of eucalyptus te verbouwen. Er zijn plannen om via een pijpleiding over Marokko en Spanje aardgas uit Algerije aan te voeren.

[bewerken] Politiek

Zie ook de lijst van presidenten van Portugal.

Pedro Passos Coelho, de huidige minister-president

Portugal is een parlementaire democratie met Lissabon als hoofdstad. Het land is tevens een republiek met een president die voor een termijn van vijf jaar gekozen wordt door de bevolking. De huidige president Aníbal Cavaco Silva (PSD), sinds begin 2006.

Het Portugese parlement bestaat uit één kamer, de Assembleia da República. Deze telt 230 leden die gekozen worden voor een periode van vier jaar. De Portugese regering wordt momenteel gevormd door de PS. De ministers worden benoemd door de minister-president na aanbeveling aan de minister-president.

In maart 2005 werd de socialist José Sócrates minister-president. Hij diende echter op 23 maart 2011 zijn ontslag in voor die functie, waarna er 5 juni 2011 verkiezingen volgden waarbij zijn partij het slechtste resultaat van de afgelopen 20 jaar behaalde, en de rechtse partijen de meerderheid kregen.

De twee dominante partijen in de Portugese politiek zijn de linkse Partido Socialista en de rechtse PSD.

Uitslag laatste parlementsverkiezingen (2011)^[5]:

Partij	Stemmen % 2009	Zetels 2009	Stemmen % 2011	Zetels 2011
Partido Socialista (PS) (Sociaaldemocraten)	36,6%	97 zetels	28,1%	73
Partido Social Democrata (PSD) (Liberaalconservatieven)	29,1%	81 zetels	38,6%	105
Partido Popular (PP) (Nationaalconservatieven)	10,4%	21 zetels	11,7%	24
Bloco do Esquerda (BE) (Socialisten)	9,8%	16 zetels	5,2%	8
Partido Comunista Português (PCP) (Communisten) Met PEV	7,9%	13 zetels		14
Partido Ecologista Os Verdes (PEV) (Groenen) Met PCP	-	2 zetels		2
Overige Partijen	6,2%	0 zetels	4,4%	0

Opkomstpercentage bij de parlementsverkiezingen van 2009 was 59,7%, bij die van 2011 was dit percentage geslonken naar 58,9%

[bewerken] Cultuur

Bacalhau (stokvis) is een veelgebruikt ingrediënt in de Portugese keuken

[bewerken] Bezienswaardigheden

Monumenten op de Werelderfgoedlijst

[bewerken] Muziek

In de muziek is de fado erg belangrijk. Amalia Rodrigues (1920-1999) wordt algemeen beschouwd als een van de belangrijkste fadista ooit. Madredeus is een voorbeeld van bekende, recente Portugese volksmuziek. In de jaren 1990 en 2000 zijn er veel pop-rock muziekgroepen ontstaan, Xutos & Pontapés als meest bekende, maar ook oa. Balla, Expensive Soul, MAU, Melech Mechaya, Micro Audio Waves, Oioai, Orelha Negra, peixe : avião, Rita Redshoes, Tiago Bettencourt & Mantha en X-Wife.

[bewerken] Eten en drinken

De ligging van Portugal en haar verleden hebben ertoe geleid dat in de Portugese keuken veel vis wordt gebruikt. Er wordt wel eens gezegd dat er voor elke dag van het jaar wel een bacalhau-recept is. Ook varkensvlees is een favoriet ingrediënt in de Portugese keuken. Portugezen behoren tot de grootste rijsteters in Europa. Portugal is het enige Europese land waar koriander van oudsher onderdeel is van de keuken.

Portugese wijnen zijn erg bekend. Buiten Portugal zijn vooral bekend de port, vinho verde en madeira. De drie belangrijkste wijnregio's zijn Dão, Alentejo en Estremadura. Queijo da Serra, Azeitão en Serpa zijn populaire kazen.

Er zijn verscheidene restaurantketens die zich richten op Portugees eten, zoals Nando's en Oporto.

[bewerken] Vervoer

Belangrijke internationale luchthavens op het Portugese vasteland zijn Lissabon-Portela, Faro en Porto-Francisco Sá Carneiro. Het belangrijkste vliegveld van Madeira is de luchthaven Funchal, van de Azoren is dat de luchthaven João Paulo II.

Belangrijke zeehavens zijn te vinden in Lissabon, Setúbal, Leixões en Sines.

De lengte van het wegennet is circa 68.732 km. De lengte van het spoorwegennet 2850 km. Van het transport geschiedt 75,4 % over de weg en 15,3 % over het spoor.