Canarische Eilanden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Canarische Eilanden
Canarias
Regio van Spanje Vlag van Spanje
Flag of the Canary Islands.svg Canary Islands CoA.svg
(Details)
Ligging van Canarische Eilanden in Spanje
Algemeen
Oppervlakte 7.447 km²
Inwoners (2011) 2.118.679 (285 inw/km²)
Hoofdstad Santa Cruz de Tenerife en
Las Palmas de Gran Canaria
Politiek
President Paulino Rivero Baute (CC)
Overig
Volkslied Himno de Canarias
Talen Spaans
Tijdzone WET
Feestdag 31 mei
ISO 3166-2 ES-CN
Website (es) www.gobcan.es
Detailkaart
Kaart van de Canarische Eilanden
Kaart van de Canarische Eilanden
Portaal  Portaalicoon   Spanje
De vulkaan Teide op Tenerife is de hoogste berg van Spanje
Vulkanische rotsformatie op Tenerife
Miniatuurvoorstelling over het leven van de Guanchen in Pueblo Chico in La Orotava, Tenerife
Casa de Colon, het Columbushuis, in Las Palmas de Gran Canaria
De endemische Canarische den

De Canarische Eilanden (Spaans: Islas Canarias) zijn een eilandengroep in de Atlantische Oceaan, ten westen van Marokko en de Westelijke Sahara. Ze vormen een van de 17 autonome regio's van Spanje. De Canarische Eilanden hebben als Spaanse autonome regio twee officiële hoofdsteden, Santa Cruz de Tenerife en Las Palmas de Gran Canaria.[1]

Naam[bewerken]

De naam Canarische Eilanden kan gelinkt worden aan het Latijnse Canariae Insulae wat eiland van de honden betekent. Oorspronkelijk werd deze naam alleen aan het eiland Gran Canaria gegeven. Over de reden van deze naamgeving verschillen de meningen. Volgens het ene verhaal komt de naam voort uit het feit dat er op het eiland veel grote honden leefden. Anderen speculeren dat met de honden eigenlijk de zeehonden bedoeld worden die ooit in de oceaan rondom de Canarische Eilanden leefden maar daar tegenwoordig niet meer voorkomen. Een derde verklaring voor de naam is dat de oorspronkelijke bewoners, de Guanches, honden als heilige dieren beschouwden.

De connectie met honden is terug te vinden in het wapen van de Canarische Eilanden waar twee honden op afgebeeld zijn.

Vast staat dat de Canarische Eilanden in ieder geval niet vernoemd zijn naar de gelijknamige vogel, de kanarie. Het is andersom: deze vogelsoort is vernoemd naar de eilandengroep, waar ze nog altijd in het wild voorkomt.

Geschiedenis[bewerken]

Vulkanische oorsprong[bewerken]

De Griekse filosoof Plato meende dat de Canarische archipel deel uitmaakte van het legendarische verdwenen rijk Atlantis, een veronderstelling die in de 21e eeuw weinig steun meer ondervindt. Waarschijnlijker is dat de eilanden ontstonden door onderzeese vulkanische activiteiten, veroorzaakt door de enerzijds oostwaarts bewegende Afrikaans-Eurazische plaat en de anderzijds westwaarts bewegende Amerikaanse platen.

In feite zijn de eilanden toppen van grote onderaardse, onderzeese vulkanische bergketens. Tussen de eilanden liggen diepe troggen, tot 3500 meter diepte (tussen Tenerife en La Palma). De eilanden ontstonden in verschillende periodes van vulkanische activiteit waarbij Fuerteventura verreweg het oudste is. Het oudste materiaal dat er gevonden is, omhooggestuwd vanaf de zeebodem, dateert van circa honderd miljoen jaar geleden terwijl het centrale bergland tussen de dertig en tachtig miljoen jaar oud is.

Guanchen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Guanchen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De oorspronkelijke bevolking van de Canarische Eilanden, voor de verovering door de Spanjaarden in de vijftiende eeuw, zijn de Guanchen. De eerste Guanchen verzamelden eetbare gewassen en vingen vis. Later ontwikkelden ze technieken om gewassen te kunnen verbouwen en gingen ze vee houden. Gebruiksvoorwerpen maakten ze van aardewerk, steen en hout. Ze hulden zich in geitenvellen. Toen de eerste Spanjaarden op de eilandengroep verschenen woonden de meeste eilandbewoners in grotten; slechts enkele families op Gran Canaria woonden in hutten. Een historische bijzonderheid is de gefloten taal, Silbo, die op La Gomera tot op heden als levende traditie bewaard is gebleven.

Spaanse verovering[bewerken]

De Franse ontdekkingsreiziger Jean de Béthencourt leidde in 1402 een expeditie naar de Canarische Eilanden om in opdracht van de Kroon van Castilië de eilanden te veroveren. De Guanchen gaven zich echter niet zonder slag of stoot gewonnen en in eerste instantie lukte het de Castiliaanse troepen alleen om Lanzarote in te nemen. Pas twee jaar later, na vele veldslagen, slaagden de troepen van de Normandische edelman er in om de bewoners van de eilanden Fuerteventura, El Hierro en La Gomera te verslaan. Veel Guanchen sneuvelden in de strijd. Anderen werden gevangen genomen en verkocht als slaven. In 1404 stichtte De Béthencourt de stad Betancuria op Fuerteventura, als hoofdplaats van het eiland. Twintig jaar later kwam hij na een gevecht tijdens de verovering van Gran Canaria met de oorspronkelijke bewoners van dit eiland om het leven.

De Guanchen op Gran Canaria wisten zich ondanks herhaalde pogingen van de Castilianen om ook dit eiland in te nemen staande te houden. Pas in 1483, onder het gezamenlijke bewind van koning Ferdinand van Aragon en koningin Isabella van Castilië, bijgenaamd de 'katholieke koningen' (Reyes Católicos), werd na een nieuwe periode van vijf jaar van strijd Gran Canaria ingenomen. Na de verovering van Gran Canaria lieten de nieuwe machthebbers hun oog vallen op het eiland La Palma. De veroveraar Alonso Fernéndez de Lugo versloeg in snel tempo de kleine legers van enkele koninkrijkjes op La Palma. Koning Tanausü trok zich echter terug in de vulkaankrater van Taburiente. Hij werd daarop door Alonso Fernéndez de Lugo uitgenodigd om deel te nemen aan vredesbesprekingen. Tijdens deze besprekingen nam Alonso Fernéndez de Lugo koning Tanausü en zijn volgelingen gevangen. De koning werd op een boot gezet naar het Spaanse vasteland; hij zou zijn bestemming niet bereiken: Tanausü weigerde al het voedsel dat men hem aanbood en stierf tijdens de reis.

Gesterkt door zijn successen op het eiland La Palma zette Alonso Fernéndez de Lugo in 1494 koers naar Tenerife, het enige eiland dat nog niet onder het gezag van de Castiliaanse Kroon was geplaatst. De Guanchen gaven zich echter niet gewonnen. Vele Castilianen stierven tijdens de gevechten en Alonso Fernéndez de Lugo was genoodzaakt zijn troepen terug te trekken van Tenerife, om een jaar later terug te keren. Deze keer lukte het hem wel om het eiland te veroveren: in 1496 werd het laatste verzet gebroken.

De Guanchen werden gedwongen om voor de Spanjaarden te werken, zowel op het land als in de suikerraffinaderijen. Velen werden als slaaf verkocht op de slavenmarkten van Sevilla en Valencia. Het land dat de Guanchen bezaten moesten zij afstaan aan de nieuwe grootgrondbezitters, bestaande uit voormalige veroveraars, kolonisten, handelaren en de Kerk. Slechts de leden van de koninklijke families en de Guanchen die aan de zijde van de Spanjaarden hadden meegevochten mochten een stuk land behouden.

Na de verovering[bewerken]

In de volgende twee eeuwen werden de nederzettingen op de Canarische Eilanden steeds welvarender doordat het als handelspost diende voor de Nieuwe Wereld. Vooral op La Palma werden grote paleizen en kerken gebouwd. De El Salvador kerk is een van de best overgebleven voorbeelden van de 16e eeuwse architectuur op het eiland. Tussen 1550 en 1600 ontstond op de eilanden een Vlaamse Canarische Natie. Er kwamen veel Vlamingen wonen, die er suikerplantages oprichtten. Nog altijd vindt men er straten en huizen met Vlaamse namen. Suikerriet werd een belangrijk exportproduct van de eilanden en zorgde voor een groot deel voor de stijgende welvaart.

De rijkdom van de eilanden trokken regelmatig piraten en leidden meer dan eens tot gevechten met andere mogendheden die telkens tevergeefs probeerden de Canarische Eilanden te veroveren op de Spanjaarden. Een van die aanvallen werd tijdens de Tachtigjarige Oorlog uitgevoerd door een Nederlandse vloot van 74 schepen en 12.000 manschappen onder aanvoering van Pieter van der Does. Het lukte de Nederlandsers om in 1599 op Gran Canaria aan wal te gaan en de stad Las Palmas de Gran Canaria te belegeren. Ze eisten dat de stad zich zou overgeven en alle rijkdommen aan hen zouden overdragen. Ze kregen slechts 12 schapen en 3 kalveren. Woedend trokken 4000 Nederlandse soldaten naar de plaats Santa Brigade waar de Raad van de Canarische Eilanden zich verscholen had. Ze werden daar echter in de val gelokt door 300 Canarische soldaten die 150 Nederlanders ombrachten en de rest dwong zich terug te trekken. Teruggekomen bij Las Palmas deden ze vervolgens nog een poging om de stad plat te branden maar ook dit lukte niet waarop de Nederlanders besloten zich helemaal terug te trekken uit de Canarische Eilanden.

Columbus[bewerken]

De Genuese ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus onderbrak zijn reizen van Spanje naar Amerika tot viermaal toe op de Canarisch Eilanden. Driemaal verbleef hij op Gran Canaria en eenmaal op La Gomera. Hij koos de Canarische Eilanden als tussenstop omdat de eilanden precies op de juiste plek liggen om volledig gebruik te kunnen maken van de constant westwaartse passaatwinden en zeestromingen. De huidige hoofdstad van Gran Canaria, Las Palmas, speelde een belangrijke rol tijdens de ontdekkingsreizen van Columbus naar Amerika. Hier kwam hij weer op krachten en werden zijn drie schepen, de Pinta, de Santa Maria en de Nina, in gereedheid gebracht om de grote reis over de Duistere Zee (de huidige Atlantische Oceaan) naar de Nieuwe Wereld te maken. Van zijn verblijf in Las Palmas getuigen de Bedevaartkapel van Columbus, waar de zeer gelovige Columbus regelmatig kwam bidden, en het Huis van Columbus (Casa de Colon), beide in de wijk Vegueta.

Recente geschiedenis[bewerken]

In het begin van de 20e eeuw begonnen de Britten met het verbouwen van bananen op de Canarische Eilanden. Dit zou uiteindelijk een belangrijker exportproduct worden dan het eerdere suikerriet.

De rivaliteit tussen de twee steden Santa Cruz de Tenerife en Las Palmas de Gran Canaria over welke van de twee zich de hoofdstad van de eilanden mocht noemen leidde in 1927 tot de opslitsing van de Canarische Eilanden in twee provincies. Na de oprichting van het Koninkrijk Spanje (na de dictatoriale periode van Francisco Franco gedurende de tijd van de Spaanse Staat) werd in 1982 een wet aangenomen die voorzag in de autonomie voor de Canarische Eilanden. In 1983 werden de eerste autonome Canarische verkiezingen gehouden.

Geografie[bewerken]

De Canarische Eilanden bestaan uit zeven grote eilanden en zes kleinere eilandjes. De eilandengroep ligt ongeveer honderd kilometer ten westen van de kust van Zuid-Marokko. De eilanden liggen geografisch gezien in een licht gekromde boog, met Lanzarote als meest oostelijke eiland en El Hierro als meest westelijke.

Plantkundig behoren de Canarische Eilanden, samen met de Kaapverdische Eilanden, de Azoren en Madeira, tot Macaronesië. Ze herbergen een groot aantal endemische soorten, waaronder bijvoorbeeld de Canarische dadelpalm.

Voor het warme subtropische klimaat is onder andere de Canarische stroom van belang.

Vier van de dertien nationale parken van Spanje bevinden zich op de Canarische Eilanden, meer dan in enige andere autonome gemeenschap. Teide Nationaal Park is het meest bezochte nationale park van Spanje en ook het oudste en grootste op de Canarische Eilanden.

Eilanden[bewerken]

Vlag Wapen Eiland Hoofdstad Oppervlakte (km²) Bevolking (2010)
Flag of El Hierro with CoA.svg Escudo de El Hierro.svg El Hierro / Ferro Valverde 268,71 10.960
Flag of Fuerteventura.svg Escudo de Fuerteventura.svg Fuerteventura Puerto del Rosario 1.660 103.492
Flag of Gran Canaria.svg Escudo de Gran Canaria.svg Gran Canaria Las Palmas de Gran Canaria 1.560,1 845.676
Bandera La Gomera.PNG Escudo de La Gomera.svg La Gomera San Sebastián de la Gomera 369,76 22.776
Flag of Lanzarote.svg Escudo de Lanzarote.svg Lanzarote Arrecife 845,94 141.437
Flag of La Palma with CoA.svg Escudo de La Palma.svg La Palma Santa Cruz de la Palma 708,32 86.324
Flag of Tenerife.svg Escudo de Tenerife.svg Tenerife Santa Cruz de Tenerife 2.034,38 906.854
- - La Graciosa Caleta de Sebo 29,05 658
- - Alegranza - 10,3 -
- - Isla de Lobos - 4,5 -
- - Montaña Clara - 1,48 -
- - Roque del Este - 0,06 -
- - Roque del Oeste - 0,015 -

El Hierro[bewerken]

El Hierro, ook bekend onder de naam Ferro, is het meest westelijk gelegen Canarisch eiland. Het is het kleinste van de 7 hoofdeilanden van de archipel en heeft ook de minste inwoners.

Fuerteventura[bewerken]

Fuerteventura is, met een oppervlakte van 1.660 km², het op een na grootste eiland van de groep. Het is het oudste Canarische eiland. Drie kilometer voor de kust van Fuerteventura ligt het kleine onbewoonde Isla de Lobos.

Gran Canaria[bewerken]

De hoofdstad van Gran Canaria is Las Palmas de Gran Canaria, de grootste stad van de Canarische eilanden en een van de hoofdsteden van de regio (samen met Santa Cruz de Tenerife). In het centrum van het eiland liggen de Roque Nublo (1.813 m) en Pico de las Nieves (1.949 m). In het zuiden van Gran Canaria liggen populaire toeristenbestemmingen, waaronder Maspalomas en Playa del Ingles.

La Gomera[bewerken]

La Gomera is geologisch gezien een van de oudste eilanden van de groep.

Lanzarote[bewerken]

Lanzarote is het meest oostelijk gelegen Canarische eiland. De hoofdstad is Arrecife.

Chinijo Archipel[bewerken]

De Chinijo-archipel ligt ten noordoosten van Lanzarote en omvat een aantal kleine eilandjes en klippen, waaronder La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este en Roque del Oeste. Het enige bewoonde eilandje hiervan, en tevens het kleinste bewoonde Canarische eiland, is La Graciosa.

La Palma[bewerken]

Op La Palma bevindt zich de vulkaan Teneguía, die in 1971 nog tot uitbarsting kwam. Tegenwoordig is er echter geen teken meer van vulkanische activiteit.

Tenerife[bewerken]

Tenerife is het grootste Canarische eiland en heeft ook de meeste inwoners van de eilandengroep. De twee belangrijkste steden op het eiland zijn Santa Cruz de Tenerife (een van de hoofdsteden van de regio) en San Cristóbal de La Laguna, dat op de Werelderfgoedlijst staat. De Teide (3.718 m), tevens vermeld op de Werelderfgoedlijst, is de hoogste berg van Spanje.

Politiek[bewerken]

De Canarische Eilanden vormen een autonome regio van Spanje en bestaat uit twee provincies: Santa Cruz de Tenerife en Las Palmas. De hoofdsteden van beide provincies (Santa Cruz de Tenerife en Las Palmas de Gran Canaria) vormen samen ook de hoofdsteden van de autonome regio Canarische Eilanden. Elk van de 7 hoofdeilanden wordt bestuurd door een eilandraad, Cabildo Insular genoemd.

De eilanden hebben 13 zetels in de Spaanse Senaat. Elf daarvan worden rechtstreeks gekozen door de bevolking (3 voor Gran Canaria, 3 voor Tenerife, 1 voor elk ander eiland) en twee zetels worden benoemd door het parlement van de Canarische Eilanden. De senaat is het enige overheidslichaam dat de regering toestemming kan geven een autonome gemeenschap sancties op te leggen als deze zijn grondwettelijke verplichtingen niet nakomt. Ook wordt de senaat geraadpleegd als de centrale overheid wetten van de verschillende gemeenschappen probeert te harmoniseren.

De Coalición Canaria regeert momenteel de Spaanse deelstaat Canarische Eilanden met een minderheidsregering sinds de breuk van mei 2005 met de Partido Popular, de Spaanse conservatieve partij. De partij voert tegenwoordig een neo-liberaal beleid dat sterk gericht is op de economie van de regio, maar streeft geen afscheiding van Spanje meer na. Enkele voorlopers van deze partij deden dat wel, voor de fusie van 1993.

Klimaat[bewerken]

De Canarische Eilanden hebben een Subtropisch klimaat zonder seizoensveranderingen. Het gehele jaar door dezelfde zomerse temperaturen, woestijnachtig op de oostelijke eilanden, iets vochtiger op de westelijker gelegen eilanden. Volgens de universiteit van Syracuse heeft de stad Las Palmas op Gran Canaria het beste klimaat ter wereld.

De gemiddelde maandtemperaturen verschillen lichtelijk per eiland. En zelfs op één eiland kunnen er lokale verschillen zijn. Zo is het zuiden van Gran Canaria warmer en droger dan het noorden. Om toch een idee te geven van weergemiddelden op de Canarische Eilanden hieronder de tabel betreffende de luchthaven van Gran Canaria.

Weergemiddelden voor Gran Canaria Airport
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
gemiddeld maximum (°C) 20 21 22 22 23 25 25 27 27 26 24 22 24
gemiddeld minimum (°C) 14 15 15 16 17 19 20 21 21 20 18 16 18
neerslag (mm) 18 24 14 7 2 0 0 0 10 13 18 27 134
bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Agencia_Estatal_de_Meteorologia

Cultuur[bewerken]

De bevolking van de Canarische eilanden is gehecht aan haar diepgewortelde tradities en kunstnijverheid. De ambachten omvatten borduurwerk, keramiek, kantklossen, houtsnijwerk enzovoorts. Elk eiland heeft zijn eigen specialiteit, zo staat La Gomera bekend om zijn gevlochten manden en is Tenerife het centrum voor traditionele potten in Guanche stijl. Op El Hierro maakt men geweven tapijten en tassen en in de stad Ingenio op Gran Canaria is borduurwerk van de eilanden te vinden. Deze ambachten komen voort uit invloeden van allerlei culturen, waarvan de Guanche-ontwerpen het meest authentiek zijn. Deze zijn nagemaakt van archeologische vondsten en worden traditioneel uitgevoerd. Het betreft dan vooral aardewerk in de Moors-geïnspireerde Azulejo stijl. In het regionale dieet speelt maiszetmeel (gofio) van oudsher een belangrijke rol.

Papas arrugadas is een typische Canarisch gerecht. Het zijn in zout water gekookte aardappelen die met rode of groene mojosaus worden geserveerd en met schil en al worden opgegeten.

Carnaval speelt een grote rol op de Canarische eilanden. Het carnaval van Santa Cruz op Tenerife wordt wel vergeleken met de spektakels van Rio de Janeiro en New Orleans. Het vindt jaarlijks plaats tijdens de tien tot veertien dagen voor Aswoensdag.

Vervoer[bewerken]

De Canarische Eilanden hebben in totaal acht luchthavens, twee van de grootste havens van Spanje en een netwerk van autosnelwegen op de diverse eilanden. Tussen de eilanden varen veerboten die grote hoeveelheden passagiers en goederen (vrachtwagens) kunnen vervoeren. Ook zijn er moderne snelle ferryverbindingen waarmee bijvoorbeeld de reistijd tussen Tenerife en Gran Canaria ongeveer een uur is en La Palma kan vanaf Tenerife in twee-en-half uur worden bereikt.

De grootste luchthaven is de luchthaven Gran Canaria met jaarlijks ongeveer 10 miljoen passagiers. Dit is qua reizigersaantallen het vijfde vliegveld van Spanje. De grootste haven bevindt zich in de stad Las Palmas. Het is een belangrijke havenstad voor de handel met Europa, Afrika en Amerika. Het is de vierde grootste commerciële haven in Spanje met meer dan 1,4 miljoen TEU's. De grootste commerciële bedrijven van de wereld werken hier. In deze haven is er een internationale post van het Rode Kruis, een van wereldwijd slechts vier van zulke posten. Tenerife heeft twee luchthavens, Tenerife Noord (4 miljoen passagiers per jaar) en Tenerife Zuid (bijna 7 miljoen passagiers). Als geheel verwerken de Canarische Eilanden ongeveer 16,9 miljoen passagiers per jaar). Het grootste deel hiervan wordt verwerkt door de twee grote eilanden: Tenerife (6,2 miljoen) en Gran Canaria (5 miljoen).

Tram en spoor[bewerken]

In 2007 opende de Tenerife Tram. Deze tram, de enige op de Canarische Eilanden, maakt het mogelijk om te reizen tussen Santa Cruz de Tenerife San Cristobal de La Laguna. Momenteel zijn er plannen voor nog twee spoor- of tramtrajecten op Tenerife en één op Gran Canaria. De trein in Tenerife zou van het noorden naar het zuiden moeten gaan rijden, een aansluiting van Santa Cruz de Tenerife(noorden) en Costa Adeje in Adeje(zuiden). De trein in Gran Canaria van Las Palmas de Gran Canaria(noorden) naar Maspalomas(zuiden).

Luchthavens[bewerken]

Havens[bewerken]

  • Haven Agaete - Gran Canaria
  • Haven Arrecife - Lanzarote
  • Haven Los Cristianos - Tenerife
  • Haven La Estaca - El Hierro
  • Haven Garachico - Tenerife
  • Haven Morro Jable - Fuerteventura
  • Haven Las Palmas - Gran Canaria
  • Haven Puerto del Rosario - Fuerteventura
  • Haven San Sebastián de La Gomera - La Gomera
  • Haven Santa Cruz de La Palma - La Palma
  • Haven Santa Cruz de Tenerife - Tenerife

Economie[bewerken]

De afgelopen decennia is met name in de zuidelijke streken van Tenerife en Gran Canaria het toerisme een belangrijke bron van inkomsten geworden. De banaan, die voornamelijk geteeld wordt op de eilanden La Palma en Tenerife, is een belangrijk exportproduct naar het moederland Spanje. Op Gran Canaria worden ook bloemen geteeld voor de export. In vroeger tijden kweekte men cochenilleluizen op de veelvoorkomende vijgencactus als uitgangsproduct voor de kleurstof karmijnzuur.

Bronnen, noten en/of referenties
Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Canarische Eilanden.