La Palma (eiland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
La Palma
Eiland van Vlag van Spanje Spanje
Bandera La Palma.PNG
Vlag van La Palma
Escudo de La Palma.svg
Het wapen van La Palma
La Palma (eiland)
La Palma (eiland)
Locatie
Land Vlag van Spanje Spanje
Eilandengroep Canarische Eilanden Canarische Eilanden
Provincie Provincia de Santa Cruz de Tenerife - Bandera.svg Santa Cruz de Tenerife
Locatie Atlantische Oceaan
Coördinaten 28° 40′ NB, 17° 52′ WL
Algemeen
Oppervlakte 729 km²
Inwoners (2005) 85.252
Hoofdplaats Santa Cruz de la Palma
Hoogste punt Roque de los Muchachos (2 423)
Detailkaart
Kaart La Palma
Kaart La Palma
Portaal  Portaalicoon   Spanje
La Palma vanuit de lucht
Kerk in Garafìa
Zonsopgang aan de kust in het noorden van La Palma
Een barranco
Echium op La Palma op 2400m hoogte (Echium spec., Gen:Echium, Familie:Boraginaceae)
De Vallei van Aridane vanaf Mirador (uitzichtpunt) del Time
Rotskust in het Noordwesten van La Palma
De Caldera de Taburiente
Laurierbos in de Kloof bij La Zarza
Zicht op de internationale sterrenwacht met telescopen van La Palma bij zonsondergang

La Palma is het meest noordwestelijk gelegen eiland van de Canarische Eilanden in de Atlantische Oceaan naast Afrika. Het onderscheidt zich van andere Canarische Eilanden als Tenerife en Gran Canaria door het ontbreken van massatoerisme. Het eiland kent enkel een bescheiden ecotoerisme en de toeristen die het eiland bezoeken (voornamelijk wandelaars) komen voor de prachtige natuur en de authentieke eilandcultuur.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook de paragraaf Geschiedenis van het hoofdartikel over de Canarische Eilanden.

De oorspronkelijke bewoners van La Palma zijn de Benahoarieten (Spaans: Benahoares) waarvan de oorsprong nog steeds onbepaald is. Zij hadden een neolithische cultuur en waren verdeeld in verschillende stammen die geleid werden door stamhoofden. Zij noemden La Palma Benahoare. De belangrijkste overblijfselen van deze cultuur zijn grotwoningen, rotstekeningen en met stenen geplaveide paden door de bergen.

Mogelijk waren de Canarische Eilanden al bekend bij de Feniciërs en de Grieken. De Genuaanse ontdekkingsreiziger Lancelotto Malocello bereikte de archipel in 1312 en verbleef daar twee decennia totdat hij werd verbannen na een opstand van de oorspronkelijke bewoners.

In 1404 begonnen de Spanjaarden met de verovering van de eilanden. Al in 1405 gingen ze bij Santa Cruz aan land. Toch duurde het nog tot 1493 voordat na vele bloedige veldslagen het verzet van de oorspronkelijke bewoners was gebroken. De uiteindelijke veroveraar van La Palma was Alonso Fernández de Lugo. Hij versloeg de laatste koning van het eiland, genaamd Tanausu, door een list. Deze koning heerste over een gebied dat bekendstond als Acero (Caldera de Taburiente). Samen met Juan de Palma, een tot het Christendom bekeerde Guanche en tevens naaste van Tanausu, organiseerde de veroveraar een vredesverdrag met de koning. Nadat Tanausu met dit verdrag had ingestemd werd hij in een hinderlaag gelokt. Na de Spaanse verovering van La Palma zijn de oorspronkelijke bewoners verdwenen. Ze zijn ofwel vermoord, verkocht als slaven of opgenomen in de Spaanse bevolking.

De volgende twee eeuwen werden de nederzettingen op La Palma welvarend doordat het eiland als handelspost diende voor de Nieuwe Wereld. Er zijn mensen naar La Palma geïmmigreerd vanuit onder andere Castilië, Portugal, Majorca, België, en Catalonië.

Geografie[bewerken]

La Palma heeft een oppervlakte van 729 km² en is ongeveer 42 bij 24 kilometer en telt ongeveer 87,324 inwoners (2010).

Het eiland valt onder de Spaanse provincie Santa Cruz de Tenerife. Evenals Tenerife en Gran Canaria heeft het eiland een vruchtbare natte kant, en een droge zijde waar het merendeel van het toerisme zich afspeelt.

Santa Cruz de la Palma[bewerken]

De hoofdstad Santa Cruz de la Palma heeft 18.000 inwoners en ligt aan de oostkust van het eiland. Aan de westkant van het eiland ligt de grootste gemeente van La Palma Los Llanos de Aridane (ca. 20.000 inw.). Wanneer men de andere tot de gemeente behorende dorpen buiten beschouwing laat is Santa Cruz de la Palma echter de grootste stad van het eiland.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

De 14 gemeenten van La Palma:

Westrand van Europa[bewerken]

La Palma ligt ca. 60 km ten noordwesten van het hoofdeiland van de Canarische eilanden Tenerife en ten noorden van het eiland La Gomera. Door het westen van het eiland loopt de vroegere meridiaan van Ferro (El Hierro in het Spaans) die van de tweede tot en met de achttiende eeuw gebruikt werd als nulmeridiaan bij cartografie en navigatie.

Vulkanisme[bewerken]

Net als alle Canarische Eilanden is La Palma gevormd door vulkanische activiteiten. Dit heeft ongeveer drie miljoen jaar geleden plaatsgevonden. Het eiland heeft het actiefste vulkanisme van de archipel. De voet van het eiland ligt op 3500 m onder de zeespiegel en het hoogste punt ligt op 2426 m boven de zeespiegel.

Geregistreerde vulkanische uitbarstingen uit verleden zijn:

Op het eiland ligt de vulkanische bergketen Cumbre Vieja. In 2001 schreven de Engelsman Simon Day en de Amerikaan Steven Ward in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Geophysical Research Letters (28, 17:3397-3400) in een artikel dat een volgende uitbarsting een enorme aardverschuiving zou kunnen veroorzaken, waarbij een deel van het eiland in zee schuift. Indien dit daadwerkelijk gebeurt zou het een reusachtige tsunami, een zogenaamde megatsunami, tot gevolg kunnen hebben (tot 90 meter hoog) die zich over de Atlantische Oceaan zal verplaatsen, richting oostkust van de Verenigde Staten. De tsunami zou daar acht uur later aankomen en alle steden aan de Amerikaanse oostkust beschadigen.

In de loop der tijden hebben opeenvolgende vulkaanuitbarstingen verticale kolommen van gestold magma in de vulkaankegel gevormd. Daartussen bevindt zich rots die, in tegenstelling tot het gestold magma, wel poreus is. Het regenwater in de poreuze rotsen vormt bassins die gescheiden worden door de niet-poreuze kolommen. Wetenschappers gaan er van uit dat de warmte die vrijkomt bij een van de volgende uitbarstingen groot genoeg kan zijn om de temperatuur van het water dermate te doen stijgen dat de druk ervan de westelijke kant van de vulkaan in zee doet schuiven.

Bij de theorie van Ward en Day is een aantal kanttekeningen geplaatst (onder andere door George Pararas-Carayannis, voormalig directeur van het International Tsunami Information Centre; hij is een vooraanstaand tsunami-expert). Het is zeer onwaarschijnlijk dat de hele wand van een groot vulkanisch eiland in één keer instort. Waarschijnlijker is dat de wanden gedeeltelijk en in fasen instorten. Alternatieve berekeningen tonen bovendien aan dat de golf, wanneer deze in Amerika aangekomen is, hooguit drie meter hoog zou zijn.

Natuur[bewerken]

La Palma staat bekend als La Isla verde ("het groene eiland") en als La Isla bonita ("het mooie eiland"), omdat het eiland het gehele jaar door is bedekt met groene vegetatie. Het eiland dankt al het groen aan de passaatwinden die de wolken aan de loefzijde van het eiland brengen en die boven het eiland losbreken of dichte nevelvelden op de bergen laten zien. Verscheidene plantensoorten profiteren van het vocht van de wolken. Het eiland kent een aantal vegetatiezones, van lavavelden met mediterrane droogvegetatie, Canarische dennenbossen op de westelijke hellingen en hoogvlakten, laurierbossen of laurisilva op de noordoosthellingen en fayal-brezal op de overgangen tussen beide. Onder de plantensoorten op La Palma zijn er 170 inheemse, typisch Canarische soorten, waarvan onder andere de befaamde drakenbloedboom.

Het landschap beeldt een contrast van zwart (basalt), rood en groen (vegetatie) in het Atlantische blauw uit. In het noorden van het eiland de barranco's, diepe uitgesneden kloven, die het water van de bergen naar de zee dragen, de bossen op de centrale bergen van het eiland en de vulkanische activiteit in het zuiden, de lavavelden en vulkaankegels.

Caldera de Taburiente[bewerken]

Aan de noordzijde van de vulkanengroep 'Cumbre Vieja' bevindt zich de Caldera de Taburiente, een erosiekrater met een doorsnede van negen km waarin schitterende wandelingen gemaakt kunnen worden. Het woord caldera is oorspronkelijk hiernaar vernoemd; men ging er toen van uit dat het komvormige gebied was ontstaan door een explosie waarbij een grote vulkaan zichzelf opblies. Al in de 19e eeuw werd aan deze theorie getwijfeld, en onderzoek heeft inmiddels uitgewezen dat het gebied door erosie is ontstaan. De rand vormt met de Roque de los Muchachos het hoogste punt met 2423 meter.

Barranco's en laurierbossen[bewerken]

De noordoosthoek van het eiland wordt overheerst door diepe barranco's, kloven ontstaan door tijdelijke rivieren die van de Taburiente naar beneden stromen. In enkele van die kloven zijn nog restanten te vinden van het oorspronkelijke oerbos van de Canarische eilanden, het laurierbos of laurisilva. Bekende plaatsen zijn Los Tilos in San Andrés y Sauces en de Cubo de la Galga nabij San Juan de Puntallana.

Sterrenwacht[bewerken]

Op de rand van de Caldera de Taburiente is een internationale sterrenwacht gevestigd, het Observatorium Roque de los Muchachos. Nederland beheert hier samen met het Verenigd Koninkrijk twee optische telescopen, de William-Herschelltelescoop en de Isaac-Newton-telescoop. Ook beheert Nederland de Dutch Open Telescoop, een zonnetelescoop. De Mercatortelescoop wordt beheerd door de Belgen en Zwitsers. De Jacobus Kapteyn Telescoop is op dit moment niet meer in gebruik. Wel staat het gebouw van deze telescoop nog op het eiland. Ook bevindt zich hier de Gran Telescopio Canarias (GTC of GranTeCan genoemd), een van de grootste spiegeltelescopen ter wereld.

Vervoer[bewerken]

Wegennet[bewerken]

Het wegennet op La Palma is goed voor een totale lengte van 1200 km. Alle hoofdwegen zijn geasfalteerd, bochtig en in goede conditie. Alleen enkele afgelegen oorden in het noorden van het eiland zijn alleen over zand- en/of betonwegen te bereiken. Een ca. 180 km lang wegennet (op de kaart LP-1 (LP=La Palma)) verbindt als een ring over het eiland de plaatsen Santa Cruz de la Palma, Los Cancajos, Villa de Mazo, Fuencaliente de la Palma, Los Llanos de Aridane, Tijarafe, Puntagorda, Barlovento, San Andrés y Sauces, Puntallana en weer naar Santa Cruz de la Palma. Verder verbindt een ca. 35 km lange weg (LP-2) door 2 tunnels het oosten met het westen van het eiland (Los Cancajos - Los Llanos).

Scheepvaart[bewerken]

De baai van de hoofdstad werd sinds de verovering van het eiland door de Spanjaarden als haven benut. Van Santa Cruz de la Palma zijn er diverse bootverbindingen naar de buureilanden en het Spaanse vasteland, met tussenstops op Lanzarote, Gran Canaria en Tenerife. De westelijke haven in Puerto de Tazacorte wordt sinds juni 2005 aangedaan door een veerboot naar het eiland Tenerife via Santa Cruz de La Palma. Deze veerboot vaart op onregelmatige tijden in de zomermaanden.

Vliegverkeer[bewerken]

De eerste luchthaven van La Palma bij Breña Alta ontstond in 1950. De landingsbaan werd in 1970 buiten gebruik gesteld, nadat er aan de kust bij Mazo, zuidelijk van Santa Cruz de la Palma, een nieuw vliegveld was gebouwd, met overigens ook maar één landingsbaan. Sinds 1987 is dit het zesde internationale vliegveld van de Canarische Eilanden. Van de luchthaven Santa Cruz de La Palma (SPC) zijn er lijnverbindingen naar de buureilanden en de Spaanse hoofdstad Madrid die door de Spaanse luchtvaartmaatschappij Iberia en de lokale Binter Canarias worden verzorgd. Meerdere malen per week landen hier Europese chartervluchten.

Wandelmogelijkheden[bewerken]

La Palma heeft een betrekkelijk dicht net aan wandelpaden, veelal gemarkeerd volgens het internationale systeem van de GR-paden: wit-rood voor gran recorrido-paden en wit-geel voor de kortere pequeno recorrido-paden. De twee GR-paden zijn de GR 130 (Camino de la Costa), die redelijk dicht de kustlijn volgt (overigens nog steeds met soms aanzienlijke hoogteverschillen) en het bergland vermijdt, en de GR 131 (El Baston), die door het gebergte loopt. Deze laatste route begint in Puerto de Tarzacorte, gaat via de Roque de los Mucachos ten noorden van de Caldera de Taburiente, via de Pico de la Nieve en de bergrug Cumbre Nueva naar de Faro de Funcaliente.

In de Caldera de Taburiente zijn diverse (zwaardere) wandelingen mogelijk.

  • De parkeerplaats bij Mirador de la Cumbrecita heeft een zeer beperkte capaciteit: reserveren is noodzakelijk bij het bezoekerscentrum aan de LP-3 of via internet.
  • De route van Mirador de la Cumbrecita naar de kampeergelegenheid van Playa de Taburiente v.v. wordt door de parkleiding wegens zijn gevaar ontraden.
  • Er zijn op La Palma weinig campings en slechts enkele refuges; de lange-afstandwandelaar zal hier rekening mee moeten houden.
Bronnen, noten en/of referenties
  • Siepko Wenning, Reisgids La Palma, Ontdek de verborgen schatten van La Palma, Los Llanos de Ariadne-2010.
  • Paddy Dillon, Walking on La Palma, Cicerone guides.