Rio de Janeiro (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rio de Janeiro
Gemeente in Brazilië Vlag van Brazilië
Vlag van Rio de Janeiro Wapen van Rio de Janeiro
(details) (details)
Rio de Janeiro (stad)
Rio de Janeiro (stad)
Situering
Regio Zuidoost
Staat Rio de Janeiro
Mesoregio Metropolitana do Rio de Janeiro
Microregio Rio de Janeiro
Coördinaten 22° 54′ ZB, 43° 12′ WL
Algemeen
Oppervlakte 1.182,296[1] km²
Inwoners (2009) 6.186.710 (5.212,4 inw/km²)
Hoogte 0 a 380 m
Gemeentenummer 3304557
Politiek
Burgemeester Eduardo Paes
Gesticht 1565
Overig
Tijdzone UTC-3
HDI 0.842
Detailkaart
Locatie van de gemeente in Rio de Janeiro (staat)
Locatie van de gemeente in Rio de Janeiro (staat)
Foto's
Montagem Rio de Janeiro.jpg
Portaal  Portaalicoon   Brazilië

Rio de Janeiro (Portugese uitspraak: [ˈʁi.u dʒi ʒaˈnejɾu]), São Sebastião do Rio de Janeiro of kortweg Rio is een gemeente en de hoofdstad van de gelijknamige staat in het zuidoosten van Brazilië. De stad ligt aan een wijde baai, de Baai van Guanabara en was tot 1960 hoofdstad van Brazilië. De stad is beroemd om zijn drukbezochte stranden, zoals Copacabana en Ipanema, het reusachtige standbeeld Christus de Verlosser, op de 710 meter hoge Corcovado. Ook is Rio bekend vanwege de vele sloppenwijken, genaamd favelas. Rio de Janeiro is de thuishaven van vier voetbalclubs die op het hoogste niveau uitkomen. Het Maracanã is een van de grootste voetbalstadions ter wereld. Het uitbundige gevierde carnaval wordt jaarlijkse bezocht door duizenden toeristen.

Geschiedenis[bewerken]

Rio de Janeiro werd op 1 maart 1565 door de Portugees Estácio de Sá gesticht onder de naam São Sebastião do Rio de Janeiro, met de bedoeling andere Europeanen, in het bijzonder de Fransen, uit het gebied te verdrijven. Deze hadden namelijk pogingen ondernomen om dit gebied, waarop de Portugezen sinds het Verdrag van Tordesillas aanspraak maakten, in bezit te nemen. Zo had in 1555 een groep Fransen onder leiding van Nicolas Durand de Villegagnon op een eilandje in de baai van Guanabara de kolonie Antarctisch Frankrijk gesticht. Deze was echter korte tijd later bezweken, voornamelijk ten gevolge van de onderlinge twisten tussen calvinisten en katholieken.

In de loop van de tijd werd Rio een steeds belangrijkere handelsstad voor de Portugezen, waardoor concurrenten als de Fransen en Nederlanders de stad meerdere keren aanvielen. De Braziliaanse kuststrook was in de loop van de 16e eeuw gekoloniseerd door Portugal en deze kolonies werden voor een deel overgenomen door de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De verschillende gouverneurs van de kolonie trachtten zo veel mogelijk immigranten naar het gebied te lokken, met gematigd succes. Uiteindelijk werden de Nederlanders in 1654 uit het gebied verjaagd door de Portugezen. Aan het eind van de 17de eeuw was Rio de derde belangrijkste nederzetting van Brazilië (na Salvador en Recife-Olinda). Dit was hoofdzakelijk te danken aan de bloeiende teelt van suikerriet en de exploitatie van de mijnen in Minas Gerais.

In 1807 rukten Napoleons troepen op naar Lissabon. Twee dagen voor de invasie, vertrokken 40 schepen met als passagiers de Portugese kroonprins Dom João VI en zijn volledige hofhouding van 15 000 personen. Toen de regent aankwam in Rio werd dit door zijn onderdanen uitbundig gevierd, met wilde danspartijen in de straten. Don João hield onmiddellijk van de "Cidade Maravilhosa". Toen hij even later Koning van Portugal werd, riep hij Rio uit tot hoofdstad van het Verenigd Koninkrijk van Portugal, Brazilië en de Algarve.

Toen Brazilië in 1822 onafhankelijk werd van Portugal, werd Rio de Janeiro de hoofdstad van de nieuwe natie. In 1960 werd een nieuwe hoofdstad gebouwd, Brasilia. Het voormalige parlementsgebouw van Brazilië is nu het parlementsgebouw van de deelstaat Rio de Janeiro.

Rio zal de Olympische Zomerspelen 2016 organiseren. In 2009 werd de stad verkozen boven Chicago, Madrid en Tokio. Het zal de eerste keer zijn dat een Zuid-Amerikaanse stad de organisatie van het evenement in handen krijgt. In 2013 heeft het de wereldjongerendagen gehuisvest, waarbij Paus Franciscus de speciale gast was. En in 2014 zal de finale van het Wereldkampioenschap voetbal in Rio worden gespeeld.

De stad[bewerken]

Naam[bewerken]

Uitzicht over de wijken Copacabana en Urca, met het rode zand van Praia Vermelha

De naam Rio de Janeiro betekent in het Portugees Januaririvier. Toen de Portugese ontdekker Gaspar de Lemos op 1 januari 1502 de Baai van Guanabara ontdekte, dacht hij dat het om de monding van een rivier ging, vandaar deze naam. Een bijnaam van de stad is Cidade Maravilhosa, wat de 'Prachtige Stad' betekent.

Olivier van Noort[bewerken]

Olivier van Noort was de derde Europeaan (en de eerste Nederlander) die de wereld rondzeilde. In 1599 begon hij zijn wereldreis en hij probeerde met zijn bemanning Rio de Janeiro binnen te vallen, wat mislukte ten gevolge van een effectieve verdediging vanuit het Portugese fort Santa Cruz, gelegen aan de ingang van de baai van Guanabara.

Bevolking[bewerken]

De bevolking van Rio de Janeiro werd door de IBGE in 2005 geschat op 6.094.183 inwoners, Cariocas genaamd (inwoners van de staat Rio de Janeiro worden Fluminenses genoemd), en een oppervlakte van 1256 km². Inclusief voorsteden bedraagt de bevolking ongeveer 13 miljoen inwoners. Het is de tweede stad van Brazilië (na São Paulo) en was de hoofdstad van Brazilië in de post-koloniale periode van 1822 tot 1960, toen Brasilia die rol overnam. De stad is gebouwd op vlakke stukken land tussen rotsige heuvels, de morros. De gebieden aan de kust zijn het dichtbevolkst.

Taalgebruik[bewerken]

De Cariocas staan in heel Brazilië bekend om hun markante accent. Typerend is de uitspraak van de s als sj aan het eind van een woord of lettergreep. De o wordt veelal uitgesproken als oa. Zo kun je de strandverkopers hun waar aan horen prijzen als "Agua, Coaca, Sjkoll!". De inwoners van Rio maken ook graag gebruik van het Braziliaanse slang, genaamd gíria.

Sociale ongelijkheid[bewerken]

Rio de Janeiro kent, net als de rest van Brazilië, een grote sociaal-economische ongelijkheid. Een deel van de stad kan zich qua uitstraling meten met moderne Westerse metropolen, maar miljoenen mensen wonen in sloppenwijken, ook wel favelas genoemd. Favelas zijn overal verspreid door de stad, soms op slechts honderden meters van luxueuze hotels en zakenwijken. Ze zijn doorgaans gebouwd op hellingen die te steil zijn voor reguliere bebouwing en grenzen vaak aan de meest exclusieve wijken van Rio. De favela Rocinha, tot voor kort de grootste sloppenwijk van Zuid-Amerika, is direct gelegen naast een van de duurste wijken, São Conrado.

Onderwijs[bewerken]

De stad van Rio de Janeiro, samen met Sao Paulo, Curitiba en Porto Alegre is een van de meest geavanceerde in wat er gezegd wordt over het onderwijs. Het is een van de laagste uitval en een goede hoeveelheid (80) hogescholen in de stad[2].

Bezienswaardigheden[bewerken]

Strand van Ipanema
Het Tijucawoud
Christus de Verlosser
Suikerbroodberg

Botanische tuin[bewerken]

Jardim Botânico do Rio de Janeiro is de naam van een botanische tuin van circa 145 hectare.

Stranden[bewerken]

De bekendste stranden zijn Copacabana, Ipanema en Barra da Tijuca, waarvan vooral het laatste in opkomst is. Copacabana en Ipanema zijn wereldberoemd en liggen vlak naast elkaar: alleen het kleine strand van Arpoador scheidt ze. Het Copacabanastrand is 4 kilometer lang en heeft de vorm van een halve maan. Het Ipanemastrand en de omliggende gelijknamige wijk is overigens één van de veiligste van Rio dankzij de vele politie. Het Arpoadorstrand is bekend vanwege de vele surfers. De Praia Vermelha is een klein strandje in de wijk Urca, letterlijk vertaald 'Rode Strand', benoemd naar het zand dat rood gekleurd lijkt door de zon. De stranden van Rio staan bekend voor de schaars geklede vrouwen en beachsoccer spelende mannen.

Tijucawoud[bewerken]

Het Tijucawoud (Floresta da Tijuca) is een regenwoud, midden in de stad Rio de Janeiro in de wijk Tijuca, met circa 150 000 inwoners. Het regenwoud is handmatig aangelegd en bestrijkt een oppervlakte van bijna 33 vierkante kilometer, waardoor het Tijucawoud het grootste bos ter wereld is dat midden in een stad ligt. In het woud bevindt zich onder andere het Cristo Redentor beeld op de 710 meter hoge Corcovadoberg. Hiermee is het niet de hoogste berg van het woud: dat is de Pico da Tijuca met 1022 meter. Ook de Mesa do Imperador staat in het woud, een enorme granieten picknicktafel.

Het Tijucawoud is het thuis van vele met uitsterven bedreigde dier- en plantensoorten. Het originele woud werd in de koloniale tijd vernietigd zodat er koffieplantages konden worden aangelegd. In de tweede helft van de 19e eeuw was het burgemeester Manuel Gomes Archer die opdracht gaf om het woud te 'herbouwen'. Het woud werd in 1961 uitgeroepen tot Nationaal Park.

Christus de Verlosser[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Christus de Verlosser voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Christus de Verlosser is een enorm beeld van Jezus Christus op de 710 meter hoge berg Corcovado. Het beeld zelf is 38 meter hoog, en staat symbool voor de wereldwijde verspreiding van de Christelijke boodschap. Het beeld werd officieel onthuld op 12 oktober 1931, nadat er ongeveer 10 jaar aan gebouwd was.

In 2007 is het standbeeld via een grootschalige internet-verkiezing verkozen tot één van de zeven moderne wereldwonderen.

Suikerbroodberg[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Suikerbroodberg voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Suikerbroodberg is een bergtop van 396 meter hoog, gelegen bij de ingang van de Baía de Guanabara. De berg is één van de zeven granieten rotsblokken van Rio. De berg eindigt kegelvormig, wat het een karakteristiek aanzien geeft. Mede daarom is het één van de populairste attracties in Rio. De berg is makkelijk te bereiken via een 1400 meter lange kabelbaan, maar valt ook te beklimmen.

De wijk Urca, met het boven beschreven 'rode strand', ligt aan de voet van de berg.

Klimaat[bewerken]

Leblon en Ipanema

Het klimaat in Rio de Janeiro is subtropisch met een gemiddelde jaarlijkse temperatuur van 22,7° Celsius. De officieel hoogst gemeten temperatuur was 43,2° Celsius op 14 januari 1984.

Vervoer[bewerken]

Luchthavens[bewerken]

Rio de Janeiro beschikt over vijf luchthavens. De internationale luchthaven Galeão - Antônio Carlos Jobim is gelegen op Ilha do Governador in de Baía de Guanabara. Dit vliegveld is vernoemd naar de wereldberoemde componist, maar wordt in het dagelijks spraakgebruik meestal Galeão genoemd. In 2012 en 2013 verwerkte het vliegveld ruim 17 miljoen passagiers, wat ruim boven de capaciteit van 15 miljoen passagiers ligt. De tweede luchthaven is luchthaven Santos-Dumont, slechts 2 km verwijderd van het centrum, is genoemd naar de Braziliaanse luchtvaartpionier en is ook gelegen in de Baia de Guanabara, dichtbij het commerciële centrum van de stad. De luchthaven Santos Dumont wordt voornamelijk gebruikt voor vluchten naar São Paulo, welke zeer regelmatig gaan. De derde luchthaven in Jacarepaguá is voornamelijk in gebruik voor particuliere vluchten.

De vliegvelden Campo dos Afonsos en Santa Cruz Air Base zijn alleen voor militair gebruik.

Openbaar vervoer[bewerken]

De Rio-Niteróibrug

De metro van Rio de Janeiro bestaat uit twee lijnen en is geïntegreerd met buslijnen en treindiensten. In totaal bestaat ze uit 42 km spoor en 34 stations. Een derde lijn is in aanbouw. Dagelijks maken ongeveer 420.000 mensen gebruik van de metro. Er zijn in Rio de Janeiro 437 bussen, die gezamenlijk op één dag meer dan vier miljoen mensen door de hele stad vervoeren. In de toekomst komt er mogelijk een hogesnelheidslijn naar São Paulo. Deze lijn zal een lengte hebben van ongeveer 420 km en met een gemiddelde snelheid van 280 km/h zal een rit anderhalf uur duren.

Rio-Niteróibrug[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Rio-Niteróibrug voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Rio-Niteróibrug is de brug die de steden Rio de Janeiro en Niterói verbindt. De officiële naam is de President Costa e Silva Brug, naar de man die opdracht gaf tot het bouwen. Het bouwen is verzorgd door Britse bouwfirma's, en kostte ongeveer 30 miljoen euro. Het project werd gestart op 23 augustus 1968 (hoewel het echte bouwen pas in januari 1969 begon) en voltooid in 4 maart 1974. Tijdens de bouw overleden 5 werknemers, omdat een deel van de brug afbrak en in de baai stortte. De brug is 13.290 meter lang en loopt dwars door de Baía da Guanabara.

Wegennet[bewerken]

De stad ligt aan het eind van de radiale snelweg BR-040 tussen Brasilia en Rio de Janeiro. Daarnaast ligt ze aan de wegen BR-101 en RJ-083.

Carnaval[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Carnaval in Rio de Janeiro voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Rio de Janeiro wordt Carnaval uitbundig gevierd. Het wordt gevierd van zaterdag tot dinsdag. De mensen gaan tijdens Carnaval met z'n allen uitbundig feesten. De samba speelt hier in een belangrijke rol. Iedereen is mooi verkleed en/of uitgedost. Er wordt ook ieder jaar een grote carnavalsoptocht op de sambadroom gehouden door de wereldberoemde sambascholen. Het feest is ook bedoeld om te protesteren tegen corruptie politici, te klagen over armoede en liefdesverdriet te vergeten.

Voetbal[bewerken]

Flamengo[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie CR Flamengo voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Flamengo is een voetbalclub, opgericht in 1895. De club kan de meest succesvolle van Rio worden genoemd, dankzij de Copa Libertadores en Wereldbeker uit 1981. Sinds de oprichting in 1971 van de Braziliaanse competitie won Flamengo vier keer de titel. De voetbaltak van Flamengo is in 1911 opgericht, nadat ontevreden leden van Fluminense overstapten naar Flamengo: sindsdien is Flamengo-Fluminense een zeer beladen derby (Fla-Flu). Samen met Vasco da Gama en São Paulo heeft Flamengo de grootste aanhang van het land, wat de naam van de derby tussen de twee ploegen verklaart: Clássico dos Milhões, Klassieker van de Miljoenen. De clubkleuren zijn rood, zwart en wit.

Fluminense[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Fluminense FC voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Fluminense is opgericht in 1902, en de enige professionele voetbalclub uit Rio die niet uit een roeivereniging is ontstaan. De club heeft één Braziliaanse titel gewonnen, en speelt een zeer beladen derby tegen Flamengo (Fla-Flu), nadat een aantal ontevreden leden de voetbaltak van Flamengo waren gestart. Groen, wit en rood zijn de clubkleuren.

Vasco da Gama[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie CR Vasco da Gama voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Vasco da Gama, samen met Flamengo en São Paulo de meest populaire club van het land, heeft een Copa Libertadores gewonnen en vier landstitels behaald. De derby met Flamengo, de Clássico dos Milhões is beladen. De club is opgericht in 1898 en de clubkleuren zijn zwart-wit. De thuishaven van Vasco is São Januario.

Botafogo[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Botafogo FR voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Botafogo, vaak afgekort als fogo, is met één landstitel een wat minder succesvolle club uit Rio. De club is opgericht in 1904 en de clubkleuren zijn zwart-wit. Botafogo is net als Vasco da Gama en Flamengo uit een roeiclub ontstaan.

Maracanã[bewerken]

Het Maracanãstadion
Nuvola single chevron right.svg Zie Maracanã (stadion) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Maracanã is het wereldberoemde voetbalstadion van Rio de Janeiro, één van de grootste voetbalstadions ter wereld. De officiële naam is Estádio Mário Filho, vernoemd naar de bedenker van het project en oud-burgemeester van Rio. Het stadion is ovaalvormig en geopend in 1950, speciaal voor het WK van dat jaar in Brazilië. Destijds had het een capaciteit van 183 000 plaatsen, maar tijdens de laatste en beslissende wedstrijd tussen Brazilië en Uruguay zaten er 199 854 toeschouwers op de tribunes. De capaciteit is later teruggebracht tot 120 000 en nu vanwege veiligheidsredenen tot amper 80 000, hoewel de toeschouwersaantallen vanwege de onveiligheidsverklaring meestal niet boven de 10 000 uitkomen. Maar desondanks het stadion is nog steeds één van de beroemdste, mooiste en meeste indrukwekkendste van de wereld.

Ten tijde van de opening kende het stadion ongekende luxe, met onder andere liften naar vipboxen, luxe kleedkamers en met daarin zuurstofmaskers, voorzieningen die in de rest van de wereld pas enkele tientallen jaren later kwamen.

In augustus 1963 trok het stadion 177 656 toeschouwers voor een wedstrijd tussen Flamengo en Fluminense, het record bij clubwedstrijden.

Tina Turner heeft in 1988 een wereldrecord gevestigd met bijna 188.000 toeschouwers, de meeste toeschouwers voor een concert ooit. Dit deed ze tijdens haar Break Every Rule Tour.[bron?] In 1990 heeft Paul McCartney ook een concert gegeven voor zo'n 180.000 toeschouwers.

Stedenbanden[bewerken]

Rio de Janeiro heeft 13 zustersteden:

Beroemde Cariocas[bewerken]

Een Carioca is de benaming voor een in Rio de Janeiro geboren persoon. Het woord komt uit de Tupi-Guaranítaal, een indianentaal, waarin oca huis betekent en cari van de blanken.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). Área Territorial Oficial Geraadpleegd op 26 december 2008
  2. Faculdades reconhecidas pelo MEC
Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Rio de Janeiro (stad).