Peru

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Zie Peru (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Peru.

República del Perú

(Details)

Basisgegevens

Officiële landstaal: Spaans (Quechua en Aymara zijn co-officieel in gebieden waar deze dominant zijn)

Hoofdstad: Lima

Regeringsvorm: republiek

Staatshoofd: Alan García

Regeringsleider: Alan García

Religie: rooms-katholiek

Oppervlakte: 1.285.216 km² ^[1] (0,4% water)

Inwoners: 27.412.157 (2007)^[2]
29.546.963 (2009)^[3] (23/km² (2009))

Overige

Volkslied: Somos libres, seámoslo siempre

Munteenheid: sol (PEN)

UTC: -5

Nationale feestdag: 28 juli

Web | Code | Tel. .pe | PER | 51

Topografie

Kaart van Peru (VN) [klik voor vergroting]

Zie ook

Portaal Landen & Volken

Peru (Spaans: Perú, Quechua en Aymara: Piruw) is een land aan de westkust van Zuid-Amerika en wordt begrensd door Ecuador en Colombia in het noorden, Brazilië in het oosten, Bolivia in het oosten en zuiden, Chili in het zuiden en de Grote Oceaan in het westen.

[bewerken] Geschiedenis

Een inwoner van de Andes in traditioneel gewaad, nabij het Peruaanse dorpje Písac.

Zie ook: Confederatie van Peru en Bolivia

Voor de komst van de Spaanse veroveraars was Peru het hart van het rijk van de Inca's, waarvan Cuzco de hoofdstad was. Tussen de verovering in 1572 en de onafhankelijkheid in 1821 werd het land door Spanje bestuurd. Vanaf die tijd werd Peru afwisselend door militaire en burgerregeringen bestuurd. Ook wisselden dictators en democratische regeringen elkaar af.

Tussen 1836 en 1839 vormde Peru een confederatie met Bolivia. Van 1864 tot 1866 heeft Peru oorlog gevoerd met Spanje over de Peruaanse guano-eilanden (de Ballestaseilanden). Spanje had namelijk één van deze eilanden bezet, maar daar was Peru het niet mee eens. In deze oorlog won Peru, mede dankzij de hulp van Ecuador, Bolivia en Chili.

Peru heeft ook samen met Bolivia oorlog gevoerd tegen Chili tussen 1879 en 1883, de zogeheten Salpeteroorlog. Chili viel namelijk de kuststrook van Peru binnen en bezette de woestijn, waar veel kostbaar zout te vinden was. Peru verloor deze oorlog en moest twee provincies aan Chili afstaan.

Van 1980 tot 1992 ging de Peruaanse bevolking gebukt onder de gewelddadige acties van de Maoistische terreurbeweging Lichtend Pad, die als doel had de bestaande orde omver te werpen. De brute willekeur waarmee dit gepaard ging heeft aan zeker dertigduizend mensen het leven gekost en voor een geschatte 29,5 miljard euro aan materiële schade aangericht. De manifestatie van Lichtend Pad vormde in de twintigste eeuw de grootste rem op de ontwikkeling van Peru, totdat de leiding in 1992 gevangen werd gezet.

[bewerken] Demografie

Evolutie van de demografie tussen 1961 en 2003 (FAO, 2005). Bevolking in duizenden bewoners.

[bewerken] Bevolking

Peru telt 29.546.963 (2009) inwoners, waarvan 45% indianen (indigena), 37% mestiezen (mestizo), 15% blanken en 3% zwarten, Japanners en Chinezen (2006). Zie ook de gegevens van de volkstelling in 2005. De levensverwachting bedraagt 68,05 jaar voor de mannen en 71,71 jaar voor de vrouwen (2006).

[bewerken] Taal

Het Spaans is de officiële taal in het gehele land. In gebieden waar het Quechua en het Aymara sterk staan zijn zij co-officieel, dus naast het Spaans. Het Quechua en het Aymara worden vooral gesproken in de Andes, waar de indianen het talrijkst zijn. Tegenwoordig wordt er op de Peruaanse scholen ook Engels gegeven.

[bewerken] Religie

De heersende religie in Peru is het rooms-katholicisme (81%). De echte grote invloed van de kerk neemt af maar nog steeds zie je overal katholieke tradities. Anticonceptie is taboe en geboortebeperkende maatregelen maken tot op heden geen kans.

[bewerken] Bestuurlijke indeling

Sinds de wet van 18 november 2002 zijn de departementen van Peru regio's geworden. Er zijn 25 regio's (regiones; enkelvoud: región), en de provincie Lima.

De Peruaanse regio's zijn opgedeeld in provincies (provincias), die op hun beurt in districten (distritos) zijn onderverdeeld. Peru bestaat uit 25 regio's, 194 provincies en 1821 districten.

[bewerken] Regio's

Zie Regio's van Peru voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De 25 regio's van Peru in alfabetische volgorde:

Amazonas, Ancash, Apurímac, Arequipa, Ayacucho, Cajamarca, Callao, Cuzco, Huancavelica, Huánuco, Ica, Junín, La Libertad, Lambayeque, Lima, Loreto, Madre de Dios, Moquegua, Pasco, Piura, Puno, San Martín, Tacna, Tumbes, Ucayali.

[bewerken] Geografie

[bewerken] Reliëf

Peru heeft drie landschapsvormen:

Oerwoud (Amazonelaagland) - La selva
Kustgebied - La costa
Gebergten - La sierra

[bewerken] De selva, het Amazonelaagland

In het tropische regenwoud heersen hoge temperaturen (boven 23°C) en veel neerslag. Het regenwoud is verdeeld in laaglanden onder de 700 meter en nevelwoud vanaf 700 meter. Het nevelwoud heeft een subtropisch klimaat met heftige regenbuien van november tot maart. Het regenwoud kun je het best tijdens de zomermaanden verkennen want dan is er het meeste zon. De selva beslaat ongeveer de helft van de oppervlakte van het land, maar minder dan 10% van de bevolking woont hier.

[bewerken] Laaglanden

In de laaglanden kent men twee verschillende seizoenen. Allereerst is er het droge seizoen (van april tot oktober), met temperaturen boven de 35°C. Tijdens deze maanden zakt het waterpeil van de rivieren en zijn de wegen in redelijke staat. Het regenseizoen loopt van november tot maart. In deze periode regent het minimaal één maal per dag keihard, en de modderige wegen maken het over land reizen in deze gebieden moeilijk.

[bewerken] De costa

La costa bestaat vooral uit steen en zandwoestijn (de Atacama) en ligt ingeklemd tussen de Stille Oceaan en de uitlopers van de Andes. Het is er fris (gem. 14° C), behalve in het noorden. De warmste maanden zijn december, januari en februari. Het regent er bijna nooit. Van mei tot half september hangt er een hardnekkige mist (garúa) waardoor men niet kan zwemmen. Want de Humboldtstroom (of Perustroom), een koude zeestroming in de Stille Oceaan, koelt het water sterk af. De kustlijn is 2000 km lang, van Chili tot Ecuador.

Door de verstedelijking - en vooral door de kolossale groei van de bevolking van de hoofdstad Lima - woont hier nu ongeveer de helft van de bevolking van het land. Landbouw kan alleen worden bedreven in de dalen van de in de Andes ontspringende riviertjes, waar irrigatie mogelijk is.

[bewerken] De sierra

La sierra is het bergland tussen de kuststrook en het oerwoud. Het heeft een ontoegankelijk reliëf met lage of betrekkelijk lage temperaturen. Toch woonde hier van oudsher het grootste deel van de bevolking. Dat is minder geworden door de verstedelijking, maar nog altijd woont hier ca. 40 % van alle Peruanen, die in grote meerderheid indiaans zijn. Hier zijn de warmste maanden ook de regenmaanden: december tot april. Het Hoogland van Bolivia is na het Tibetaans Hoogland de hoogste vlakte van de wereld. Daar ligt ook het Titicacameer. Het regenseizoen ligt tussen december en maart.

[bewerken] Amazone

De rivier de Amazone ontspringt in de Peruaanse Andes en mondt uit in Noord-Brazilië. De rivier is ongeveer 6000 km lang. Het stroomgebied strekt zich uit over een oppervlakte van 6 miljoen vierkante kilometer. Het Titicacameer is op 3812 m hoogte het hoogste bevaarbare meer ter wereld. Dwars door het meer loopt de grens met Bolivia.

De grote meerderheid van de bevolking van het land bestaat uit indianen en mestiezen. Tot enkele decennia geleden sprak de helft van de bevolking nog de indiaanse talen Quechua en Aymara als moedertaal. Door de verstedelijking is dat percentage de afgelopen decennia sterk gedaald.

[bewerken] Bergen

De voornaamste bergen van Peru, volgens hoogte gerangschikt:

Nevado Huascarán: 6768 m (hoogste punt van het land)
Yerupaja: 6634 m
Coropuna: 6425 m
Ausangate: 6384 m

Huandoy: 6356 m
Siula Grande: 6344 m
Ampato: 6288 m
Salcantay: 6271 m
Huancarhuas: 6258 m

Pumasillo: 6246 m
Solimana: 6117 m
Chachani: 6075 m
Volcán Misti: 5822 m

Deze bergen zijn allemaal in de Andes gelegen.

[bewerken] Steden

De hoofdstad is Lima.

Enkele andere plaatsen in Peru zijn:

[bewerken] Rivieren

De belangrijkste rivieren van Peru zijn:

Amazone (gevormd door de samenvloeiing van de Marañón en de Ucayali): 6516 km
Apurímac: 730,7 km

Juruá: 2410 km
Marañón: 1415 km
Purus: 3379 km

Putumayo: 1575 km
Ucayali: 1600,1 km
Urubamba: 724 km

[bewerken] Meren

Het Titicacameer (Lago Titicaca), het hoogste bevaarbare meer van de wereld, ligt op de grens tussen Peru en Bolivia op een hoogte van 3812 meter. Het meer is met een oppervlakte van 8340 km² het grootste meer van Zuid-Amerika. Andere grote meren in Peru zijn het Junínmeer en het Parónmeer.

[bewerken] Vulkanen

De voornaamste vulkanen in Peru zijn:

[bewerken] Landgrenzen

2822,496 km met Brazilië
1506,060 km met Colombia
1528,546 km met Ecuador (Ecuador claimt een groot deel van het noordelijke deel van het Peruaans Amazonegebied, een beetje vergelijkbaar met de grootte van Ecuador, en dan ten oosten ervan, tot aan Iquitos.)
1047,160 km met Bolivia
169 km met Chili

Deze grenzen werden goedgekeurd op het Congreso de la República, door middel van Wet N° 24650 van 19 maart 1987.

[bewerken] Fauna en flora

Jaguar

In het zuidoosten van het Amazonegebied ligt het Nationaal Park Manu (Spaans: Parque Nacional del Manu). Dit is één van de grootste natuurparken ter wereld. Het park beschikt over tien procent van alle vogel- en plantensoorten van de wereld en maakt deel uit van het werelderfgoed. In het park wonen ook enkele indianenstammen.

[bewerken] Fauna

Er leven veel verschillende soorten apen, de brulaap is de luidste. De jaguar, die de grootste en bekendste katachtige is van Zuid-Amerika, komt ook hier voor. In het hoogland leven de lama en de alpaca (een soort kameel). De grootste slang van Peru is de Anaconda, die wel acht meter lang kan worden. Een andere grote wurgslang is de Boa constrictor. In het water kun je een brilkaaiman tegen komen en kleurige pijlgifkikkers. Ook de condor, met een spanwijdte van drie meter, is te vinden in Peru.

[bewerken] Flora

Op de woestijnachtige kuststrook groeien vooral cactussen en succulenten; en in het noorden zijn er mangrovebossen. In de Andes en haar valleien groeien agaves, bromelia’s, orchideeën en maïs. In het tropisch regenwoud komen de grootste bomen voor, met een bereik van 60-70 meter.

[bewerken] Nationale parken

[bewerken] Nationale reservaten

[bewerken] Cultuur

[bewerken] Bezienswaardigheden

Door zijn rijke geschiedenis en afwisselende landschap heeft Peru vele bezienswaardigheden te bieden, waarvan enkele wereldberoemd zijn.

[bewerken] Ballestaseilanden

Vlakbij de kust van Peru liggen de Ballestaseilanden. Deze eilanden worden veelvuldig bezocht door vele soorten vogels, zeeleeuwen en pinguïns.

[bewerken] Chan Chan

De ruïnestad Chan Chan kenmerkt zich door de overblijfselen van negen grote lemen paleizen. Te bezoeken is alleen het paleis van het Tschudi-complex, bestaande uit een plein en meerdere zalen. Chan Chan staat op de werelderfgoed lijst van UNESCO, maar wel als bedreigd erfgoed. Van de negen paleizen is alleen het zogenaamde paleis van Tschudi goed bewaard gebleven.

[bewerken] Caral

De piramiden van Caral.

Caral is de oudste vandaag bekende stad van Amerika. Het is gelegen in een vallei, 200 km ten noorden van de hoofdstad Lima. Het oudste bouwwerk van de ruïnes van Caral is een piramide die dateert uit de 27ste eeuw voor Christus.

[bewerken] Cuzco

Cuzco was de vroegere hoofdstad van de Inca's. De oorspronkelijke plattegrond had de vorm van een poema met als kop de tempels van Sacsayhuamán. De Spanjaarden hebben de Incagebouwen grotendeels vernield, maar veel fundamenten worden nog gebruikt voor moderne doeleinden. Intrigerend is, dat de Inca's grote ongelijkvormige rotsblokken gebruikten, die zij naadloos en zonder gebruik van cement op elkaar stapelden.

In de nabijheid van Cuzco zijn vele oude heilige plaatsen, waarvan Sacsayhuamán (sexy woman voor toeristen) de bekendste is. Dit tempelcomplex zou geheel met goud bekleed zijn geweest.

[bewerken] Hoogvlakte

De hoogvlakte van Peru is zo'n vier à zes kilometer hoog. Hierdoor is de lucht een stuk ijler en het is er ook niet zo warm. Tegen de hoogteziekte kauwen de Peruanen cocabladeren. Deze cocabladeren kunnen overigens ook gebruikt worden als basis voor de drug cocaïne.

Op sommige plaatsen zijn, met een beetje geluk, condors te zien.

[bewerken] Lima

Als hoofdstad van Peru heeft Lima uiteraard veel interessante musea die bezocht kunnen worden. Een bekend museum is het goudmuseum, waarin diverse voorwerpen van oude indianenculturen en vele gouden objecten te zien zijn.

[bewerken] Machu Picchu

Machu Picchu

Machu Picchu is een stad van de Inca's die de Spanjaarden nooit gevonden hebben en daardoor niet is vernietigd. Er is in deze stad nog veel van de Inca-beschaving terug te vinden. De naam Machu Picchu betekent letterlijk Oudeman Hoogte, in het Quechua.

[bewerken] Inca trail

Toeristen kunnen via de oude echte inca trail in vier dagen in Machu Picchu aankomen. Er wordt een pas van 4200m gepasseerd.

[bewerken] Nazcalijnen

De Nazcalijnen zijn een aantal midden in de woestijn gelegen eeuwenoude figuurtekeningen in het zand. Deze figuren zijn alleen vanuit de lucht goed te zien. Er zijn veel verschillende theorieën over het ontstaan van de figuren. Er is nog geen duidelijkheid over.

[bewerken] Titicacameer

Het Titicacameer is op ca 3800 m het hoogst bevaarbare meer ter wereld. Vroeger woonden op dit meer de Uros op rieten eilandjes, tegenwoordig verblijven zij daar voornamelijk voor de toeristen. Ook liggen er in het meer enkele bewoonde eilandjes, o.a Amantani, waar vnl. Aymara indianen wonen. Toeristen kunnen tijdens een georganiseerde toer voor een nacht bij deze mensen verblijven en ervaren hoe het leven hier is. Het meer ligt voor een deel in Peru en voor een deel in Bolivia.

[bewerken] Tropisch regenwoud

Peru kent een zeer afwisselend landschap. Enerzijds is er de woestijn aan de kust, anderzijds zijn er de hoogvlaktes, maar ook heeft Peru tropische regenwouden. Het regenwoud kan op enkele plekken in Peru bezocht worden. Bepaalde gebieden zijn uitgeroepen tot nationaal park.

[bewerken] Zie ook

Peruaanse monumenten op de Werelderfgoedlijst

[bewerken] Peruaanse keuken

Ceviche, een zeer populair voedingswaar in Peru.

De Peruaanse keuken wordt beschouwd als een van de meest gevarieerde van de wereld, en heeft een record van grootste variëteit aan typische gerechten (491).

Peru beschikt over een gastronomie van vier continenten in één land. Het heeft ongeveer 2000 verschillende soepgerechten en 250 traditionele desserts.

[bewerken] Feestdagen

Datum	Naam
1 januari	Nieuwjaar
maart-april	Goede Week
1 mei	Dag van de arbeid
29 juni	San Pedro (Sint-Pieter) en San Pablo
6 juli	Día del maestro
7 juni	Slag van Arica
24 juni	Día del Campesino
28 juli	Nationale feestdag
30 augustus	Santa Rosa de Lima
oktober	Maand van de Señor de los Milagros
8 oktober	Zeeslag van Angamos
1 november	Allerheiligen
2 november	Dag der Doden
8 december	Dag van de Onbevlekte Ontvangenis
9 december	Slag van Ayacucho
25 december	Kerstmis

[bewerken] Economie

In Peru bestaan verschillende economische systemen naast elkaar. Vooral de mensen op het platteland, in de bergdalen en op het Hoogland van Bolivia kennen nog steeds een ruilsysteem en voorzien in hun eigen behoeften. Politieke onlusten en onzekerheden belemmeren al jarenlang buitenlandse investeringen en Peruaans privékapitaal ontbreekt ook.

40-50% van alle Peruanen leeft onder de armoedegrens. De twee pijlers van de Peruaanse economie zijn visserij en mijnbouw.

Landbouw: 30% van de bevolking leeft van de landbouw. Deze is nauwelijks gemechaniseerd. De belangrijkste exportproducten zijn rietsuiker, katoen, koffie, coca en rijst. De hooggelegen terrassen worden nog steeds op de Incamethode bebouwd. De velden zijn meestal klein en gelegen op een steile helling. De lange vorst en de korte groeiperiodes bemoeilijken de landbouw.
Visserij: Ansjovis, vismeel (goed voor 24 % van de export).
Delfstoffen: Koper, zink, goud, zilver, aardolie.
Industrie: Textiel, voedingsmiddelen, chemie, metaal.

[bewerken] Politiek

Zie Politiek in Peru voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

President: Alan García Pérez (Partido Aprista Peruano)
Affiliaties: APEC en OSA

[bewerken] Verkeer en vervoer

De hoofdstad Lima heeft een internationale luchthaven, Jorge Chávez International Airport met binnenlandse vluchten naar de grote steden. Er zijn twee spoorwegnetten, één van Lima via La Oroya naar Cerro de Pasco de andere van Mollendo via Arequipa, Cuzco en het Titicacameer. Het busvervoer is goed in Peru, er zijn busstations in Lima, Trujillo, Chimbote, Arequipa en Cuzco.