Amazone (rivier)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Amazone (rivier)
Amazon river basin.png
Lengte ~6530[1] km
Hoogte (bron) 5200 m
Debiet 204 000 m³/s
Stroomgebied 6.915.000 km²
Van Andes, Peru
Naar Atlantische oceaan
Stroomt door Peru - Brazilië - Bolivia - Columbia - Ecuador
Satellietfoto van de Amazone met de overstroomde plaatsen Obidos en Oriximina en de Rio Trombetas
Satellietfoto van de Amazone met de overstroomde plaatsen Obidos en Oriximina en de Rio Trombetas
De oorsprong van de Amazone op de berg Nevado Mismi in de Andes, gemarkeerd door een houten kruis.
De oorsprong van de Amazone op de berg Nevado Mismi in de Andes, gemarkeerd door een houten kruis.
Portaal  Portaalicoon   Geografie
Brazilië

De Amazone is een grote rivier in Zuid-Amerika. Het is de langste of op de Nijl na langste rivier van de wereld (dit hangt ervan af welke lengte men aan de Amazone toekent; hierover is men het oneens), en veruit de waterrijkste. De rivier heeft een totale lengte van ongeveer 6530 km[1] of 6448 km, ontspringt in Peru en mondt uit in de Atlantische Oceaan in Brazilië. De Amazone stroomt door het Amazoneregenwoud. De rivier is op sommige plaatsen tot wel veertig kilometer breed tijdens de regentijd.

Loop[bewerken]

Bovenloop[bewerken]

De Amazone ontspringt op 5200 meter hoogte in de Andes. Bij de bovenloop draagt ze de naam Apurímac. De in Peru gelegen gletsjer die als bron van de Amazone wordt gezien ligt op maar 190 kilometer van de Grote Oceaan, tegenover duizenden kilometers van de Atlantische Oceaan. Al snel vloeit de Amazone, die dan nog verschillende namen draagt, waarvan de Marañón de bekendste is, samen met tientallen andere rivieren voordat hij Brazilië heeft bereikt, hiervan is de Ucayali de grootste. Eenmaal in Brazilië aangekomen is de Amazone aangewassen tot een reusachtige waterstroom die rustig door het Amazonebekken stroomt.

Middenloop[bewerken]

Verder stroomafwaarts krijgt de Amazone vanuit het noorden een grote toevoer van water vanuit het Hoogland van Guyana. Hiervan is de Rio Negro, die bij de Encontro das Águas (ontmoeting van wateren) in de Amazone uitmondt, de grootste leverancier. Uit het zuiden krijgt ze ook een zeer grote toevoer van water uit het Hoogland van Bolivia en het Hoogland van Brazilië. Het zijn met name de Rio Purús en de Rio Madeira die hieraan bijdragen.

Monding[bewerken]

Wanneer de Amazone uiteindelijk in de Atlantische Oceaan stroomt bevat ze het water van ruim 1100 zijrivieren. Per seconde voert de Amazone op deze wijze 190.000 kubieke meter water naar de oceaan. Deze waterstroom heeft in de loop van miljoenen jaren een submariene canyon op de oceaanbodem uitgesleten van enkele honderden kilometers lengte. Het geel gekleurde water van de Amazone is tot 320 kilometer uit de kust te onderscheiden van overig zeewater. De monding van de Amazone is meer dan 330 km breed.

Plaatsen[bewerken]

De grootste plaatsen aan de Amazone zijn Pucallpa (aan de bron rivier Ucayali), Iquitos, Macapá, en Santarém.

Zijrivieren[bewerken]

De Amazone heeft ongeveer 10,000 zijrivieren waarvan ongeveer 100 bevaarbaar zijn. 17 zijrivieren zijn langer dan 1600 km.

Kleur van de zijrivieren[bewerken]

Het stelsel van de vele zijrivieren van de Amazone valt in twee soorten uiteen: rivieren met geel water en zwartwaterrivieren. De gele rivieren komen uit het zuidoosten van het Amazonebekken en ontspringen in de Andes van Peru. Deze zijrivieren voeren veel sediment aan afkomstig van snelstromende bergriviertjes. Dit sediment wordt in suspensie naar de Atlantische Oceaan gevoerd. De donkere zijrivieren komen uit het noorden van het Amazonegebied in gebieden zoals het Hoogland van Guyana, tropisch en relatief vlak gebied, waar daarom weinig erosie plaatsvindt. De Rio Negro of "zwarte rivier" vormt daar een voorbeeld van.

Discussie over de lengte[bewerken]

De meerderheid van de gezaghebbende geografische instanties beschouwt de Amazone als de op één na langste rivier ter wereld. De lengte van de Amazone is door verschillende geografen vastgesteld, die tot resultaten tussen de 6259 en 6800 km kwamen. Omdat de resultaten van verschillende metingen van de Afrikaanse rivier de Nijl tussen de 5499 km en 6695 km liggen, beschouwt een kleine minderheid de Amazone als de langste rivier ter wereld. De verschillen tussen deze metingen zijn dikwijls het resultaat van verschillende definities.

Zo beweren sommige onderzoekers dat de bron van de Amazone in het zuiden van Peru ligt en niet in het noorden van Peru, wat de Amazone een lengte geeft van 6800 km.[2] Wanneer deze bewering door de meerderheid van de gezaghebbende instanties wordt overgenomen zal de Amazone de langste rivier ter wereld zijn.

Naam[bewerken]

Toen de conquistador Francisco de Orellana in 1541 met enkele honderden manschappen de rivier afvoer die later Amazone genoemd zou worden, dacht hij op een bepaald moment dat de krijgers, die hem en zijn manschappen met vergiftigde pijlen bestookten, vrouwen waren. In het reisverslag werden zij "Amazonen" genoemd, en vervolgens werd de rivier hiernaar vernoemd.

Natuur[bewerken]

In het Amazone-gebied leven meer dan 5000 soorten vis[bron?] en rond de 1300 vogelsoorten[bron?]. Dit is meer dan elk water ter wereld dan ook.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b De verschillende metingen liggen tussen de 6259 km en 6800 km. Zie de sectie over de lengte van de Amazone voor meer informatie.
  2. (en) BBC News: "Amazon river 'longer than Nile'" en (nl) NOS Journaal: "'Amazone is langste rivier'"