9 december

9 december is de 343ste dag van het jaar (344ste in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 22 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1961 - In Israël wordt Adolf Eichmann schuldig bevonden aan oorlogsmisdaden tegen joden in de Tweede Wereldoorlog.
  • 1992 - Het Marine Corps van de Verenigde Staten landt in Somalië.

•  Infrastructuur
  • 1973 - Autoloze zondag in België.
  • 2007 - De Lötschberg-basistunnel tussen Frutigen en Raron in Zwitserland wordt in gebruik genomen.
  • 2012 - De Beneluxtrein tussen Amsterdam en Brussel wordt vervangen door de hogesnelheidstrein Fyra.

•  Media
  • 1793 - In New York komt American Minerva uit, het eerste dagblad. Het is opgericht door Noah Webster.

•  Oorlog
  • 536 - Gotische Oorlog: De Byzantijnse generaal Belisarius trekt zonder tegenstand Rome binnen en verdrijft de Ostrogoten uit de "Eeuwige Stad".
  • 1824 - Peru verslaat Spanje in de Slag van Ayacucho.
  • 1917 - De Turken worden door de Britten verslagen. Jeruzalem wordt bevrijd.
  • 1937 - De Slag om Nanking begint.
  • 1940 - Het Britse leger valt Italiaanse troepen in Noord-Afrika aan.
  • 1941 - Het Verenigd Koninkrijk en het Gemenebest van Naties verklaren de oorlog aan Japan.

•  Politiek
  • 1872 - P.B.S. Pinchback wordt de eerste zwarte gouverneur van een Amerikaanse staat.
  • 1900 - Koningin Wilhelmina ontvangt president Kruger van de boerenrepubliek Transvaal.
  • 1931 - Spanje wordt een republiek.
  • 1950 - Harry Gold wordt tot dertig jaar cel veroordeeld wegens het voor de Sovjet-Unie ontvreemden van geheime informatie over Amerikaanse atoomwapens.
  • 1953 - General Electric kondigt aan dat alle communistische medewerkers zullen worden ontslagen.
  • 1958 - Oprichting van de John Birch Society.
  • 1962 - Tanganyika wordt onafhankelijk en vormt de Republiek Tanganyika.
  • 1963 - Het Sultanaat Zanzibar wordt onafhankelijk.
  • 1987 - Begin van de eerste intifada in de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever.
  • 1990 - Lech Wałęsa wordt de eerste direct gekozen president van Polen.
  • 1992 - De echtscheiding van Prins Charles en Prinses Diana wordt aangekondigd.
  • 1998 - Ruth Dreifuss wordt de eerste vrouwelijke bondspresident van Zwitserland.
  • 2010 - Estland wordt lid van de OESO.
  • 2012 - In Ghana wint John Dramani Mahama de huidige president, de presidentsverkiezingen met 50,7%.

•  Sport
  • 1955 - Oprichting van de Chileense voetbalclub Club de Deportes La Serena.
  • 1987 - Het Nederlands voetbalelftal plaatst zich voor het EK voetbal 1988 door Cyprus in Amsterdam met 4-0 te verslaan. Het duel wordt gespeeld achter gesloten deuren na het bomincident op 28 oktober. Spits John Bosman scoort drie keer.

•  Wetenschap en technologie
  • 1425 - De Katholieke Universiteit Leuven wordt gesticht.
  • 1888 - Herman Hollerith installeert zijn rekenmachine bij het Amerikaanse War Department.
  • 1968 - Douglas Engelbart demonstreert voor het eerst een computer met muis.

Geboren

Johannes B. Kerner
geboren 1964

• 1594 - Gustaaf II Adolf van Zweden, Koning van Zweden (overleden 1632)
• 1608 - John Milton, Brits dichter en schrijver (overleden 1674)
• 1717 - Johann Winckelmann, Duits kunsthistoricus en archeoloog (overleden 1768)
• 1748 - Claude-Louis Berthollet, Frans scheikundige (overleden 1822)
• 1828 - Joseph Dietzgen, Duits filosoof en leerlooier (overleden 1888)
• 1842 - Peter Kropotkin, Russisch anarchist (overleden 1921)
• 1855 - Giorgio Gusmini, Italiaans kardinaal-aartsbisschop van Bologna (overleden 1921)
• 1878 - Géza Révész, Hongaars-Nederlands psycholoog (overleden 1955)
• 1887 - József Grosz, Hongaars geestelijke (overleden 1961)
• 1889 - Hannes Kolehmainen, Fins atleet (overleden 1966)
• 1899 - Maurice Yonge, Engels zoöloog (overleden 1986)
• 1901 - Ödön von Horváth, Hongaars-Duits schrijver (overleden 1938)
• 1906 - Grace Hopper, Amerikaans informaticus (overleden 1992)
• 1908 - Maurice Mandelbaum, Amerikaans filosoof (overleden 1987)
• 1909 - Douglas Fairbanks jr., Amerikaans acteur (overleden 2000)
• 1910 - Henry Lee Giclas, Amerikaans sterrenkundige (overleden 2007)
• 1911 - Broderick Crawford, Amerikaans acteur (overleden 1986)
• 1912 - Tip O'Neill, Amerikaans politicus (overleden 1994)
• 1913 - Homai Vyarawalla, Indiaas fotojournaliste (overleden 2012)
• 1915 - Elisabeth Schwarzkopf, Duits-Brits sopraan en operazangeres (overleden 2006)
• 1916 - Kirk Douglas, Amerikaans acteur, regisseur en producent
• 1917 - James Rainwater, Amerikaans natuurkundige (overleden 1986)
• 1920 - Carlo Azeglio Ciampi, tiende president van Italië
• 1920 - Lambert van Heygen, Nederlands aartsbisschop van Bertoua in Kameroen (overleden 2007)
• 1920 - Doug Serrurier, Zuid-Afrikaans autocoureur (overleden 2006)
• 1922 - Redd Foxx, Amerikaans acteur en comedian (overleden 1991)
• 1923 - Ennio de Concini, Italiaans scenarioschrijver en filmregisseur (overleden 2008)
• 1925 - Ernest Gellner, Brits filosoof, antropoloog en socioloog (overleden 1995)
• 1926 - Ed Elisian, Amerikaans autocoureur (overleden 1959)
• 1926 - Henry Kendall, Amerikaans natuurkundige (overleden 1999)
• 1926 - Jan Křesadlo, Tsjechisch schrijver en dichter (overleden 1995)
• 1926 - Peter Rees, Brits minister (overleden 2008)
• 1928 - André Milhoux, Belgisch autocoureur
• 1932 - Willy Schroeders, Belgisch wielrenner
• 1933 - Milt Campbell, Amerikaans tienkamper (overleden 2012)
• 1934 - Judi Dench, Brits actrice
• 1934 - Irena Santor, Pools zangeres
• 1934 - Wayne Weiler, Amerikaans autocoureur (overleden 2005)
• 1935 - Paul Kempeneers, Vlaams historicus
• 1936 - Ben Pon, Nederlands motorracer en autocoureur
• 1938 - Waris Hussein, Brits-Indiaas film- en televisieregisseur
• 1941 - Beau Bridges, Amerikaans acteur
• 1943 - Rick Danko, Canadees muzikant (overleden 1999)
• 1943 - Lasse Holm, Zweeds zanger
• 1946 - Sonia Gandhi, Indiaas politica
• 1947 - Tom Daschle, Amerikaans politicus
• 1948 - Marleen Gorris, Nederlands regisseuse
• 1948 - Jan Lenferink, Nederlands televisiepresentator
• 1950 - Joan Armatrading, Amerikaans zangeres
• 1953 - John Malkovich, Amerikaans acteur
• 1954 - Henk ten Cate, Nederlands voetballer
• 1954 - Herman Finkers, Nederlands cabaretier
• 1955 - Janusz Kupcewicz, Pools voetballer
• 1956 - Jean-Pierre Thiollet, Frans schrijver en essayist
• 1958 - Nick Seymour, Australisch bassist en kunstenaar
• 1961 - Rolf Rudin, Duits componist, muziekpedagoog, dirigent en muziekuitgever
• 1963 - Marijke Hofkens, Vlaams actrice
• 1963 - Hans Reiser, Amerikaans softwareontwikkelaar
• 1963 - Zoerab Zjvania, Georgisch politicus (overleden 2005)
• 1964 - Hape Kerkeling, Duits acteur, presentator en komiek
• 1964 - Johannes B. Kerner, Duits televisiepresentator
• 1966 - Antoni Bernadó, Andorrees atleet
• 1968 - Kurt Angle, Amerikaans professioneel worstelaar
• 1969 - Tommi Grönlund, Fins voetballer
• 1969 - Christophe Impens, Belgisch atleet
• 1969 - Bixente Lizarazu, Frans voetballer
• 1971 - Víctor Aristizábal, Colombiaans voetballer
• 1971 - Wim Bax, Nederlands acteur en scenarioschrijver
• 1972 - Reiko Aylesworth, Amerikaanse actrice
• 1972 - Tré Cool, Duits-Amerikaans drummer
• 1972 - Fabrice Santoro, Frans tennisser
• 1973 - Vénuste Niyongabo, Burundees atleet
• 1975 - Ondřej Sosenka, Tsjechisch wielrenner
• 1976 - René Hoppe, Duits bobsleeër
• 1978 - Gaston Gaudio, Argentijns tennisser
• 1979 - Christian Pfannberger, Oostenrijks wielrenner
• 1980 - Simon Helberg, Amerikaans komiek en acteur
• 1980 - Ryder Hesjedal, Canadees wielrenner
• 1981 - Jacques de Koning, Nederlands schaatser
• 1981 - Mardy Fish, Amerikaans tennisser
• 1982 - Nathalie De Vos, Belgisch langeafstandsloopster
• 1983 - Dariusz Dudka, Pools voetballer
• 1983 - Robbie Haemhouts, Belgisch voetballer
• 1985 - Kristoffer Andersen, Deens-Belgisch voetballer
• 1985 - Wil Besseling, Nederlands golfer
• 1986 - Philip Geipel, Duits autocoureur
• 1987 - Hikaru Nakamura, Amerikaans schaker
• 1987 - Keri-Anne Payne, Brits zwemster
• 1988 - Ji Liping, Chinees zwemster
• 1988 - Irjan Luttenberg, Nederlands mountainbiker
• 1992 - Yoshiaki Takagi, Japans voetballer
• 1993 - Mark McMorris, Canadees snowboarder
• 1993 - Laura Smulders, Nederlands BMX'er

Overleden

Dražan Jerković
overleden in 2008

Patrick Moore
overleden in 2012

• 1550 - Isabel de Moctezuma Tecuichpotzin (40), Azteeks prinses
• 1641 - Anthony van Dyck (42), Vlaams schilder
• 1669 - Paus Clemens IX (69)
• 1678 - Jurriaen Ovens (±55), Deens-Duits kunstschilder en kunsthandelaar
• 1683 - John Oldham, Engels dichter
• 1806 - Frans van Saksen-Coburg-Saalfeld (56), vader van Leopold I van België
• 1858 - El Lavi (46), Spaans torero
• 1874 - Johannes Bosscha sr. (77), Nederlands staatsman
• 1924 - Bernard Zweers (70), Nederlands componist
• 1931 - Antonio Salandra (78), Italiaans politicus
• 1934 - Manuel Márquez Sterling (62), Cubaans diplomaat, journalist en politicus
• 1937 - Nils Gustaf Dalén (68), Zweeds natuurkundige
• 1944 - Johannes Rijpstra (55), Nederlands politicus, burgemeester in oorlogstijd
• 1971 - Ralph Bunche (68), Amerikaans diplomaat en Nobelprijswinnaar
• 1973 - Mary Fuller (85), Amerikaans actrice
• 1975 - William A. Wellman (79), Amerikaans filmregisseur
• 1976 - Han van Senus (76), Nederlands waterpoloër
• 1985 - François Morren (86), Belgisch atleet
• 1995 - Charles Douw van der Krap (87), Nederlands marineofficier en verzetsstrijder
• 1998 - Steve Miller (49), Brits pianist
• 1999 - Leni Saris (84), Nederlands auteur
• 2004 - Andrea Absolonová (27), Tsjechisch schoonspringster en pornoactrice (Lea De Mae)
• 2006 - Fred Marsden (66), Engels drummer
• 2008 - Joeri Glazkov (69), Russisch kosmonaut
• 2008 - Dražan Jerković (72), Kroatisch voetballer
• 2008 - José Maria Larrauri Lafuente (90), Spaans bisschop
• 2010 - Alexander Kerst (86), Oostenrijks acteur
• 2010 - James Moody (85), Amerikaans jazzmuzikant
• 2010 - Dov Shilansky (86), Israëlisch politicus
• 2010 - Thorvald Strömberg (79), Fins kanovaarder
• 2012 - Patrick Moore (89), Brits sterrenkundige
• 2012 - Alex Moulton (92), Brits ingenieur en uitvinder
• 2012 - André Nelis (77), Belgisch zeiler
• 2012 - Simon E. Smit (98), Nederlands fotojournalist
• 2012 - Norman Joseph Woodland (91), Amerikaans bedenker van de streepjescode

Viering/herdenking

• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Leocadia († c. 304)
  • Heilige Petrus Fourier († 1640)
  • Heilige Syrus (van Pavia) († 4e eeuw?)
  • Heilige Gorgonia († c. 375)
  • Heilige Juan Diego Cuauhtlatoatzin († 1548) - Vrije Gedachtenis
  • Heilige Valeria van Limoges († 3e eeuw)
  • Zalige Liborius Wagner († 1631)
• Verenigde Naties: Internationale Dag tegen Corruptie

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1945 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -7,2 °C
• 1964 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 11 °C
• 1933 - Laagste minimumtemperatuur -11,9 °C
• 1964 - Hoogste maximumtemperatuur 13 °C
• 1929 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 18,5 m/s
• 2003 - Langste zonneschijnduur 6,8 uur
• 1965 - Langste neerslagduur 18 uur
• 1965 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 28,9 mm
• 1933 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 62 %

België

Dagrecords

• 1879 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -12,6 °C
• 1856 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 11,5 °C
• 1879 - Laagste minimumtemperatuur -17,3 °C. Dit is de laagste minimumtemperatuur ooit in de maand december.
• 1915 - Hoogste maximumtemperatuur 14,2 °C
• 1884 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 25 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1945 - Minimumtemperatuur tot –14,1 °C in Rochefort en tot –17,7 °C op de Baraque Michel (Jalhay).
• 1965 - Neerslag tot 78 mm in Paliseul. Deze neerslag leidt tot overstromingen in verschillende streken.
• 1978 - Tornado met veel schade in de streek van Poperinge.
• 1979 - 84 mm neerslag in Anlier (Habay), na een storm die veel schade heeft veroorzaakt.
• 1993 - Storm met maximale windstoten tot 130 km/h in Oostende.

Bronnen, noten en/of referenties