15 december

15 december is de 349ste dag van het jaar (350ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 16 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1711 - In Kopenhagen breekt een pest-epidemie uit.
  • 1917 - Matrozen van de Z 8 organiseren uit ontevredenheid over de slechte kwaliteit van het brood een eigen voedselactie. Hierbij wordt bij de aanleverende bakkerij het bedorven brood onder druk omgeruild.
  • 1960 - Koning Boudewijn van België trouwt met de Spaanse gravin Fabiola de Mora y Aragón.
  • 1961 - Adolf Eichmann wordt in Jeruzalem ter dood veroordeeld voor zijn aandeel in de Holocaust.
  • 1967 - De Silver Bridge in Point Pleasant (West Virginia, Verenigde Staten) stort zonder aanwijsbare reden in. Hierbij komen 46 mensen om het leven.
  • 1991 - 471 mensen verdrinken als een veerboot in de Rode Zee kapseist.
  • 1997 - Een gecharterde Tupolev TU-154 uit Tadzjikistan stort neer in de woestijn bij de luchthaven van Sharja in de Verenigde Arabische Emiraten. Er komen 85 personen om.
  • 2006 - De Vlaamse regering heeft besloten, dat de Vlaamse gemeenten en deelgemeenten binnenkort alleen nog een officiële Nederlandse naam hebben.

•  Kunst
  • 1939 - Première van Gone with the Wind in Atlanta (Georgia).
  • 1944 - Een vliegtuig met de Amerikaanse bandleider Glenn Miller aan boord verdwijnt spoorloos boven Het Kanaal.

•  Oorlog
  • 533 - In de Slag bij Tricameron verslaat het leger van keizer Justinianus I, aangevoerd door generaal Belisarius, de Vandalen. De veldslag betekent het einde van het Vandaalse koninkrijk.
  • 1709 - Franse troepen nemen Rome opnieuw in en bezetten het koninkrijk Napels.
  • 1806 - Het leger van Napoleon Bonaparte bezet Warschau.
  • 1914 - Einde van de Slag bij Łódź; Rusland trekt zich terug op Moskou
  • 1916 - Einde van de Slag om Verdun
  • 1941 - De Nederlandse onderzeeboot O 16 zinkt door een explosie van een Japanse mijn.

•  Politiek
  • 1702 - De zevenenveertig ronin, die voor diens dood samoerai waren van Asano Naganori, vermoorden Kira Yoshinaka omdat hij hun heer verraden heeft. Daarna plegen ze collectief seppuku. Hun vertoon van bushido-idealen wordt in Japan legendarisch.
  • 1791 - De Amerikaanse Bill of Rights wordt aangenomen.
  • 1840 - De resten van Napoleon Bonaparte worden bijgezet in de Invalides.
  • 1945 - Generaal Douglas MacArthur verordonneert een einde aan Shinto als Japanse staatsgodsdienst.
  • 1949 - West-Duitsland wordt deelnemer van het Marshallplan.
  • 1954 - De status van de Nederlandse Antillen en Suriname als deel van het Koninkrijk der Nederlanden wordt vastgelegd in het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden.
  • 1975 - In West-Duitsland worden Günter Guillaume en zijn echtgenote Christel Guillaume wegens landverraad tot 13 en 8 jaar celstraf veroordeeld.
  • 1989 - Ondertekening te Lomé van de Overeenkomst (Lomé IV) tussen de Europese Gemeenschap en landen in Afrika, het Caraïbische gebied, en de Stille Oceaan.
  • 1995 - Het gerechtshof van de Europese Gemeenschap wijst het Bosman-arrest
  • 2000 - De kerncentrale bij Tsjernobyl wordt definitief gesloten.
  • 2000 - De Vlaamse regering keurde het Masterplan Antwerpen goed. In die beslissing verklaart de Vlaamse regering zich akkoord om tol te heffen op de Oosterweelverbinding voor de financiering van het Masterplan. Voor een vlotte en efficiënte realisatie van het plan werd ook beslist om BAM, de beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel, een naamloze vennootschap van publiek recht op te richten

•  Recreatie
  • 1989 - In Disney's Hollywood Studios wordt de attractie Star Tours geopend.
  • 2004 - De Efteling opent zijn 25e sprookje in het sprookjesbos: Het meisje met de zwavelstokjes ter gelegenheid van het 200e geboortejaar van de schrijver Hans Christian Andersen in 2005.

•  Religie
  • 687 - Sergius I wordt benoemd tot paus.
  • 1884 - Het Wachttoren-, Bijbel- en Traktaatgenootschap (het kerkgenootschap van Jehova's getuigen) wordt rechtspersoonlijkheid verleend met Charles Taze Russell als president.
  • 1958 - Paus Johannes XXIII creëert 23 nieuwe kardinalen, onder wie de Italiaanse aartsbisschop van Milaan Giovanni Battista Montini, de latere paus Paulus VI.
  • 1958 - Benoeming van Albino Luciani, de latere paus Johannes Paulus I, tot bisschop van Vittorio Veneto (Italië).
  • 1969 - Benoeming van Albino Luciani tot patriarch van Venetië.
  • 1989 - Ontslag van Jozef-Maria Heuschen als bisschop van Hasselt in België. Hij wordt opgevolgd door zijn coadjutor Paul Schruers

•  Sport
  • 1891 - De Canadees James Naismith vindt het basketbal uit.
  • 1935 - Max Euwe wordt wereldkampioen schaken.
  • 1996 - In de Indiase stad Madras wint de Nederlandse hockeyploeg voor de derde keer de Champions Trophy.

•  Wetenschap en technologie
  • 1593 - Holland verleent octrooi op de windmolen (octrooihouder onbekend).
  • 1965 - Koningin Juliana opent de Zeelandbrug over de Oosterschelde, met 5022 meter dan de langste brug van Europa
  • 1965 - Lancering van de bemande Gemini 6A. Gemini 6A heeft een rendez-vous met Gemini 7, de eerste in de geschiedenis.
  • 1994 - Netscape Navigator 1.0 wordt uitgebracht.
  • 2001 - De toren van Pisa (Italië) wordt heropend voor publiek, na een restauratie die 11 jaar heeft geduurd.
  • 2005 - Het 43e Mersenne-priemgetal wordt ontdekt door Curtis Cooper en Steven Boone/GIMPS (Great Internet Mersenne Prime Search)

Geboren

• 37 - Nero, Romeins keizer (overleden 68)
• 130 - Lucius Verus, Romeins keizer (overleden 169)
• 1613 - François de La Rochefoucauld, Frans schrijver (overleden 1680)
• 1745 - Adolph Warner van Pallandt van Eerde, Nederlands politicus (overleden 1823)
• 1750 - Nicolas Gilbert, Frans dichter (overleden 1780)
• 1832 - Gustave Eiffel, Frans ingenieur (overleden 1923)
• 1852 - Antoine Henri Becquerel, Frans natuurkundige (overleden 1908)
• 1859 - Karl Wetaschek, Oostenrijks componist en dirigent (overleden 1936)
• 1859 - Lejzer Zamenhof, Pools bedenker van het Esperanto (overleden 1917)
• 1860 - Niels Ryberg Finsen, Deens medicus (overleden 1904)
• 1870 - Josef Hoffmann, Oostenrijks architect en ontwerper (overleden 1956)
• 1887 - Pieter Geijl, Nederlands historicus (overleden 1966)
• 1888 - Jan Greshoff, Nederlands journalist, schrijver en dichter (overleden 1971)
• 1889 - Joan Riudavets, bij zijn dood oudst levende man en oudste Europeaan (overleden 2004)
• 1892 - Jean Paul Getty, Amerikaans oliemagnaat (overleden 1976)
• 1899 - Harold Abrahams, Brits atleet (overleden 1978)
• 1907 - Oscar Niemeyer, Braziliaans architect
• 1912 - Ray Eames, Amerikaans ontwerpster (overleden 1988)
• 1912 - Stan Kenton, Amerikaans jazzmusicus (overleden 1979)
• 1913 - Walt Ader, Amerikaans autocoureur (overleden 1982)
• 1915 - Carel Kneulman, Nederlands beeldhouwer (overleden 2008)
• 1916 - Maurice Wilkins, Brits wetenschapper (overleden 2004)
• 1919 - Åke Seyffarth, Zweeds schaatser (overleden 1998)
• 1922 - Alan Freed, Amerikaans diskjockey (overleden 1965)
• 1922 - Henryk Mandelbaum, Pools Holocaustoverlevende (overleden 2008
• 1923 - Freeman Dyson, Brits-Amerikaans natuurkundige
• 1926 - Hans Tyderle, Duits tekenaar en kunstschilder
• 1927 - Bill Mackey, Amerikaans autocoureur (overleden 1951)
• 1928 - Ernie Ashworth, Amerikaans countrymuzikant (overleden 2009)
• 1928 - Friedensreich Hundertwasser (Friedrich Stowasser), Oostenrijks schilder en graficus (overleden 2000)
• 1932 - Frans Swarttouw, Nederlands zakenman (overleden 1997)
• 1934 - Mohammed Farrah Aidid, Somalisch politicus (overleden 1996)
• 1936 - Geert Kocks, Nederlands taalkundige (overleden 2003)
• 1937 - Ine Veen, Nederlands actrice, fotomodel en zangeres
• 1938 - Fred Anton Maier, Noors schaatser
• 1939 - Cindy Birdsong, Amerikaans zangeres
• 1942 - Dave Clark, Engels drummer en leider van de popgroep The Dave Clark Five
• 1942 - Mike Summerbee, Engels voetballer
• 1944 - Jelle Kuiper, Nederlands politiefunctionaris
• 1946 - Piet Schrijvers, Nederlands voetballer en voetbaltrainer
• 1947 - Aad Koudijzer, Nederlands voetballer
• 1949 - Don Johnson, Amerikaans acteur
• 1949 - Ton Sijbrands, Nederlands dammer
• 1950 - Ernst Hirsch Ballin, Nederlands politicus en rechtsgeleerde
• 1952 - Allan Simonsen, Deens voetballer en voetbalcoach
• 1956 - Piet Paulusma, Nederlands weerman
• 1957 - Jan Bosschaert, Vlaams striptekenaar en illustrator
• 1958 - Eddy Annys, Belgisch hoogspringer
• 1958 - Rabah Madjer, Algerijns voetballer
• 1959 - Rudi Vranckx, Vlaams journalist
• 1960 - Wilke Durand, Nederlands actrice, voice-over en scenarioschrijfster
• 1963 - Lilia Noeroetdinova, Russisch atlete
• 1965 - Luc Devroe, Belgisch voetballer
• 1966 - Simone van der Vlugt, Nederlands schrijfster
• 1970 - Michael Shanks, Canadees acteur
• 1971 - Tony Bracke, Belgisch wielrenner
• 1971 - Nataliya Golofastova, Russisch-Nederlands theatermaker
• 1971 - Arne Quinze, Belgisch kunstenaar en ontwerper
• 1972 - Bingen Fernández, Spaans wielrenner
• 1972 - Sete Gibernau, Spaans motorcoureur
• 1974 - David Mandago, Keniaans atleet
• 1977 - Rohff (Housni Mkouboi), Frans-Comorees rapper
• 1978 - Mark Jansen, Nederlands zanger en gitarist
• 1978 - Christophe Rochus, Belgisch tennisser
• 1980 - Roy Sentjens, Vlaams wielrenner
• 1981 - Hossam Ghaly, Egyptisch voetballer
• 1982 - Borja García, Spaans autocoureur
• 1983 - Jérôme Dekeyser, Belgisch hockeyer
• 1984 - Lukáš Bajer, Tsjechisch voetballer
• 1984 - Véronique Mang, Frans atlete
• 1984 - Martin Škrtel, Slowaaks voetballer
• 1984 - Yu Fengtong, Chinees schaatser
• 1986 - Erjon Tola, Albanees skiër
• 1989 - Darley Ramon Torres, Braziliaans voetbaldoelman
• 1993 - Rachel Bootsma, Amerikaans zwemster

Overleden

• 1025 - Basileios II Boulgaroktonos (50), keizer van het Byzantijnse Rijk (976-1025)
• 1072 - Alp Arslan (43), sultan der Seltsjoeken
• 1230 - Ottokar I van Bohemen (~75)
• 1263 - Koning Haakon IV van Noorwegen (59)
• 1675 - Johannes Vermeer (43), Nederlands kunstschilder
• 1683 - Izaak Walton (90), Engels schrijver
• 1792 - Joseph Martin Kraus (36), Duits-Zweeds componist
• 1857 - George Cayley (83), Brits luchtvaartpionier
• 1885 - Ferdinand II (69), koning van Portugal
• 1890 - Sitting Bull (59), Sioux-opperhoofd
• 1930 - Diane Ellis (20), Amerikaans actrice
• 1943 - Fats Waller (39), Amerikaans pianist
• 1944 - Glenn Miller (40), Amerikaans bandleider
• 1958 - Wolfgang Pauli (58), Oostenrijks-Amerikaans natuurkundige
• 1962 - Charles Laughton (63), Engels acteur
• 1966 - Walt Disney (65), Amerikaans animator en striptekenaar
• 1970 - Arnold van Ruler (62), Nederlands predikant en theoloog
• 1975 - Anatole Litvak (72), Russisch-Amerikaans filmregisseur
• 1984 - Kurt Axelsson (43), Zweeds voetballer
• 1988 - Sjoerd Leiker (74), Nederlands schrijver en dichter
• 1991 - Vasili Zajtsev (76), Russisch sluipschutter in de Tweede Wereldoorlog
• 1992 - Fré Meis (71), Nederlands vakbondsvoorzitter en politicus
• 2000 - Jacques Goddet (95), Frans uitgever
• 2001 - Rufus Thomas (84), Amerikaans zanger
• 2006 - Clay Regazzoni (67), Zwitsers autocoureur
• 2008 - Valentin Berlinski (83), Russisch cellist
• 2008 - Carlo Caracciolo (83), Italiaans krantenuitgever
• 2008 - León Febres-Cordero (77), oud-president van Ecuador
• 2008 - Davey Graham (68), Engels gitarist
• 2008 - Anne-Catharina Vestly (88), Noors schrijfster van kinderboeken
• 2011 - Christopher Hitchens (62), Brits-Amerikaans schrijver en journalist

Viering/herdenking

• Koninkrijk der Nederlanden - Koninkrijksdag
• Koninkrijk der Nederlanden - Naturalisatiedag
• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Valeriaan (van Abbenza) († 457)
  • Zalige Karel Steeb († 1856)
  • Zalige Francisca Schervier († 1876)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1946 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -6,7 C
• 1985 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 10,7 C
• 1963 - Laagste minimumtemperatuur -12 C
• 1982 - Hoogste maximumtemperatuur 13 C
• 1956 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 14,4 m/s
• 1963 - Langste zonneschijnduur 7 uur
• 1988 - Langste neerslagduur 13,3 uur
• 1914 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 17,9 mm
• 1946 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 70 %

België

Dagrecords

• 1840 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -9,4 °C
• 1912, 1918 en 1989 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 11,2 °C
• 1899 - Laagste minimumtemperatuur -13,9 °C
• 1942 - Hoogste maximumtemperatuur 14,2 °C
• 1989 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 23,8 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1925 - Begin van één van de meest catastrofale perioden uit de klimatologische geschiedenis: het smeltwater van de dikke sneeuwlaag, die is blijven liggen sedert de maand november en regens veroorzaken begin januari erge overstromingen in de valleien van de Maas en van haar bijrivieren.
• 1963 - Temperatuurmaximum slechts –5,6°C in Florennes. Tussen de 12de en de 21ste zijn er 10 opeenvolgende ijsdagen.

Bronnen, noten en/of referenties