Friedensreich Hundertwasser
|
|
|
|
|
|
Friedensreich Hundertwasser, geboren als Friedrich Stowasser, (Wenen, 15 december 1928 – Queen Elizabeth 2, 19 februari 2000) was een Oostenrijks kunstenaar en architect, vooral bekend van de door hem ontworpen kleurrijke gebouwen. Hij was voorvechter van een mens- en milieuvriendelijke bouwwijze.
Inhoud |
[bewerken] Levensloop
Hundertwasser genoot als kind onderwijs aan een montessorischool, waar zijn opvallend gebruik van kleuren al door leraren werd opgemerkt. In 1943 werden 69 Joodse familieleden van moederszijde door de nazi's afgevoerd en omgebracht. In 1948 studeerde hij drie maanden aan de Weense kunstacademie. Feitelijk was hij dus autodidact. Toen hij in 1949 ontdekte dat "sto" of "sta" in de Slavische talen "honderd" betekent, bedacht hij zijn pseudoniem. In de periode 1949 tot 1951 maakte Hundertwasser uitgebreide studiereizen naar Parijs, Marrakech, Tanger, Tunesië, Italië en Spanje. In 1953 stelde hij zijn kunsttheorie van het transautomatisme op. Reeds vanaf de jaren '50 verzette Hundertwasser zich tegen het rationalisme in de architectuur, die naar zijn idee te weinig oog heeft voor de mens. In 1962 brak Hundertwasser door met zijn bijdrage aan de Biënnale van Venetië. In 1967 en 1968 baarde hij opzien door naakt een betoog over zijn ideeën af te steken. In de jaren '80 bepleitte hij de ecologische architectuur en werden voor het eerst gebouwen naar zijn ideeën gerealiseerd. Hij overleed op 71-jarige leeftijd aan boord van de Queen Elizabeth 2 in de Stille Oceaan ter hoogte van Nieuw-Zeeland aan een hartaanval.
In 1980 werd hij met de Grote Oostenrijkse Staatsprijs onderscheiden.
[bewerken] Kunst
De schilderijen van Hundertwasser kenmerken zich door het uitbundig gebruik van kleur, het gebruik van klein omkaderde vlakken en parallelle (maar niet rechte) lijnen, een fascinatie met de spiraal en ontbreken van rechte lijnen. Naast abstracte schilderijen maakte Hundertwasser gestileerd figuratieve schilderijen met als belangrijkste onderwerp gebouwen. Naarmate zijn interesse voor architectuur toeneemt, begint hij ook meer maquettes te bouwen.
[bewerken] Architectuur
Kenmerkend voor Hundertwassers architectuur is het vrijwel ontbreken van rechte lijnen. Ook het materiaalgebruik is opvallend: veel keramiek in harde kleuren. Veelal maakt een toren(tje), met daarbovenop een uivormig deel uit van de door hem ontworpen gebouwen. Daarnaast groeien in zijn ontwerpen planten uit de gevel en op het dak. In zijn werk zijn invloeden van Antoni Gaudí en jugendstil te vinden.
Vanuit Hundertwasser's architectuurfilosofie was een huis de derde huid.
Enkele van de praktische ideeën van Hundertwasser waren:
- De boomhuurder: Een vanuit een binnenbalkon naar buiten groeiende boom die in de zomer schaduw geeft en de lucht zuivert, en in de winter het licht gewoon doorlaat.
- Zuivering van het afvalwater van een gebouw door aan de gevel hangende bakken waterzuiverende planten.
- Het vensterrecht: Het recht van huurders om dat deel van de gevel, dat ze uit het raam leunend kunnen bereiken, naar eigen smaak te veranderen.
- De oogsnede: Half ondergrondse gebouwen die eruitzien alsof het aardoppervlak een biljartlaken is waarin een snede is gemaakt en dan aan één zijde is opgetild. De zichtbare gevel is dan oogvormig. Dit idee is uitgevoerd in het door Hundertwasser ontworpen kuuroord.
[bewerken] Gebouwen
Enkele gebouwen naar zijn ontwerp zijn:
- (volks) wooncomplex Hundertwasserhaus (1986) te Wenen
- wooncomplex In den Wiesen (1993) te Bad Soden am Taunus
- woon- en winkelcomplex Wohnen unterm Regenturm (1994) in Plochingen
- Hotel en kuuroord Bad Blumau (1997) te Blumau
- Markthalle (1998) te Altenrhein
- Hotel Die Grüne Zitadelle (2005) te Magdeburg, met flats, restaurants, boetieks, ...
Hundertwasser was niet enthousiast over het Nieuwe Bouwen: een citaat: “Deze bouwstijl (Het Nieuwe Bouwen) kun je omschrijven als: gevoel- en emotieloos, dictatoriaal, harteloos, agressief, glad, steriel, zonder ornamenten, koud, onpoëtisch, onromantisch, anoniem en gapende leegte. Een drogbeeld van functionaliteit. Huizen waarin mensen wonen, mogen niet worden overgelaten aan een tegen een cultuurpolitiek agerende architectuurmaffia die nihilistisch esthetische spelletjes met de mensen speelt.(...) als die intellectuele, natuur- en mensvijandige maffia mensen dwingt generaties lang in pervers modernistisch geconcipieerde en zielloos gebouwde huizen te wonen, dan is dat een permanente misdaad. Deze gedwongen acceptatie van dictatoriale huizen door bewoners legt precies de basis voor de algemene geestelijke en lichamelijke nood waaronder onze westerse beschaving, de staat, de natuur en wij allemaal lijden.”
Naast het ontwerpen van nieuwe gebouwen heeft Hundertwasser zich vooral veel beziggehouden met het radicaal veranderen van bestaande gebouwen. Deze opknapbeurten geven hem de bijnaam gebouwendokter. Enkele voorbeelden zijn:
- St. Barbarakerk te Bärbach (1988)
- Snelwegrestaurant Bad Fischau (1990)
- Afvalverbrandings-stadsverwarmingscentrale Spittelau Wenen (1992)
[bewerken] Gebouwen in Nederland geïnspireerd door Hundertwasser
- Ronald McDonald Kindervallei 2007 in Houthem-St. Gerlach. Ontworpen in samenwerking met architect Heinz Springmann, die betrokken was bij 7 projecten van Hundertwasser.
- Aan de Stegge-Gebouw (2000) in Goor. Ontworpen door architect Barend Scherpbier in opdracht van het aannemersbedrijf Aan de Stegge Bouw & Werktuigbouw te Goor.
[bewerken] Postzegels
In 1974 hervond hij zijn jeugdhobby toen hij de spiraalboom-postzegel voor Oostenrijk ontwierp. Velen vonden het geen 'echte' postzegel. Het ontwerp voor deze zegel was gemaakt in Tunis, 1974 als een aquarel en pasteltekening.
Veel van zijn ideeën, zoals "Het recht op creatie", "Overeenkomst met de natuur","De tweede huid", "Het recht om te kunnen dromen", "Homo Humus Humanitas" en "Raamrecht", zijn vereeuwigd op een serie postzegels van de Verenigde Naties in 1983.
[bewerken] Externe links
- Hundertwasser-website van het Kunsthaus Wien
- Officiële website van het Hundertwasserhaus Wenen
- Website Hundertwasser Krawinahaus
- Hundertwasserstation in Uelzen Duitsland
 |
Zie de categorie Friedensreich Hundertwasser van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
