1895

1895
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1880-1889 · 1890-1899 · 1900-1909
Jaren:	<< · < · 1894 · 1895 · 1896 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2648 MMDCXLVIII
Armeense jaartelling:		1344 ԹՎ ՌՅԽԴ
Chinese jaartelling:		4591 – 4592 辛午 – 壬未
Christelijke jaartelling:		1895 MDCCCXCV
Ethiopische jaartelling:		1887 – 1888
Hebreeuwse jaartelling:		5655 – 5656
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1950 – 1951
- Shaka Samvat		1817 – 1818
- Kali Yuga		4996 – 4997
Iraanse jaartelling:		1273 – 1274
Islamitische jaartelling:		1313 – 1314
Maçonnieke jaartelling:		5894 – 5895
Dit jaar naar onderwerp
Film in 1895
Lijst van landen in 1895
Sport in 1895
Juliaanse kalender van 1895
Gregoriaanse kalender van 1895

Guglielmo Marconi

Het jaar 1895 is het 95e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 5 - De Franse legerkapitein Alfred Dreyfus wordt tijdens een geheim proces wegens spionage tot levenslang veroordeeld en gedeporteerd naar het Duivelseiland.

maart

• 20 - Over de grens bij Lobith ontploft een lading dynamiet. De lading bestaat uit 9.000 kisten met 225.000 kilo aan gewicht verdeeld over zes schepen. Even na 18.30 uur klinkt een harde explosie enkele seconden later gevolgd door nog twee explosies. Eén van de schepen was ontploft, met dertien doden als gevolg. Tot tien kilometer in de omgeving sneuvelen ruiten. Als een wonder worden de andere schepen gespaard ondanks dat er twee schepen waren gezonken. De knal is zelfs tot in Friesland en Groningen nog opgemerkt. In Achterhoek denken de mensen dat er een aardbeving gaande is.
• 22 - De gebroeders Lumière draaien de eerste film.

april

• 11 - De Cubaanse dichter en nationalist José Martí leidt een landing van Cubaanse bannelingen en voegt zich bij de troepen van de rebelse generaal Máximo Gómez.
• 16 - Oprichting van Hockey en Bandy Club "Haarlem & Omstreken", een van de voorlopers van het huidige HC Bloemendaal.
• 23 - Drie Landen-interventie tegen Japan, dat wordt gevraagd om Liaodong terug te geven aan China.

mei

• 7 - Aleksandr Popov demonstreert radiotelegrafie voor leden van de Russische Sociëteit Natuurkunde en Chemie.
• 19 - José Martí komt om in de veldslag met de Spaanse troepen in de slag om Dos Ríos

juli

• 11 - De gebroeders Lumière vertonen hun film aan wetenschappers.

augustus

• 10 - Eerste uitvoering van de Proms.
• 19 - De eerste cabaretvoorstelling in Nederland vindt plaats in een nachtgelegenheid in de Amsterdamse Quellijnstraat. De 27-jarige Eduard Jacobs heeft de kunstvorm meegebracht uit Parijs.

september`

• 11 - Het Belgische parlement stemt in met de bouw van een nieuwe haven voor Brugge, het huidige Zeebrugge.
• 15 - In België wordt de wet Schollaert (vierde organieke wet op het lager onderwijs) van kracht.

oktober

• 30 - De stad Erzurum in het Ottomaanse rijk is toneel van een pogrom gericht tegen de Armeense bevolking van de stad. Volgens berichten uit die tijd kwamen hierbij circa 1.200 mensen om het leven.

november

• 8 - Wilhelm Conrad Röntgen ontdekt de naar hem genoemde röntgenstralen.

december

• 19 - Jos Bogaers rijdt in Tilburg in een auto. Dat is de eerste auto in Nederland.

zonder datum

• Het fort op Pampus komt gereed.
• Guglielmo Marconi maakt het eerste geslaagde radiocontact.
• De Biënnale van Venetië wordt voor het eerst gehouden.
• Willem Mengelberg wordt dirigent van het concertgebouworkest.
• Vanwege een verbod in Rusland wordt de uitgave van het blad Esperantisto gestaakt (zie geschiedenis van het Esperanto).
• Oscar Wilde wordt veroordeeld wegens sodomie.
• Het Grand International Chess Congress in Hastings heeft zijn sterkst bezette en meest bekende aflevering.
• Oprichting van de Union Belge des Sociétés de Footbal Association (de huidige KBVB).
• De gemeente Kralingen wordt bij Rotterdam gevoegd.
• In Biel, Zwitserland, wordt voor het eerst het Eidgenössischer Schwing- und Älplerfest gehouden.

Muziek

• De Finse componist Jean Sibelius componeert Skogsrået, opus 15
• Edvard Grieg componeert Den bergtekne, opus 32
• 5 april: eerste uitvoering van Requiem for alto, choir and orchestra van Asger Hamerik
• 17 mei: eerste uitvoering van Varde en Tord Foleson van Johan Halvorsen
• 21 november: eerste uitvoering van Gud signe Noregs land in de versie van Johan Halvorsen

Literatuur

• De Poolse schrijver Henryk Sienkiewicz publiceert zijn meesterwerk Quo Vadis?
• Oscar Wilde schrijft The Importance of Being Earnest
• Antonín Dvořák schrijft zijn Celloconcert in b klein
• André Gide schrijft Paludes
• Louis Couperus schrijft Wereldvrede en Williswinde
• 9 februari: eerste voorstelling van Mancha que limpia van José Echegaray

Beeldende Kunst

• 

  De ontvoering van Psyche (1895) William-Adolphe Bouguereau

• 

  Franklin Park, Boston (1895) Maurice Prendergast

Bouwkunst

• 

  Sint-Willibrorduskerk, Heeswijk, Petrus Stornebrink

• 

  Walderveense molen

Geboren

januari

• 1 - J. Edgar Hoover, Amerikaans hoofd van de FBI (overleden 1972)
• 21 - Cristobal Balenciaga, Spaans modeontwerper
• 26 - Theo Slot, Nederlands vliegtuigontwerper (overleden 1949)

februari

• 4 - Nigel Bruce, Mexicaans-Brits acteur (overleden 1953)
• 4 - Hanns Albin Rauter, Duits oorlogsmisdadiger (overleden 1949)
• 4 - Annie Romein-Verschoor, Nederlands schrijfster en historica (overleden 1978)
• 6 - Babe Ruth, Amerikaans honkballer (overleden 1948)
• 15 - Jovita Fuentes, Filipijns operazangeres (overleden 1978)
• 28 - Obbe Norbruis, Nederlands burgemeester (overleden 1970)

maart

• 9 - Albert Göring, Duits zakenman en verzetsstrijder (overleden 1966)
• 15 - Tobie Goedewaagen, Nederlands filosoof en politicus (overleden 1980)
• 18 - Ion Barbu (Dan Barbillian), Roemeens wiskundige en dichter (overleden 1961)
• 24 - Ragnar Melén, Zweeds atleet (overleden 1961)

april

• 9 - Mance Lipscomb, Amerikaans gitarist (overleden 1976)
• 16 - Sir Ove Nyquist Arup, Engels-Deens ingenieur en stichter van het ingenieursbureu Arup (overleden 1988)
• 19 - Anton Pieck, Nederlands kunstenaar, tweelingbroer van Henri (overleden 1987)
• 19 - Henri Pieck, Nederlands architect, tekenaar en kunstschilder, tweelingbroer van Anton (overleden 1972)
• 23 - John Ainsworth-Davis, Welsh atleet (overleden 1976)
• 25 - Stanley Rous, Engels voetballer, scheidsrechter en sportbestuurder (overleden 1986)
• 29 - Vladimir Propp, Russisch folklorist en taalkundige (overleden 1970)

mei

• 2 - Ko Korsten, Nederlands zwemmer (overleden 1981)
• 8 - Edmund Wilson, Amerikaans schrijver (overleden 1972)
• 9 - Frank Foss, Amerikaans atleet (overleden 1989)
• 10 - Kama Chinen, sinds 11 september 2009 de oudste mens ter wereld (overleden 2010)
• 12 - Jiddu Krishnamurti, Indiaas spiritueel leraar (overleden 1986)
• 22 - Roelof Dijksma, Nederlands tjasker- en molenbouwer (overleden 1975)

juni

• 8 - Santiago Bernabéu, Spaans voetballer en voorzitter Real Madrid CF (overleden 1978)
• 10 - Gustav Kinn, Zweeds atleet (overleden 1978)
• 10 - Hattie McDaniel, Amerikaans actrice (overleden 1952)
• 16 - Oswald Wenckebach, Nederlands beeldhouwer en kunstschilder (overleden 1962)
• 24 - Jack Dempsey, Iers-Amerikaans bokser (overleden 1983)
• 26 - Heinrich Paal, Estisch voetballer (overleden 1941)
• 28 - Kazimierz Sikorski, Pools componist (overleden 1986)

juli

• 8 - Igor Tamm, Russisch natuurkundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1971)
• 10 - Carl Orff, Duits componist (overleden 1982)
• 12 - Richard Buckminster Fuller, Amerikaans architect (overleden 1983)
• 12 - Oscar Hammerstein II, Amerikaans tekstschrijver (overleden 1960)

september

• 13 - Morris Kirksey, Amerikaans atleet (overleden 1981)
• 17 - Margaretha van Denemarken, Deens prinses (overleden 1992)
• 30 - Lewis Milestone, Amerikaans filmregisseur (overleden 1980)

oktober

• 1 - Hans Krenning, Nederlands politiefunctionaris (overleden 1975)
• 1 - Annie Verhulst, Nederlands toneelactrice (overleden 1986)
• 2 - Bud Abbott, Amerikaans acteur (overleden 1974)
• 4 - Buster Keaton, Amerikaans acteur en cineast (overleden 1966)
• 8 - Juan Perón, Argentijns president (overleden 1974)
• 8 - Zog, Albanees koning (overleden 1961)
• 11 - Abraham de Korte, Nederlands verzetsstrijder (overleden 1945)
• 19 - Lewis Mumford, Amerikaans historicus, wetenschappelijk filosoof en schrijver (overleden 1990)
• 25 - Robert van Genechten, Vlaams-Nederlands jurist, econoom en bestuurder (overleden 1945)

november

• 4 - Robert David Simons, Surinaams jurist, publicist en dichter (overleden 1969)
• 5 - Gé Bohlander, Nederlands waterpoloër (overleden 1940)
• 13 - Jan de Natris, Nederlands voetballer en atleet (overleden 1972)
• 16 - Paul Hindemith, Duits componist (overleden 1963)
• 19 - Evert van Linge, Nederlands architect en voetballer (overleden 1964)
• 22 - Johan Herman Bavinck, Nederlands predikant, zendeling en hoogleraar (overleden 1964)
• 24 - Eduardo Quisumbing, Filipijns botanicus (overleden 1986)
• 25 - Ludvik Svoboda, Tsjechisch president (overleden 1979)
• 26 - Bruno Hauptmann, Amerikaans misdadiger (overleden 1936)
• 26 - Bertil Lindblad, Zweeds astronoom (overleden 1965)
• 29 - William Tubman, Liberiaans president (overleden 1971)
• 30 - Henri Staal, Nederlands politiefunctionaris (overleden 1980)

december

• 1 - Henry Williamson, Brits schrijver (overleden 1977)
• 2 - Klaas Voskuil, Nederlands journalist (overleden 1975)
• 3 - Anna Freud, Oostenrijks-Brits psychoanalytica (overleden 1982)
• 6 - Henriëtte Bosmans, Nederlands componiste (overleden 1952)
• 13 - Victorio Edades Filipijns kunstschilder (overleden 1985)
• 14 - Paul Éluard, Frans dichter (overleden 1952)
• 14 - George VI, Brits koning (1936-1952) (overleden 1952)
• 30 - August De Boodt, Belgisch politicus (overleden 1986)

exacte datum onbekend

• Walter Lippmann, Duits advocaat en esperantist (overleden na 1974)
• Robert Davaux, Belgisch schilder (overleden ±1965)

Overleden

Berthe Morisot, geschilderd door Manet

januari

• 10 - Benjamin Godard (45), Frans componist
• 15 - Charlotte Guest (82), Engels vertaalster (Mabinogion)

februari

• 25 - Royal Earl House (80), Amerikaans ingenieur en uitvinder van de telex

maart

• 1 - Pauline Musters (19), Nederlands kleinste persoon ooit (59 cm)
• 2 - Berthe Morisot (54), Frans impressionistisch kunstschilder
• 5 - Nikolaj Leskov (64), Russisch schrijver
• 5 - Henry Rawlinson (84), Brits archeoloog, ontcijferaar van het spijkerschrift
• 10 - Charles Frederick Worth (70), Engels couturier

mei

• 2 - Anacleto del Rosario (34), Filipijns scheikundige
• 7 - Alexander August Wilhelm von Pape (82), Pruisisch militair
• 19 - José Martí (42), Cubaans onafhankelijkheidsleider
• 21 - Franz von Suppé (76), Oostenrijks componist
• 30 - Jozef Marello (40), Italiaans priester, ordestichter en bisschop

juni

• 11 - Daniel Kirkwood (80), Amerikaans astronoom
• 29 - Sir Thomas Huxley (70), Engels bioloog

juli

• 28 - Jan Kappeyne van de Coppello (72), Nederlands liberaal politicus

augustus

• 5 - Friedrich Engels (74), Duits filosoof
• 24 - John Francis Loudon (74), Nederlands kamerheer des Konings, hofmaarschalk en ondernemer
• 26 - Johann Friedrich Miescher (51), Zwitsers biochemicus

september

• 8 - Adam Opel (58), Duits industrieel
• 17 - Sigmund Schuckert (48), Duits elektrotechnicus en industrieel
• 28 - Louis Pasteur (72), Frans wetenschapper

oktober

• 2 - Eugen Langen (61), Duits ondernemer, ingenieur en uitvinder
• 24 - Meijer de Haan (43), Nederlands kunstschilder
• 25 - Charles Hallé (76), Duits pianist en dirigent

november

• 27 - Alexandre Dumas fils (71), Frans schrijver

december

• 13 - Ányos Jedlik (95), Hongaars benedictijn, natuurkundige en uitvinder

zonder datum

• Knud Knudsen, ontwerper van het riksmål (het huidige bokmål)

Weerextremen in België

• september: September met laagste neerslagtotaal: 2 mm (normaal 69,8mm).

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie 1895 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.