22 september

22 september is de 265ste dag van het jaar (266ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 100 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Kunst
  • 2012 - Het Stedelijk Museum in Amsterdam wordt na een verbouwingsperiode van acht jaar door koningin Beatrix heropend.

•  Oorlog
  • 1481 - Slag bij Scherpenzeel tijdens de Stichtse oorlog (1481-83)
  • 1499 - De Vrede van Bazel maakte een einde aan de Zwabische Oorlog.
  • 1604 - Einde van het beleg van Oostende.
  • 1980 - Irak valt Iran binnen.

•  Politiek
  • 1949 - Minister van financiën Piet Lieftinck laat de Nederlandse gulden met 30% devalueren.
  • 1960 - Mali wordt onafhankelijk van Frankrijk.
  • 1984 - François Mitterrand en Helmut Kohl staan hand in hand op het slagveld van Verdun.

•  Religie
  • 1531 - Paus Clemens VII creëert één nieuwe kardinaal.

•  Sport
  • 1899 - Oprichting Rotterdamse hockeyclub HV Victoria.
  • 1906 - Oprichting Wassenaarse hockeyclub HGC.
  • 1982 - Het Nederlands voetbalelftal herstelt van de matige start van de EK-kwalificatiereeks en verslaat Ierland in Rotterdam met 2-1. René van de Kerkhof speelt zijn 47ste en laatste interland voor Oranje, René van der Gijp (Lokeren) debuteert.
  • 1991 - In Berlijn eindigt de Nederlandse hockeyploeg als derde bij het toernooi om de Champions Trophy.
  • 2000 - Lars Frölander scherpt bij de Olympische Spelen in Sydney zijn eigen Europees record op de 100 meter vlinderslag aan tot 52,00.

•  Wetenschap en technologie
  • 1949 - De Sovjet-Unie brengt zijn eerste atoombom tot ontploffing.
  • 1972 - Inhuldiging van het eerste Belgische grondstation voor ruimtetelecommunicatie in Lessive.
  • 1981 - President François Mitterrand van Frankrijk opent de eerste lijn van de 'train à grande vitesse' (TGV): Parijs-Lyon.

•  Recreatie
  • 2006 - Het attractiepark Tokyo DisneySea opent de attractie Hotel Hightower.

Geboren

Anna van Kleef,
geboren in 1515

Wilhelm Keitel,
geboren in 1882

Jort Kelder,
geboren in 1964

Ronaldo,
geboren in 1976

• 131 - Claudius Galenus, Romeins arts (overleden 216)
• 1515 - Anna van Kleef, koningin van Engeland (januari-juli 1540), vierde vrouw van Hendrik VIII (overleden 1557)
• 1576 - Philipp Wilhelm von Bayern, Beiers kardinaal-bisschop van Regensburg (overleden 1598)
• 1601 - Anna van Oostenrijk, koningin van Frankrijk (overleden 1666)
• 1741 - Peter Simon Pallas, Duits zoöloog en plantkundige (overleden 1811)
• 1787 - Tommaso Pasquale Gizzi, Italiaans kardinaal-staatssecretaris (overleden 1849)
• 1791 - Michael Faraday, Brits natuurkundige (overleden 1867)
• 1829 - Tự Đức, keizer van Vietnam (overleden 1883)
• 1835 - Leopold van Hohenzollern-Sigmaringen, zoon van de laatste vorst van Hohenzollern-Sigmaringen en kandidaat voor de Spaanse troon (overleden 1905)
• 1843 - Pietro Respighi, Italiaans curiekardinaal (overleden 1913)
• 1847 - Enrique Almaraz y Santos, Spaans kardinaal-aartsbisschop van Toledo (overleden 1922)
• 1859 - Paul Baum, Duits kunstschilder (overleden 1932)
• 1864 - Lodewijk van Deyssel, Nederlands schrijver (overleden 1952)
• 1871 - Charlotte Cooper, Brits tennisster en olympisch kampioene (overleden 1967)
• 1878 - Shigeru Yoshida, Japans politicus (overleden 1967)
• 1882 - Wilhelm Keitel, Duits veldmaarschalk (overleden 1946)
• 1885 - Erich von Stroheim, Amerikaans-Oostenrijks filmacteur en -regisseur (overleden 1957)
• 1891 - Jaap Stotijn, Nederlands hoboïst en muziekpedagoog (overleden 1970)
• 1896 - Veno Pilon, Sloveens kunstschilder (overleden 1970)
• 1902 - José Humberto Quintero Parra, Venezolaans kardinaal-aartsbisschop van Caracas (overleden 1984)
• 1903 - Joe Valachi, Amerikaans crimineel (overleden 1971)
• 1904 - Ellen Church, 's werelds eerste stewardess (overleden 1965)
• 1905 - Haakon Lie, Noors politicus (overleden 2009)
• 1905 - Rie Vierdag, Nederlands zwemster (overleden 2005)
• 1907 - Philip Fotheringham-Parker, Brits autocoureur (overleden 1981)
• 1907 - Antonio Ortiz Mena, Mexicaans politicus, econoom en bankier (overleden 2007)
• 1912 - Eloi Meulenberg, Belgisch wielrenner (overleden 1984)
• 1914 - Siegfried Lowitz, Duits acteur o.a Onze ouwe (Der Alte) (overleden 1999)
• 1915 - Arthur Lowe, Brits acteur (overleden 1982)
• 1916 - Chris van Osta, Nederlands atleet (overleden 1992)
• 1921 - César Fernández Ardavín, Spaans regisseur en scenarioschrijver (overleden 2012)
• 1921 - Ian Raby, Brits autocoureur (overleden 1967)
• 1922 - Augusto Vargas Alzamora, Peruaans kardinaal-aartsbisschop van Lima (overleden 2000)
• 1924 - Sieto Hoving, Nederlands acteur en kleinkunstenaar
• 1924 - Emile Wijntuin, Surinaams politicus
• 1925 - Virginia Capers, Amerikaans actrice (overleden 2004)
• 1925 - Vital Loraux, Belgisch voetbalscheidsrechter (overleden 2013)
• 1925 - Jacques Pirlot, Belgisch atleet
• 1930 - Arend Voortman, Nederlands politicus (overleden 2012)
• 1931 - Fay Weldon, Engels feministisch schrijfster
• 1932 - Ingemar Johansson, Zweeds bokser (overleden 2009)
• 1943 - Jaak Gabriëls, Belgisch politicus
• 1944 - Richard Robarts, Brits autocoureur
• 1945 - Ann Christy, Vlaams zangeres (overleden 1984)
• 1948 - Mark Phillips, ex-echtgenoot van de Britse Prinses Anne
• 1950 - Kirka (Kiril Babitzin), Fins zanger (overleden 2007)
• 1951 - David Coverdale, Brits rockzanger
• 1952 - Sukhumbhand Paribatra, Thais politicus en gouverneur van Bangkok
• 1952 - Orlow Seunke, Nederlands filmregisseur
• 1953 - Ségolène Royal, Frans politica
• 1954 - Shari Belafonte, Amerikaans zangeres en actrice
• 1954 - Harry Kisoensingh, Surinaams politicus (overleden 2008)
• 1957 - Nick Cave, Australisch zanger
• 1957 - Johnette Napolitano, Amerikaans zangeres van de band Concrete Blonde
• 1958 - Andrea Bocelli, Italiaans zanger
• 1958 - Neil Cavuto, Amerikaans journalist
• 1958 - Franco Forini, Zwitsers autocoureur
• 1958 - Joan Jett, Amerikaans zangeres
• 1958 - Eddy Planckaert, Belgisch wielrenner
• 1961 - Catherine Oxenberg, Amerikaans actrice o.a. Dynasty
• 1962 - Andries Jonker, Nederlands voetbaltrainer
• 1964 - Paul Bonhomme, Brits (race)piloot
• 1964 - Jort Kelder, Nederlands presentator en hoofdredacteur Quote
• 1964 - Benoît Poelvoorde, Waals acteur
• 1964 - Vladimír Weiss, Slowaaks voetballer en voetbalcoach
• 1965 - Søren Lilholt, Deens wielrenner
• 1966 - Stefan Rehn, Zweeds voetballer
• 1967 - Hannes Arch, Oostenrijks piloot
• 1969 - Junko Asari, Japans atlete
• 1969 - Oleg Kozlitin, Kazachs wielrenner
• 1970 - Emmanuel Petit, Frans voetballer
• 1971 - Märtha Louise, Noors prinses
• 1972 - Manuel Cardoni, Luxemburgs voetballer
• 1972 - Alexandre Rey, Zwitsers voetballer
• 1973 - Steven Goegebeur, Belgisch acteur en comedian
• 1974 - Daniel Atienza, Spaans wielrenner
• 1974 - Mika Kottila, Fins voetballer
• 1974 - Bob Sapp, Amerikaans vechtsporter
• 1974 - Aliecer Urrutia, Cubaans atleet
• 1976 - Yannick Pelletier, Zwitsers schaker
• 1976 - Ronaldo, Braziliaans voetballer
• 1978 - Harry Kewell, Australisch voetballer
• 1979 - Emilie Autumn, Amerikaans zangeres en violiste
• 1979 - Zvonimir Deranja, Kroatisch voetballer
• 1979 - Sven Vandenbroeck, Nederlands voetballer
• 1982 - Kosuke Kitajima, Japans zwemmer en olympisch kampioen (2004)
• 1982 - Cliff Mardulier, Belgisch voetbaldoelman
• 1982 - Billie Piper, Brits actrice en zangeres
• 1982 - Maarten Stekelenburg, Nederlands voetballer
• 1983 - Glenn Loovens, Nederlands voetballer
• 1984 - Yukiya Arashiro, Japans wielrenner
• 1984 - Miss Montreal, Nederlands singer-songwriter
• 1985 - Faris Haroun, Tsjadisch voetballer
• 1987 - Ruben Arnhem, Nederlands acteur
• 1987 - Tom Felton, Brits acteur
• 1987 - Bojan Šaranov, Servisch voetballer
• 1992 - Fabio Gamberini, Braziliaans autocoureur
• 1992 - Bryan Smeets, Nederlands voetballer
• 1995 - Jelle Florizoone, Belgisch acteur

Overleden

Paus Clemens XIV,
overleden in 1774

Joop Doderer,
overleden in 2005

• 530 - Paus Felix III, paus van de Rooms-katholieke Kerk
• 1554 - Francisco Vásquez de Coronado (± 44), Spaans ontdekkingsreiziger
• 1607 - Alessandro Allori (72), Italiaans schilder
• 1774 - Paus Clemens XIV (68), paus van 1769 tot 1774
• 1828 - Shaka Zoeloe (± 47), Afrikaans stamhoofd
• 1873 - Friedrich Frey-Herosé (71), Zwitsers politicus
• 1921 - Auguste-René Dubourg (78), Frans kardinaal-aartsbisschop van Rennes
• 1939 - Werner von Fritsch (59), Duits generaal
• 1952 - Cor Ruys (63), Nederlands toneelspeler, cabaretier en toneelleider
• 1952 - Kaarlo Juho Ståhlberg (87), Fins politicus
• 1957 - Zhou Xuan (39), Chinees zangeres en actrice
• 1969 - Adolfo López Mateos (60), president van Mexico (1958-1964)
• 1970 - Luis del Rosario (83), Filipijns aartsbisschop
• 1972 - Benedicto Kiwanuka (50), Oegandees politicus
• 1979 - Otto Frisch (74), Brits-Oostenrijks natuurkundige
• 1985 - Peter Rusman (32), Nederlands atleet
• 1986 - Abdel-Kader Zaaf (69), Algerijns wielrenner
• 1988 - Maximilien de Furstenberg (83), Belgisch curiekardinaal
• 1989 - Irving Berlin (101), Amerikaans componist en liedjesschrijver
• 1989 - Jan Teulings (84), Nederlands acteur
• 1994 - Dorothy Dehner (93), Amerikaanse tekenaar en beeldhouwer
• 1996 - Pieter Jacobus van de Pol (89), Nederlands biljarter
• 1998 - Maurice De Wilde (73), Belgisch journalist
• 1999 - René Geeraert (90), Belgisch atleet
• 1999 - George C. Scott (71), Amerikaans acteur
• 2000 - Vincenzo Fagiolo (82), Italiaans curiekardinaal
• 2001 - J.Ph. Punt (95), Nederlands esperantist en radiopresentator
• 2001 - Isaac Stern (81), Russisch-Amerikaans violist
• 2002 - Aimé Desimpel (61), Belgisch volksvertegenwoordiger en Manager van het Jaar 1993
• 2002 - Jan de Hartog (88), Nederlands romanschrijver
• 2003 - Maxime Brunfaut (94), Belgisch architect en stedenbouwkundige
• 2003 - Joseph Kuklinski (59), Amerikaans moordenaar
• 2003 - Armand Pien (83), Belgisch meteoroloog en pionier van de Vlaamse televisie
• 2003 - Johan Stekelenburg (61), Nederlands politicus
• 2004 - Dirk van der Horst (57), Nederlands gitarist
• 2004 - Ray Traylor (41), Amerikaans professioneel worstelaar
• 2004 - Alex Wayman (83), Amerikaans tibetoloog en Indiakundige
• 2005 - Joop Doderer (84), Nederlands acteur
• 2006 - Carla Benschop (56), Nederlands basketbalster en gymnastieklerares
• 2006 - Ewald Krolis - (59), Surinaams-Nederlands muzikant
• 2007 - Karl Hardman (80), Amerikaans filmproducent en acteur
• 2007 - Marcel Marceau (84), Frans mimespeler
• 2008 - Thomas Dörflein (44), Duits dierenverzorger (o.a. van ijsbeertje Knut)
• 2009 - Kole Casule (88), Macedonisch schrijver
• 2009 - Olaf Dufseth (91), Noors skiër
• 2009 - Ann Hasekamp (82), Nederlands actrice
• 2009 - Dirce Migliaccio (75), Braziliaans actrice
• 2009 - Lucy Vodden (46), Engelse, inspiratiebron van het Beatles-liedje "Lucy in the Sky with Diamonds"
• 2009 - Lin Xiling (74), Chinees dissidente
• 2010 - Hans van den Doel (55), Nederlands burgemeester
• 2010 - Giant González (44), Argentijns basketbalspeler en professioneel worstelaar
• 2011 - Frans Kordes (84), Nederlands president van de Algemene Rekenkamer
• 2011 - Aristides Pereira (87), Kaapverdisch politicus
• 2011 - Roel Verniers (38), Vlaams auteur
• 2011 - Vesta Williams (53), Amerikaans R&B-zangeres
• 2012 - Claude Bonmariage (67), Belgisch politicus

Viering/herdenking

• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Maurits († c. 287), Patroon van de infanterie
  • Heilige Florent(ius) († 5e eeuw)
  • Heilige Emmeram (van Regensburg) († 652)
  • Heilige Fokas († 4e eeuw)
  • Heilige Lolanus (van Schotland) († c.1034)
  • Heilige Thomas van Villanova († 1555)
  • Zalige Ignatius Belvisotti († 1770)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1948 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 8 °C
• 1989 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 19,6 °C
• 1910 - Laagste minimumtemperatuur 1,5 °C
• 1989 - Hoogste maximumtemperatuur 26,7 °C
• 1953 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 13,9 m/s
• 1997 - Langste zonneschijnduur 11,5 uur
• 2004 - Langste neerslagduur 15,7 uur
• 1924 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 33,7 mm
• 1915 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 62 %

België

Dagrecords

• 1904 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 7,4 °C
• 2003 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 21,3 °C
• 1910 - Laagste minimumtemperatuur 2,3 °C
• 1989 - Hoogste maximumtemperatuur 25,9 °C
• 1881 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 40,2 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1931 - Maximumtemperatuur van 6,4 °C op de Baraque Michel (Jalhay).
• 1949 - 142 mm neerslag in Geraardsbergen

Bronnen, noten en/of referenties