François Mitterrand
.jpg)
François Maurice Adrien Marie Mitterrand (Jarnac, 26 oktober 1916 — Parijs, 8 januari 1996) was een Frans politicus van de socialistische partij (Parti Socialiste). Hij werd in 1981 en 1988 tot president van de Franse Republiek gekozen en werd daarmee de vierde president van de Vijfde Republiek en de 21ste president van de republiek Frankrijk. Zijn ambtsperiode eindigde op 17 mei 1995. Een jaar later overleed hij op 79-jarige leeftijd aan prostaatkanker.
Inhoud |
[bewerken] Jeugd en Tweede Wereldoorlog
Mitterrand groeide op als de vijfde van in totaal zeventien kinderen. Zijn vader, Joseph Gilbert Félix, werkte eerst als stationschef bij de Franse spoorwegen en later als azijnfabrikant in het zuidwesten van Frankrijk. Zijn moeder was Marie Gabrielle Yvonne Lorrain, een verre nicht van paus Johannes XXIII. Mitterrand bezocht de kloosterschool "Collège Saint Paul" te Angoulême en haalde daar zijn middelbare schooldiploma (Baccalaureat) in 1934. Vervolgens studeerde hij tot 1937 in Parijs aan de École Libre des Sciences Politiques.
Mitterrand was gedurende één jaar lid van de Volontaires nationaux (nationale vrijwilligers), een organisatie die gelieerd was de ultra rechtse liga Croix de Feu van François de la Rocque. Deze liga had net deelgenomen aan de rellen op 6 februari 1934 die tot de val van het tweede Cartel des Gauches (Linkse Coalitie) leidden[1]. In tegenstelling tot wat wel beweerd wordt, is Mitterrand nooit lid geworden van de Parti Social Français (PSF) die - als opvolger van de Croix de Feu - beschouwd kan worden als de eerste Franse massabeweging van de politieke rechtervleugel [1]. Hij schreef echter wel nieuwsartikelen in de dicht tegen de PSF staande krant L'Echo de Paris. Hij nam deel aan rechtse demonstraties, zoals de xenofobische demonstraties tegen de métèque invasion (de immigratie van buitenlanders uit het Middellandse Zeegebied). Mitterrand had verder enig persoonlijk contact met leden van de Cagoule, een ultrarechtse terroristische groepering in de jaren dertig [2].
Toen zijn betrokkenheid bij de nationalistische beweging in de jaren negentig bekend werd, weet Mitterrand die aan de invloed van zijn ouderlijk huis en het milieu waarin hij opgroeide.
Van 1937 tot 1939 vervulde Mitterrand vervolgens zijn militaire dienstplicht bij de koloniale troepen. Hij liet de nationaal-royalistische beweging van Action Française achter zich en werd in 1938 de beste vriend van Georges Dayan, een joodse socialist. Na afloop van zijn rechtenstudie, werd hij in september 1939 opgeroepen en als sergeant in de Maginotlinie ingekwartierd in de buurt van Montmédy. Hij verloofde zich in mei 1940 met Marie-Louise Terrasse (de toekomstige televisiepresentatrice Catherine Langeais), die hij op 28 januari 1938 voor het eerst had ontmoet. Zij zou de verloving op 15 januari 1942 verbreken.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Mitterrand op 14 mei 1940 door een granaatsplinter in zijn borst getroffen en raakte vervolgens in Duitse krijgsgevangenschap. Hij werd geïnterneerd in Stammlager IX A (tegenwoordig: Trutzhain) en in Stammlager IX C in Rudolstadt-Schaala. Daar werkte hij als dwangarbeider bij de aanleg van wegen en in de akkerbouw. Zijn politieke overtuigingen werden beïnvloed door de ontmoeting met de andere krijgsgevangen en hun verschillende sociale achtergronden.
Bij zijn zesde poging in 18 maanden, ontsnapte Mitterrand uit Duitse krijgsgevangenschap en keerde in december 1941 huiswaarts naar het niet-bezette deel van Frankrijk - Vichy-Frankrijk. Hier werkte hij als middelbaar ambtenaar voor het Vichy-regime in de dienst die zich bezighield met de opvang van krijgsgevangenen. Voor zijn verdiensten ontving hij op 16 augustus 1943 de Orde van de Francisque.
(Toen Mitterrands Vichy-verleden in de jaren vijftig naar buiten kwam, ontkende hij in eerste instantie dat hij de Orde van de Francisque ontvangen had.)
In november 1942 werd het tot dan toe niet-bezette gedeelte van Frankrijk door de Duitsers bezet. In januari 1943 verliet Mitterrand Vichy, nadat hem ontslag uit de dienst was verleend. Toen de nederlaag van de Duitsers zich begon af te tekenen, begon Mitterrand met de oprichting van een verzetsgroep, die voornamelijk werd samengesteld uit ex-krijgsgevangenen, de Rassemblement national des prisonniers de guerre (RNPG). In november 1943 hield de Gestapo een razzia in een flat in Vichy. Zij hoopten daar de verzetsstrijder "François Morland" aan te treffen. ("Morland" was Mitterrands schuilnaam – afgeleid van de naam van het Parijse metrostation Sully - Morland.) Mitterrand was op dat moment echter in Parijs. Hij werd door vrienden gewaarschuwd en slaagde erin naar Londen te ontsnappen.
Van daaruit ging hij naar Algiers, waar hij Charles de Gaulle ontmoette, de leider van de Vrije Fransen. De beide mannen konden niet goed met elkaar overweg; Mitterrand weigerde zijn groep samen te voegen met andere verzetsbewegingen, als een ander daarover de leiding zou krijgen. Mitterrand keerde later terug naar Frankrijk en trouwde eind 1944 met Danielle Gouze. In Parijs werden de drie uit voormalige krijgsgevangenen bestaande verzetsbewegingen, (communisten, gaullisten en RNPG) uiteindelijk onder leiding van Mitterrand samengevoegd tot de Mouvement national des prisonniers de guerre et déportés (MNPGD).
Toen De Gaulle na de bevrijding Parijs binnenkwam, werd hij voorgesteld aan diverse mensen die deel zouden gaan uitmaken van de voorlopige regering. Onder hen bevond zich François Mitterrand, als secretaris-generaal van de krijgsgevangenen.
[bewerken] Vroege carrière
Tussen 1946 en 1958 bekleedde Mitterrand tal van openbare functies in de Vierde Republiek. In 1953 werd hij gekozen tot Conseiller Général van het kanton Montsauche-les-Settons in het Morvan-gebergte; de raad, waarvan hij later voorzitter werd, zetelde in het departement Nièvre. Van 1954 tot 1955 volgde een episode als minister van binnenlandse zaken in het kabinet van Pierre Mendès France. In 1959 werd hij gekozen tot burgemeester van Château-Chinon in Nièvre, van welk departement hij van 1959 tot 1962 senator was. In 1962 kwam hij terug in zijn oude functie als afgevaardigde van die streek, wat hij tot in 1981 bleef.
[bewerken] Kandidaat-president
In 1965 streed Mitterrand als voornaamste linkse tegenkandidaat van generaal De Gaulle om het Franse presidentschap, maar hij verloor in de tweede ronde. De Gaulle bleef dus aan de macht en Mitterrand verdween tijdelijk van het landelijke politieke toneel. In 1969 steunde hij na het aftreden van De Gaulle de kandidatuur van centrum politicus Alain Poher, die overigens verloor van de gaullist Georges Pompidou. In 1971 kwam hij echter terug als secretaris van de door hem opgerichte Parti Socialiste, een fusie van de SFIO met zijn eigen Radicalen en wat kleinere groeperingen.
Na het overlijden van Pompidou (2 april 1974) deed Mitterrand in 1974 opnieuw een gooi naar het presidentschap. Deze keer nam hij het als voornaamste linkse kandidaat op basis van een 'programme commun' met de communisten op tegen de liberaal Valéry Giscard d'Estaing; hij verloor wederom in de tweede ronde, nu met een minimaal verschil.
[bewerken] Presidentschap
In 1981 wist hij tenslotte de zittende president, Giscard d'Estaing, te verslaan aan het einde van diens ambtstermijn van zeven jaar. Mitterrand benoemde Pierre Mauroy tot zijn minister-president. Voor het eerst kwamen in een groot West-Europees land ook communisten in de regering. Dat was voor wat betreft West-Europa alleen in IJsland al eens gelukt.
Een ambitieus programma werd begonnen waarin de sociale zekerheid werd uitgebreid en de doodstraf werd afgeschaft. Het cultureel klimaat werd veel vrijer. Verslechterende economische omstandigheden dwongen Mitterrand echter al in 1984 tot een grootscheeps bezuinigingsprogramma, en hij verving Mauroy door de econoom Laurent Fabius. Diens versoberingsbeleid ging ten koste van de populariteit van de Socialistische Partij. De parlementsverkiezingen van 1986 werden verloren, en de vijfde republiek maakte kennis met de "cohabitation", de gedwongen samenwerking tussen links en rechts. De linkse president Mitterrand moest zijn termijn volmaken met de gaullist Jacques Chirac als premier. Mitterrand wist zich echter staande te houden en verwierf aanzienlijke persoonlijke populariteit, terwijl Jacques Chirac het vuile werk opknapte.
In 1988 stonden president en premier tegenover elkaar in de presidentsverkiezingen. De populariteit van Chirac was na twee jaar regeren gekelderd, en "oompje" Mitterrand kreeg van de kiezers een nieuw mandaat van zeven jaar. Terstond schreef hij parlementsverkiezingen uit, waarbij de socialisten de meerderheid herwonnen. Premier werd Michel Rocard.
Een van de meest controverseelste beslissingen in zijn ambtsperiode die hij nam was de aanslag op de Rainbow Warrior van Greenpeace op 10 juli 1985 waarbij een Nederlandse fotograaf om het leven kwam. Publiekelijk veroordeelde hij de aanslag maar in juli 2005 kwam aan het licht dat hij persoonlijk toestemming had gegeven.
[bewerken] Overlijden
Voor de verkiezingen van mei 1995 stelde Mitterrand, die al sinds 1981 aan prostaatkanker leed, zich niet opnieuw herkiesbaar. Jacques Chirac en Lionel Jospin voerden de strijd om het presidentschap, waarbij de eerste won. Mitterrand stierf tenslotte op 79-jarige leeftijd in Parijs, na een lang ziekteproces. Hij werd begraven in het familiegraf in Jarnac in Charente.
[bewerken] Beleid
Tijdens zijn bewind moest hij door enkele zure appels bijten zoals de devaluatie van de Franse frank en de cohabitation.
Mitterrand was een groot voorstander van de Europese Unie en was samen met Helmut Kohl een van de grote Euro-trekkers van zijn generatie. Tijdens zijn laatste ambstermijn ging het zelfs zover dat er tussen premier en president een soort scheiding van de taken ontstond waarbij Mitterrand zich niet meer bezighield met de binnenlandse politiek en de premier zich zonder veel tegenstand achter Mitterrands Europees beleid schaarde.
[bewerken] Et alors?
Een van Mitterrands meest beroemde uitspraken is geen politieke uitspraak. Toen in 1994 het blad Paris Match het bestaan van een buitenechtelijk dochter aan het licht bracht, reageerde Mitterrand namelijk met de gevleugelde woorden "et alors?" ("nou, en?"). Dit kon hij doen omdat in de Franse politiek privé en publiek in het algemeen goed gescheiden worden. Het is algemeen bekend dat publieke figuren er allerlei relaties op nahouden, zonder dat dit het publieke functioneren ernstig belemmert.
[bewerken] Referenties
- ↑ a b Pierre Péan, Une jeunesse française (biography on Mitterrand), p.23-35
- ↑ Henry Rousso, Le Syndrome de Vichy, p.365
| Voorganger: Valéry Giscard d'Estaing |
President van Frankrijk 1981-1995 |
Opvolger: Jacques Chirac |
 |
Zie de categorie François Mitterrand van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
