1870

1870
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1860-1869 · 1870-1879 · 1880-1889
Jaren:	<< · < · 1869 · 1870 · 1871 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2623 MMDCXXIII
Armeense jaartelling:		1319 ԹՎ ՌՅԺԹ
Chinese jaartelling:		4566 – 4567 丙巳 – 丁午
Christelijke jaartelling:		1870 MDCCCLXX
Ethiopische jaartelling:		1862 – 1863
Hebreeuwse jaartelling:		5630 – 5631
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1925 – 1926
- Shaka Samvat		1792 – 1793
- Kali Yuga		4971 – 4972
Iraanse jaartelling:		1248 – 1249
Islamitische jaartelling:		1287 – 1288
Maçonnieke jaartelling:		5869 – 5870
Dit jaar naar onderwerp
Lijst van landen in 1870
Juliaanse kalender van 1870
Gregoriaanse kalender van 1870

De executie van Thomas Scott

Het jaar 1870 is het 70e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

april

• 4 - Nederland schaft geseling als straf af.

mei

• 13 - Oprichting Stoomvaart Maatschappij Nederland (SMN) in Amsterdam.

juli

• 18 - Het Eerste Vaticaans Concilie vaardigt de Apostolische Constitutie Pastor Aeternus uit waarin het dogma van de pauselijke onfeilbaarheid wordt bevestigd.
• 19 - Frankrijk verklaart Pruisen de oorlog. Frans-Duitse Oorlog.

augustus

• 2 - Opening van 's werelds eerste metro, onder de Theems, in Londen nabij de Tower Bridge.

september

• 2 - Na de nederlaag bij Sedan raakt de Franse keizer Napoleon III in Pruisische krijgsgevangenschap.
• 4 - In Frankrijk wordt de republiek uitgeroepen.
• 17 - Afschaffing van de doodstraf in vredestijd in Nederland.
• 20 - Garibaldi neemt Rome in: einde van de Kerkelijke Staat.

oktober

• 27 - De Franse opperbevelhebber François Achille Bazaine capituleert in Metz. Hij wil vervolgens met Duitse steun de nieuwe Derde Franse Republiek ten val brengen, maar in dat plan ziet Berlijn niets.

november

• 15 - Het Groothertogdom Baden en het Groothertogdom Hessen treden toe tot de Noord-Duitse Bond
• 23 - Het Koninkrijk Beieren treedt toe tot de Noord-Duitse Bond.
• 25 - Het Koninkrijk Württemberg treedt toe tot de Noord-Duitse Bond.
• 30 - Opening van De 343 meter lange Scheldebrug. De Franse ingenieur Gustave Eiffel tekende de plannen voor de brug bij Temse. Deze brug laat toe een spoorlijn aan te leggen over de Schelde van Mechelen naar Terneuzen. Naast de spoorwegverbinding is de brug ook een tolbrug met een doorgang voor dieren en voetgangers.

december

• 9 = De Noord-Duitse Bond krijgt de naam Duitse Rijk.
• 11 - Hendrik Gerhard richt een vakbond van kleermakers op:"Vooruitgang door broederschap".
• 31 - De grondwet van het nieuwe Duitse Keizerrijk wordt van kracht.

zonder datum

• Walcheren krijgt een spoorverbinding met Brabant.
• De Pruisische regering verbiedt gebruik van andere talen dan het Duits in het onderwijs en bij de overheid. Daardoor verdwijnt op termijn het Nederlands als voertaal in Oost-Friesland.
• Na de oorlogsoverwinning wordt Elzas-Lotharingen Pruisisch bezit, en valt het grootste deel van Duitsland onder Pruisische controle.
• Amstel brouwerij opgericht.
• Aletta Jacobs is de eerste Nederlandse vrouw die als toehoorster wordt toegelaten aan een HBS. Een jaar later wordt ze toegelaten als studente medicijnen aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Muziek

• Johannes Brahms componeert zijn Alto Rhapsody, Opus 53
• Max Bruch componeert zijn Symfonie nr. 2 in f, Opus 36
• Antonin Dvořák schrijft de Tragická ouvertura (Tragische ouverture)
• Edvard Grieg componeert Foran Sydens Kloster naar een gedicht van Bjørnstjerne Bjørnson
• 10 juni: Ung Magnus van Olaus Andreas Grøndahl is voor het eerst te horen

Literatuur

• Eerste publicatie van het onvoltooide werk The Mystery of Edwin Drood van Charles Dickens
• 20.000 mijlen onder zee, door Jules Verne

Beeldende Kunst

• 

  Portrait du comte Lepic et ses filles (1879) Edgar Degas

• 

  De toren van Seneca op Corsica (1870) Carl Hummel

• 

  Slangenbezweerder (1870) Jean-Léon Gérôme

• 

  Museumbezoek (1870) August Allebé

• 

  Schaatscarnaval in Montréal (1870) Notman

Bouwkunst

• 

  Hervormde pastorie, Leens (ca 1870)

Geboren

januari

• 1 - Ernst Barlach, Duits beeldhouwer (overleden 1938)
• 1 - Anton van Rooy, Nederlands zanger (overleden 1932)
• 3 - Genoveva Torres Morales, Spaanse ordestichtster (overleden 1956)
• 9 - Amadeus William Grabau, Duits-Amerikaans paleontoloog en geoloog (overleden 1946)
• 11 - Alexander Stirling Calder, Amerikaans beeldhouwer (overleden 1945)

februari

• 7 - Alfred Adler, Oostenrijks psycholoog en psychiater (overleden 1937)
• 13 - Leopold Godowsky, Pools-Amerikaans pianist en componist (overleden 1938)
• 17 - Lodewijk de Raet, Vlaams econoom en politicus (overleden 1914)

maart

• 6 - Oscar Straus, Oostenrijks/Frans componist (overleden 1954)
• 31 - James Middleton Cox, Amerikaans politicus (overleden 1957)

april

• 22 - Vladimir Lenin (eigenlijk Oeljanov)), Russisch revolutionair en regeringsleider (overleden 1924)
• 30 - Franz Lehár, Oostenrijks-Hongaars componist en dirigent (overleden 1948)

mei

• 20 - Arthur Korn, Duits natuurkundige en uitvinder (overleden 1945)
• 24 - Jan Christian Smuts, Zuid-Afrikaans politicus (overleden 1950)
• 28 - Lambertus Johannes Rietberg, Nederlands jurist (overleden 1924)
• 31 - Louis de Brouckère, Belgisch politicus (overleden 1951)

juni

• 8 - James McNaught, Schots voetballer (overleden 1919)
• 14 - Sophie van Pruisen, koningin van Griekenland, echtgenote van koning Constantijn I (overleden 1932)

juli

• 12 - Lodewijk II van Monaco, vorst van Monaco (overleden 1922)
• 20 - Gerard Nolst Trenité (Charivarius), Nederlands letterkundige (overleden 1946)

augustus

• 31 - Maria Montessori, Italiaans onderwijskundige en grondlegster van het Montessorionderwijs (overleden 1952)

september

• 7 - Tom Curtis, Amerikaans atleet (overleden 1944)
• 8 - Adriano Hernandez, Filipijns generaal en politicus (overleden 1925)
• 24 - Georges Claude, Frans ingenieur, chemicus en uitvinder van de neonlamp (overleden 1960)
• 26 - Christiaan X, Koning van Denemarken en IJsland (overleden 1947)
• 30 - Jean Perrin, Frans natuurkundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1942)

oktober

• 4 - Simon de Vries, Nederlands rabbijn, publicist en taalkundige (overleden 1944)
• 22 - Johan Ludwig Mowinckel, Noors politicus (overleden 1943)

november

• 10 - Josephine Siebe, Duits schrijfster (overleden 1941)
• 25 - Maurice Denis, Frans kunstschilder (overleden 1943)

december

• 1 - Jose Alejandrino, Filipijns revolutionair generaal en senator (overleden 1951)
• 14 - Dirk Jan de Geer, Nederlands politicus (minister-president 1926-1929 en 1939-1940) (overleden 1960)
• 14 - Karl Renner, Oostenrijks politicus (overleden 1950)
• 15 - Josef Hoffmann, Oostenrijks architect en ontwerper (overleden 1956)
• 25 - Helena Rubinstein, Pools-Amerikaans cosmetica-industrieel (overleden 1965)
• 28 - Charles Bennett, Brits atleet (overleden 1949)

Overleden

maart

• 10 - Ignaz Moscheles (75), Boheems componist en pianovirtuoos
• 18 - Joaquín Gaztambide Garbayo (48), Spaans componist en dirigent

mei

• 26 - Johann Heinrich Blasius (60), Duits bioloog

juni

• 9 - Charles Dickens (58), Brits schrijver

juli

• 8 - Jan David Zocher (79), Nederlands architect en stedenbouwkundige

augustus

• 16 - Louis Charles Horta (49), Belgisch uitgever

september

• 14 - Carl August von Steinheil (68), Duits natuurkundige
• 23 - Prosper Mérimée (66), Frans schrijver

oktober

• 12 - Robert E. Lee (63), Amerikaans generaal en bevelhebber in de Amerikaanse Burgeroorlog
• 24 - Antonius Maria Claret (62), Spaans bisschop en ordestichter; heilige van de Rooms-Katholieke kerk

december

• 5 - Alexandre Dumas (68), Frans schrijver

Weerextremen in België

• 24 december: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: -8,8 °C.
• 25 december: laagste minimumtemperatuur ooit op deze dag: -11,7 °C.

Uitgestorven

• De Kleine Barrière Snip van Nieuw-Zeeland
• De Seychellenparkiet

Ontstaan

• De sierduif Felegyhazer tuimelaar in Hongarije

Mediabestanden

Zie de categorie 1870 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.