1870-1879

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De jaren 1870-1879 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 19e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen[bewerken]

Europa
Koloniën
  • 1873 - 1 juli - Einde van de periode van het Staatstoezicht in Suriname: tien jaar na de afschaffing van de slavernij zijn de voormalige slaven nu definitief vrij van werken op de plantages; met de aanvoer van Brits-Indische contractarbeiders probeert de arbeider het arbeidsvraagstuk op te lossen.
  • In Nederlands-Indië wordt het Cultuurstelsel afgeschaft. Javanen krijgen de eigendom van hun bouwgrond terug en ze kunnen deze verpachten voor max. 20 jaar. Europeanen en Chinezen mogen plantages stichten buiten de dessa's. Vooral op Sumatra leidt dit tot de stichting van grote plantages met koelies uit Java als goedkope contractarbeiders.
  • De Indische suikercrisis breekt uit. Nederland en andere Europese landen gaan bietsuiker produceren in plaats van rietsuiker importeren, waardoor Indië nog slechts een derde van de suikerprijs ontvangt en een deel van de oogst helemaal niet kwijtraakt.
  • De vervallen bezittingen aan de Nederlandse Goudkust worden verkocht aan het Verenigd Koninkrijk.
Scheepvaart
  • Na de opening van het Suezkanaal in 1869 stappen de Nederlandse rederijen echt over op stoom. De Stoomvaart Maatschappij Nederland wordt te Amsterdam opgericht in 1870 en de Rotterdamse reder Willem Ruys begint in 1872 een stoombootdienst op Batavia.
  • Rotterdam wordt door de opening van de Nieuwe Waterweg in 1872 weer bereikbaar voor grote zeeschepen. De Binnenhaven en Entrepothaven, havens die zeer geschikt zijn voor stukgoed, worden aangelegd. Maar de grote man achter de expansie Lodewijk Pincoffs moet in 1879, als blijkt dat hij het ene gat met het andere heeft gestopt, naar Amerika vluchten.
België
Nederland
  • Aletta Jacobs is de eerste Nederlandse vrouw die als toehoorster wordt toegelaten aan een HBS. Een jaar later wordt ze met speciale toestemming van minister Thorbecke toegelaten als studente medicijnen aan de Rijksuniversiteit Groningen. In 1877 gaat een meisje naar het gymnasium.
  • De katholieken in de Tweede Kamer breken met de Liberalen na de opheffing door de regering van het gezantschap bij de Paus. Er ontstaat een voorzichtige toenadering tot de erfvijanden: de protestanten onder leiding van de jonge Abraham Kuyper.
  • De Wet op het Hoger Onderwijs van Thorbecke wordt ingevoerd. Op de universiteiten neemt het Nederlands als voertaal de plaats in van het Latijn. Op de lagere scholen wordt de klassengrootte teruggebracht van 70 naar 40. Begin van de Schoolstrijd.
  • In Nederland wordt de 'levenslange gevangenisstraf' ingevoerd ter vervanging van de doodstraf. Als echter een paar jaar later Hendrik Jut wordt ontmaskerd als moordenaar van een rijke weduwe en haar dienstbode, is het volk furieus. Kermisexploitanten laten de mannen hun woede koelen op de Kop van Jut.
  • Vele Duitse katholieken vluchten voor de Kulturkampf naar het vrije Nederland.
Stad en land
Amerika
  • De Verenigde Staten beleven een periode van economische krimp die duurt van oktober 1873 tot maart 1879. In deze 65 maanden durende periode gaan zo'n 18.000 bedrijven failliet, waaronder honderden banken. Ook tien Amerikaanse staten gaan bankroet.
  • In de Verenigde Staten breekt de goudkoorts uit. Duizenden trekken naar South Dakota, waar ze de indianen van hun land verjagen. Het Dakota-territorium wordt een oord van wetteloosheid, met de stad Deadwood als middelpunt.
  • In 1877 sluit presidentskandidaat Rutherford B. Hayes een overeenkomst met Zuidelijke Democratische kiesmannen. Als zij hem steunen, zodat hij president wordt, zal hij de Federale troepen uit het zuiden terugtrekken, en de Reconstructie beëindigen. Dit gebeurt en binnen een aantal jaren zijn alle maatregelen van de Reconstructie ongedaan gemaakt. De gelijkheid tussen blank en zwart wordt opgeheven, hoewel dit in strijd is met de statelijke en federale grondwetten, en een segregatiesysteem wordt ingevoerd (Jim Crow-wetten).
Financiën en economie
Sociaal
  • De vakbeweging krijgt voor het eerst gestalte. In 1872 wordt in Nederland het "coalitieverbod" opgeheven, een verbod voor arbeiders om zich te organiseren. Naast de Nederlandse afdeling van het Internationaal Werklieden-Verbond komt in 1871 het Algemeen Nederlandsch Werklieden-Verbond, dat nationaal en neutraal-liberaal van oriëntatie is.
  • Een staking van sigarenmakers in Antwerpen wordt gesteund door veel Nederlandse vakbroeders, die een eigen bond oprichten en in 1873 ook het werk neerleggen. Uiteindelijk delven ze het onderspit, maar een staking van meubelmakers heeft succes.
Landbouw
  • De graaninvoer van Europa uit de Verenigde Staten groeit van 50 miljoen schepel naar 180 miljoen schepel per jaar. Dit komt door het einde van de Amerikaanse Burgeroorlog en door de stoomvaart. Mede door deze concurrentie gaan veel graanboeren over op de Engelse rassen Essex en Squarehead (Rode Dikkop). Essex vervangt de Zeeuwse en Squarehead de Gelderse tarwe.
  • De graanboeren van de Betuwe beplanten hun akkers met fruitbomen.
  • De haringvisserij krijgt de beschikking over loggers, houten kielschepen.
  • Door de opening van tabaksplantages op Sumatra komt een einde aan de tabaksteelt bij Amersfoort en Rhenen.
Afrika
  • De ontdekkingsreiziger dokter Henry Morton Stanley trekt in opdracht van de Britse krant The Daily Telegraph van 1874 tot 1877 dwars door het Afrikaanse continent.
  • De Kaapkolonie krijgt in 1872 autonomie. De Britse plannen van gouverneur Carnarvon voor een federatie van de blanke staten in Zuid-Afrika lopen dood op de onwil van de Boerenrepublieken om hun zelfstandigheid op te geven. Na berichten dat de Boeren van Transvaal een nederlaag hebben geleden tegen het inheemse Pedi volk en hun leider Sekhukhune, besluit Carnarvon Transvaal te annexeren (1877). De Engelse regering neemt het bestuur van Transvaal over "ter bescherming van de blanken aldaar tegen de inlanders". Er volgt een militaire expeditie tegen de Zoeloe's: de Zoeloe-oorlog.
Azië
  • De Russische officier en ontdekkingsreiziger Nikolaj Przewalski maakt een drietal tochten door Centraal Azië en bereikt bijna Lhasa.
  • Nederlandse ingenieurs als Johannis de Rijke leggen waterstaatswerken aan in Japan.
  • In Japan wordt In 1871 een einde gemaakt aan de macht van de daimyo, de feodale landeigenaren, en wordt al het land onder controle van de staat gesteld. Met de instelling van een nationaal leger en de dienstplicht komt er een einde aan de invloed van de samoerai, die onder het shogunaat de enigen waren die wapens mochten dragen. Verschillende opstanden van de samoerai worden in de jaren 70 neergeslagen, waarbij de Satsuma-opstand in 1877 de grootste en laatste is.
  • Nadat de koffieteelt op Ceylon in 1869 is getroffen door een schimmelziekte, wordt overgeschakeld op de verbouw van Ceylonthee. Tussen 1870 en 1879 neemt de oogst en vervolgens het areaal theestruiken sterk toe, en Colombo wordt de grootste theeveiling ter wereld.
Wetenschap en techniek
Kleitablet met Sumerisch spijkerschrift (± 2400 v.Chr.)
  • George Smith, een leerling van Henry Rawlinson, slaagt erin een aantal spijkerschrift-tabletten te ontcijferen die een vroege versie van het zondvloed-verhaal bevatten.
  • Heinrich Schliemann legt de resten van Troje en Mycene bloot.
  • De beroemde 6e druk verschijnt van de Stielers Handatlas.
  • In 1871 neemt het eerste Internationaal Geografisch Congres in Antwerpen een motie aan waarin wordt aangedrongen op het gebruiken van de meridiaan van Greenwich als wereldstandaard voor geografie en navigatie. Daarbij aansluitend hebben velen gepleit over het instellen van een universele tijdrekening. Mogelijk de meest invloedrijke onder hen is Sandford Fleming, hoofdingenieur van de Canadian Pacific Railway. In een essay uit 1876, getiteld "Uniform Non-Local Time (Terrestrial Time)", suggereert hij het gebruik van een universele tijdrekening. Nadat Fleming dit voorstel heeft aangepast aan de meridiaan van Greenwich, in 1878/79, stuurt de Britse regering het voorstel door naar 18 andere landen.
Innovatie
Leven en dood
  • De Nederlandse arts Johann Georg Mezger legt de grondslag van de fysiotherapie. Op zijn spreekuur in het Amsterdamse Amstelhotel behandelt hij de groten der aarde.
  • In de westerse wereld komt de beweging voor de legalisatie van Lijkverbranding in een stroomversnelling. In 1874 wordt in Den Haag de Vereeniging voor Lijkenverbranding opgericht. in 1876 worden op het eerste Europese congres voor het begrafeniswezen, de eerste richtlijnen voor de verbranding van " mensenlijken op een decente manier" uitgewerkt. De eerste crematoria worden in 1876 op de Camposanto in Milaan, datzelfde jaar in Washington DC en in 1878 in Gotha gebouwd.
Kunsten
Sport
Mode