Leopold II van België

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
De neutraliteit van dit artikel wordt betwist.
Zie de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie.


Leopold II
1835-1909
Leopold II
Koning der Belgen
Periode 1865-1909
Voorganger Leopold I
Opvolger Albert I
Vader Leopold I
Moeder Louise van Orléans
Dynastie Saksen-Coburg en Gotha

Leopold Lodewijk Filips Marie Victor (Brussel, 9 april 1835 – Laken, 17 december 1909), prins van België, hertog van Saksen, prins van Saksen-Coburg en Gotha, hertog van Brabant, was van 1865 tot 1909 Koning der Belgen.

Inhoud

[bewerken] Jeugd

Leopold II werd geboren als tweede kind van Leopold I en diens tweede echtgenote Louise van Orléans.

[bewerken] Huwelijk

Leopold huwde met Maria Hendrika van Oostenrijk, zij was de kleindochter van Leopold II van Oostenrijk. Ze schonk hem vier kinderen:

Omdat zijn enige zoon en troonopvolger Leopold op jonge leeftijd overleed, werd zijn jongere neef Prins Boudewijn troonopvolger. Zijn broer prins Filips, graaf van Vlaanderen was nagenoeg doof en daardoor achtte Leopold hem niet in staat de Belgische troon te bestijgen. Na het overlijden van Boudewijn werd diens broer Albert, hertog van Brabant, troonopvolger. De vorst ervoer het als een mislukking dat hij geen mannelijke opvolger aan de dynastie had geschonken. Hierdoor werd na Leopold II de rechtstreekse lijn van Leopold I verbroken. Hij verweet dit echter zijn echtgenote, die zich terugtrok op een buitenverblijf te Spa. Leopold zocht troost bij een minnares. De Franse danseres prinses Cléopâtre-Diane de Mérode (1875 - 1966) (Cléo) zou geruime tijd zijn maîtresse zijn geweest, maar officieel heeft zij dat altijd ontkend. De koning heeft een tijdlang de spotnaam Cléopold gekregen en er circuleerden spotprenten over deze al of niet vermeende affaire. Zijn eerste vrouw overleed in 1902.

Nu de officiële koningin overleden was, kreeg Leopolds minnares Blanche Delacroix, barones de Vaughan (1883-1948) een vaste residentie in Laken, in de Villa Vanderborght en ook een in Oostende. Ze kreeg recht op een lijfwacht ,want als ze in Brussel rondliep kreeg ze vaak verwijten en soms zelfs stenen naar haar hoofd geslingerd.

Blanche Delacroix schonk de oude vorst twee buitenechtelijke zoons:

Toen Blanche zwanger was van haar tweede zoon, woedden er hevige geruchten, dat niet Leopold, maar haar vroegere minnaar Durrieux (die ze voor Leopold in de kou had laten staan) de vader zou zijn. Durrieux dook in die tijd ook te pas en te onpas op in Brussel. Haar tweede zoon werd geboren met atrofie aan de linkerhand; juist die handicap was voor Leopold het bewijs dat hij de vader is. Vijanden van de koning spotten dat het jongetje "een stompje heeft zoals de negers bij wie Leopold een hand heeft laten afhakken".

De koning was dolgelukkig en bedroefd tegelijk; na drie dochters had hij ineens twee zonen, maar deze waren uitgesloten van de Belgische troon. De koning bedacht ze met de dynastieke titels hertog van Tervuren en graaf van Ravenstein. Ze kregen samen met hun moeder een deel van de erfenis. Leopold trouwde vijf dagen voor zijn dood met haar in een religieuze ceremonie, die geen enkele validiteit heeft onder de Belgische Wet. Na haar tweede huwelijk kregen de jongens de naam Durrieux.

[bewerken] Koningschap

Maria Hendrika van Oostenrijk en Leopold II van België
'Oh! Sire, op uw leeftijd!'
Leopold en de Baronnes de Vaughan

[bewerken] Kongo

Leopold II is internationaal vooral bekend vanwege zijn privékolonie Kongo-Vrijstaat. Vanaf 1876 ging hij zich steeds meer voor Centraal-Afrika interesseren, o.m. door in 1879 een verkenningstocht door Henry Morton Stanley te sponsoren. Op de conferentie van Berlijn in 1884-5 werd zijn persoonlijke soevereiniteit over de Kongo-Vrijstaat internationaal erkend. Dat bereikte Leopold door jarenlange voorbereiding en diplomatie. In 1907 nam de Belgische regering Kongo, voortaan Belgisch-Kongo, formeel over van de koning, na protesten uit het buitenland over het wanbeheer dat Leopold over de kolonie had gevoerd. De 23 jaar onder het bewind van Leopold II worden gekenmerkt door volkerenmoord, slavernij, ontvoeringen, martelen, verkrachtingen, onthoofdingen en het afhakken van handen. De schattingen over het aantal slachtoffers variëren aanzienlijk. De Britse diplomaat Roger Casement heeft het over drie miljoen tijdens twaalf van de twintig jaar. Peter Forbath noemt ten minste vijf miljoen. Adam Hochschild spreekt van tien miljoen en de Encyclopædia Britannica spreekt van een totale bevolkingsafname van twintig tot dertig miljoen naar acht miljoen.

Leopold was zeer trots op zijn kolonie, hij liet er speciaal serres voor bouwen, het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika en zelfs een zaal in het Koninklijk Paleis, de Kongo-Zaal.

Op 30 december 1888 stelde hij de nationale orde van De Orde van de Afrikaanse Ster in me tde volgende motivering: Onder de benaming "Orde van de Afrikaanse Ster" wordt door Ons een orde ingesteld, tot beloning van de diensten aan de Onafhankelijke Kongostaat en in het algemeen aan de zaak van de Afrikaanse beschaving bewezen.

Opmerkelijk: Leopold II heeft nooit een voet gezet in zijn Kongo.

[bewerken] Plannen voor een aanval op Nederland

De Vlaamse journalist Kris Clerckx onderzocht documenten uit het huisarchief van de koning waaruit bleek dat kroonprins Leopold II vergevorderde plannen had om Nederland binnen te vallen. Hij wilde op deze wijze toegang krijgen tot koloniën (hij had eerder gepoogd om het verliesgevende Borneo te verwerven) en bovendien vond hij (net als zijn vader) dat Limburg, Noord-Brabant en Luxemburg tot België behoorden. Een uitgebreide Belgische spionagemissie uit 1854 (met schetsen van alle belangrijke Nederlandse vestingen) meldde dat het Nederlandse leger veel zwakker en kleiner was dan het Belgische en er bovendien veel minder in werd geïnvesteerd, waarbij een deel van het geld ook nog opging aan de marine (die in België geen rol van betekenis speelde), die bij een invasie over land nutteloos zou zijn geweest. Wel had Nederland sterke verdedigingslinies langs de rivieren (vooral de Hollandse Waterlinie was goed onderhouden) en werd verwacht dat de vaderlandslievende bevolking massaal in opstand zou komen. Een aanvalsplan voorzag in een oproer in katholiek Nederland als aanleiding (er woonden volgens spionagegegevens in 1854 ongeveer 1,2 miljoen katholieken en 1,7 miljoen gereformeerden in Nederland) en vanuit die hoek verwachte de koning dan ook steun voor zijn aanval. De aanval zou op dezelfde wijze moeten plaatsvinden als de Fransen hun aanval inzetten in 1795: over de Waal gevolgd door een blitzkrieg op Amsterdam. Onderweg terug (de 'omval') zouden de gevreesde verdedigingslinies bij Utrecht in de rug worden aangevallen. Bij de aanval moest de Nederlandse koning worden afgezet en het volk zou vervolgens besluiten over het lot van de katholieken. Het einddoel was namelijk alle katholieke gebieden tot aan de rivieren 'onder één kroon te verenigen'. Tijdens de aanval zou dan blijken welke provincies zich wel en welke zich niet bij België wilden aansluiten.

Het plan ging uiteindelijk niet door omdat de toen nog regerende Leopold I het plan veel te riskant vond. Bovendien bleef steun van Frankrijk uit. Gehoopt werd vooraf op inactiviteit van Franse zijde (stilzwijgende steun); Pruisen zou dan ook inactief blijven en Engeland had het in die tijd waarschijnlijk te druk met de oorlog met Rusland. Leopolds hoogste Franse diplomaat in Frankrijk (de prins van Chimay) zag echter weinig realisme in het plan en stribbelde tegen. Toen kroonprins Leopold uiteindelijk toch aan tafel kwam te zitten met een oom van keizer Napoleon III moet deze hem duidelijk hebben gemaakt dat de invasie niet zou worden gesteund (er zijn geen documenten over gevonden), want de aanvalsplannen verdwenen daarna in de ijskast.[1].

[bewerken] Belgische koning

Op 15 november 1902 probeerde de Italiaanse anarchist Gennaro Rubino, een werkloze schrijnwerker, koning Leopold II te vermoorden. Toen de koninklijke familie terugkeerde van het Te Deum in de kathedraal, vuurde Rubino een paar schoten af naar de koets. Hij miste en werd opgepakt. Als motief vermeldde hij achteraf: "Omdat hij rijk is en wij arm".

Leopold II was opdrachtgever voor vele bouwwerken in België. Hij wilde een mooi land voor zijn rijken.

In 1904 kreeg de koning van de Duitse keizer Wilhelm II Frans-Vlaanderen en twee miljoen pond sterling aangeboden als België de Duitsers ongehinderd door hun land zouden laten trekken bij een conflict met Frankrijk. Leopold weigerde dit aanbod met het argument dat zijn parlement dit nooit zou toestaan.

Hij ondertekende ook de wet op de dienstplicht waardoor iedere mannelijke Belg voor een periode naar het leger moest gaan.

[bewerken] Zijn nalatenschap

Omdat zijn erfopvolging mislukte, hield de koning zich intensief bezig met het uithuwelijken van zijn dochters. De koning was verwant aan alle grote dynastieën. Zijn zus was keizerin van Mexico en zijn dochter moest keizerin worden van Oostenrijk. Koningin Victoria was een volle nicht van hem. Bovendien was zijn grootvader de koning van Frankrijk. Een huwelijk was voor hem een staatszaak en dat moest zijn eigen vrouw vaak ondervinden. Zij vluchtte regelmatig naar haar verblijf in Spa.

Eén voor één verdwenen zijn dochters naar Europese hoven ver in het buitenland. De meeste van deze huwelijken waren gedoemd te mislukken, waardoor de vorst zich hevig schaamde. Bij zijn dood ontstond er een grote rel om het geld van de overleden vader. De koning onterfde al zijn dochters en schonk de kastelen en paleizen aan de staat, in ruil voor het onderhoud ervan en de garantie dat de paleizen ter beschikking werden gesteld aan zijn opvolgers. Zo ontstond de Koninklijke Schenking. Vandaag is er alleen nog via de tak van het huis Bonaparte en Windisch-Graetz rechtstreekse afstamming van Leopold in leven. Hij is begraven in Laken en liet een land achter dat economisch gezond was, een kolonie rijker was en democratischer was geworden. Zijn gedachtenis leeft voort in de Orde van Leopold II.

[bewerken] De koning-bouwheer

Met het geld, dat hij binnenkreeg dankzij o.a. Congo, transformeerde hij België. Hij liet Brussel volledig opnieuw aanleggen, onder andere door de (her)bouw van:

In Antwerpen:

In Oostende:

Ook in het buitenland was Leopold II actief als bouwheer. Zo liet hij in 1902 de Villa Leopolda bouwen in Villefranche-sur-Mer aan de Franse Azurenkust. Deze villa wordt anno 2009 beschouwd als het duurste huis ter wereld.

[bewerken] Trivia

In 2005 eindigde hij op nr. 13 in de Waalse versie van de verkiezing van De Grootste Belg. In de Vlaamse versie eindigde hij op nr. 13 net buiten de officiële nominatielijst.

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Bibliografie

  • Lombaerde, Piet, Leopold II. Koning-Bouwheer, 1995.
  • (en) Petringa, Maria. Brazza, A Life for Africa, 2006. ISBN 9781-4259-11980
  • Van Audenhaeghen, Léon, Barones de Vaughan, de liefde van Leopold II, 1985.
  • Van den Berghe, Jan, De schaduw van de kroon, 2005.
  • Van Groeneweghe, Daniel, Rood rubber. Leopold II en zijn Kongo, 1985.

[bewerken] Externe links

Referenties:
  1. ↑ Belgica! Leopold II wilde op zijn minst het zuiden van Nederland inlijven, Nederlands Dagblad, 24 juni 2009, Rien van den Berg. Voor documenten, zie o.a. hier. Het betreffende boek is Reizen in het spoor van Leopold II (2009), Lannoo. Zie ook het boek Een Troon in Brussel van de Vlaamse rechts-conservatief Paul Beliën
Koningen der Belgen

Leopold I · Leopold II · Albert I · Leopold III · Boudewijn I · Albert II
Wikimedia Commons
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken