Vaticaanstad

Stato della Città del Vaticano
(Details) (Details)
Basisgegevens
Officiële landstaal	Italiaans
Hoofdstad	Vaticaanstad
Regeringsvorm	Pontificaat
Staatshoofd	Benedictus XVI
Regeringsleider	kardinaal-staatssecretaris Tarcisio Bertone
Religie	100% rooms-katholiek
Oppervlakte	0,44 km²  (0% water)
Inwoners	798 (2000) 826 (2009) (1.877,3/km² (2009))
Overige
Volkslied	Inno e Marcia Pontificale
Munteenheid	euro (EUR of €)
UTC	+1
Nationale feestdag	24 april (investituur Paus Benedictus XVI)
Web | Code | Tel.	.va | VAT | +379
Voorgaande staten
Koninkrijk Italië (1861-1946) 1929 (Verdrag van Lateranen)
Topografie
Portaal    Landen & Volken

Beluister

Locatie in Rome

Vaticaanstad
Werelderfgoed cultuur
Sint-Pietersplein
Land	Vaticaanstad
UNESCO-regio	Europa en Noord-Amerika
Criteria	i, ii, iv, vi
Inschrijvingshistorie
UNESCO-volgnr.	286
Inschrijving	1984 (8e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Vaticaanstad (Italiaans: Stato della Città del Vaticano) is de kleinste onafhankelijke staat ter wereld. Het grondgebied van dit land wordt echter geheel omsloten door de stad Rome, waardoor het een enclave binnen Italië is.

Vaticaanstad wordt volkenrechterlijk vertegenwoordigd door de Heilige Stoel en huisvest de hoofdzetel van de rooms-katholieke Kerk. Staatshoofd van Vaticaanstad is de paus, die zijn officiële residentie heeft in het Apostolisch Paleis. De huidige paus is Benedictus XVI.

Het dwergstaatje is in 1929 ontstaan als gevolg van het Verdrag van Lateranen dat door paus Pius XI en Mussolini werd ondertekend. Daarin werd nadrukkelijk opgenomen dat het een nieuw gecreëerde staat is. Formeel kan het dus niet als voortzetting of herleving van de Kerkelijke Staat gezien worden.

Vaticaanstad is geen lid van de Europese Unie, maar neemt wel deel aan diverse internationale organisaties. Het staat sinds 1984 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Geschiedenis

Zie geschiedenis van Vaticaanstad voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De paus bezat eeuwenlang als Kerkelijke Staat een groot gebied in Centraal- en Oost-Italië, waaronder Lazio, de regio waar Rome in ligt. In 1866 veroverden de republikeinse troepen onder Garibaldi twee derden van de Kerkelijke Staat, maar Latium bleef voor de paus behouden door steun van de Franse keizer Napoleon III.

Toen in 1870 Napoleon III zijn troepen moest terugtrekken om deze in te zetten aan het front in de Frans-Duitse Oorlog werden ook Latium en Rome door het in 1861 opgerichte koninkrijk Italië geannexeerd. De politieke macht van de kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders was in Italië door de liberaal-nationalisten vrijwel tenietgedaan. Alhoewel de Kerkelijke Staat in 1870 had opgehouden te bestaan, kon de Heilige Stoel, als zelfstandig subject van volkerenrecht, wel diplomatieke betrekkingen blijven onderhouden.

De paus beschouwde zichzelf na het verlies als de gevangene van het Vaticaan en wilde het gebied niet verlaten. Opeenvolgende pausen bleven de legitimiteit van de annexatie van 1870 bestrijden. Deze situatie duurde bijna 60 jaar, tot 1929. Toen ondertekenden paus Pius XI en Mussolini het Verdrag van Lateranen. Hierin werd bepaald dat de paus het huidige kleine stukje grondgebied als soevereine staat toegewezen kreeg.

Extraterritoriale bezittingen

De Heilige Stoel heeft ook bezittingen op Italiaans grondgebied. Deze bezittingen, meest kerken en kantoorgebouwen, zijn dus geen Vaticaans grondgebied. Volgens het Verdrag van Lateranen hebben deze bezittingen echter een extraterritoriale status, vergelijkbaar met de status van een ambassade.

Het gaat daarbij onder meer om: het pauselijk zomerverblijf bij Castel Gandolfo, de basiliek Santa Maria Maggiore, de basiliek San Giovanni in Laterano, de basiliek San Paolo fuori le Mura, het Palazzo Courtial, het Palazzo di Propaganda Fide, het Palazza di San Callisto, het Palazzo del Vicariato, het Palazzo della Cancelleria, de zetel van de Congregatie voor de Oosterse Kerken, de zetel van de Congregatie voor de Geloofsleer en verder alle gebouwen die bij de Heilige Stoel in gebruik zijn.

Dezelfde extraterritoriale status geldt voor alle kerken in Italië, indien en zolang de paus daarin deelneemt aan godsdienstige ceremonieën zonder dat deze openstaan voor het publiek.

Bezienswaardigheden

De belangrijkste gebouwen van Vaticaanstad, die tevens op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staan, zijn:

• de Sint-Pietersbasiliek aan het Sint-Pietersplein
• de Sixtijnse Kapel
• de Vaticaanse Musea
• de Vaticaanse tuinen
• het apostolisch paleis

Niet voor toeristen en pelgrims, maar wel voor geaccrediteerde wetenschappers toegankelijk zijn de Biblioteca Apostolica Vaticana en het Archivio Segreto Vaticano.

Bevolking

Bijna alle 826 (2009) inwoners van Vaticaanstad wonen binnen de muren van het Vaticaan. De burgers van Vaticaanstad bestaan voornamelijk uit geestelijken, met inbegrip van priesters, zusters en de befaamde Zwitserse Garde. Er werken ongeveer 3000 leken, maar deze wonen niet binnen het Vaticaan.

Er bestaat een nationaliteit van Vaticaanstad zodat hoge geestelijken kunnen reizen met een paspoort van het Vaticaan en diplomatieke status kunnen krijgen in landen waar hun geloofsbrieven zijn geaccepteerd. Eind 2003 hadden 552 personen de nationaliteit van Vaticaanstad (61 kardinalen, 346 andere geestelijken, 101 leden van de Zwitserse Garde en 44 leken). Bijna al deze mensen hebben een dubbele nationaliteit en behielden hun oorspronkelijke nationaliteit tijdens hun werk voor het Vaticaan. Men krijgt de nationaliteit uitsluitend door naturalisatie, niet door geboorte. De meeste Italianen die voor het Vaticaan werken hebben niet de Vaticaanse nationaliteit.

Bestuur

Het gebouw van de bestuursdienst van Vaticaanstad, gelegen achter de Sint-Pietersbasiliek in de Vaticaanse tuinen.

Vaticaanstad heeft een eigen bestuursdienst. Deze staat los van de Romeinse Curie, die verantwoordelijk is voor het bestuur van de rooms-katholieke Kerk.

De wetgevende macht voor Vaticaanstad wordt uitgeoefend door de Pauselijke Commissie voor de Staat Vaticaanstad, die bestaat uit vijf kardinalen onder leiding van een president.

De rechterlijke macht voor Vaticaanstad wordt uitgeoefend door een Rechtbank van eerste aanleg, een Hof van beroep en een Hof van Cassatie. Hier kunnen zowel civiele als strafzaken worden voorgelegd en er kan in beroep worden gegaan.

In Vaticaanstad geldt in principe het Italiaanse recht, voor zover daar niet door middel van eigen wet- en regelgeving van is of wordt afgeweken. Met ingang van 1 januari 2009 moeten Italiaanse wetten eerst uitdrukkelijk worden goedgekeurd om ook in Vaticaanstad geldigheid te krijgen.

De uitvoerende macht van Vaticaanstad wordt uitgeoefend door het Bestuur van de Staat Vaticaanstad (Governatorato dello Stato della Città del Vaticano), dat onder leiding staat van de speciaal gedelegeerde. Hieronder ressorteren diverse afdelingen die verantwoordelijk zijn voor de dagelijkse gang van zaken in het ministaatje.

Zo heeft Vaticaanstad onder meer een eigen brandweer en een eigen politiedienst onder de naam Gendarmerie van Vaticaanstad. Daarnaast is er de Zwitserse Garde, die verantwoordelijk is voor de beveiliging van de paus.

Economie

Vaticaanstad gebruikt de euro als betaalmiddel met een afbeelding van de paus erop. Er is ook een bank, het Instituut voor Religieuze Werken, die doorgaans de Vaticaanse Bank wordt genoemd.

Media

Het Vaticaan (met eigen landcode) heeft een officiële website, radiostation, en satelliet-tv. Het dagblad van het Vaticaan heet L'Osservatore Romano.

Foto's

• 

  Zwitserse garde

• 

  Muur

• 

  Museum

• 

  Tuin

Zie ook

• Vaticaans voetbalelftal
• Pausen chronologisch
• Pauselijk hof

Externe links

• Officiële website van Vaticaanstad
• Libreria Editrice Vaticana Uitgeverij van het Vaticaan
• CTV De Vaticaanse televisiezender
• Nederlandstalige informatie
• (nl) Vaticaanstad
• (nl) Kijk het Vaticaan

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Mediabestanden

Zie de categorie Vatican City van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Territoria in bezit van de Heilige Stoel

Soevereine staten in bezit van de Heilige Stoel: Vaticaanstad Onderdelen Vaticaanstad: Vaticaanse musea · Vaticaanse tuinen Overige bezittingen in Rome: Sint-Jan van Lateranen · Maria de Meerdere · Sint-Paulus buiten de Muren · Paleis van Sint-Callixtus · Sal Gianicola · Paleis van de 12 Heilige Apostelen · Paleis bij de San Carlo Catinari · Datari-paleis · Cancelleria-paleis · Propaganda Fide-paleis · Sant'Offizio · Paleis van de Congregatie van de Oriëntaalse Kerk · Vicariato-paleis · Gregoriaanse Universiteiten · Pauselijk Bijbelinstituut · Archeologisch Intituut · Oriëntaals Instituut · Lombardisch College · Russisch College · Sant'Apollinare-paleizen · Huis van de terugtrekking voor de Heilige Johannes en Paulus Overige bezittingen in Italië: Castel Gandolfo · Santa Maria di Galeria

Hoofdsteden in Europa

Onafhankelijke staten: Amsterdam · Andorra la Vella · Athene · Belgrado · Berlijn · Bern · Boedapest · Boekarest · Bratislava · Brussel · Chisinau · Dublin · Helsinki · Kiev · Kopenhagen · Lissabon · Ljubljana · Londen · Luxemburg · Madrid · Minsk · Monaco · Moskou · Nicosia · Oslo · Parijs · Podgorica · Praag · Pristina · Reykjavik · Riga · Rome · San Marino · Sarajevo · Skopje · Sofia · Stockholm · Tallinn · Tirana · Vaduz · Valletta · Vaticaanstad · Vilnius · Warschau · Wenen · Zagreb Afhankelijke gebieden: Douglas · Gibraltar · Longyearbyen · Mariehamn · Saint Helier · Saint Peter Port · Tórshavn

41° 54' 9" N, 12° 27' 6" O

WikiWoordenboek