Vaticaanstad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stato della Città del Vaticano
Flag of the Vatican City.svg Vatican City CoA.svg
(Details) (Details)
Vaticaanstad
Basisgegevens
Officiële landstaal Italiaans (de facto)
Hoofdstad Vaticaanstad
Regeringsvorm Pontificaat
Staatshoofd Paus Franciscus
Regeringsleider kardinaal-staatssecretaris Pietro Parolin
Religie 100% rooms-katholiek
Oppervlakte 0,44 km² [1] (0% water)
Inwoners 798 (2000)[2]
839 (2013)[3] (1.906,8/km² (2013))
Overige
Volkslied Inno e Marcia Pontificale
Munteenheid euro (EUR of €)
UTC +1
Nationale feestdag 24 april (investituur Paus Benedictus XVI)
Web | Code | Tel. .va | VAT | +379
Topografie
Vaticaanstad
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken
Locatie in Rome
Vaticaanstad
Werelderfgoed cultuur
Het Sint-Pietersplein
Het Sint-Pietersplein
Land Vlag van Vaticaanstad Vaticaanstad
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria i, ii, iv, vi
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 286
Inschrijving 1984 (8e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Vaticaanstad (Italiaans: Stato della Città del Vaticano) is de kleinste onafhankelijke staat ter wereld. Het grondgebied van dit land wordt geheel omsloten door de stad Rome, waardoor het een enclave binnen Italië is.

Vaticaanstad wordt volkenrechtelijk vertegenwoordigd door de Heilige Stoel en huisvest de hoofdzetel van de rooms-katholieke Kerk. Staatshoofd van Vaticaanstad is de paus, die zijn officiële residentie heeft in het Apostolisch Paleis. Ten tijde van de sede vacante, de pausloze periode na het overlijden (of aftreden) van de regerende paus, worden de lopende zaken behartigd door de Camerlengo.

Het dwergstaatje is in 1929 ontstaan als gevolg van het Verdrag van Lateranen, dat door Paus Pius XI en Benito Mussolini werd ondertekend. Daarin werd nadrukkelijk opgenomen dat het een nieuw gecreëerde staat is. Formeel kan het dus niet als voortzetting of herleving van de Kerkelijke Staat beschouwd worden.

Vaticaanstad is geen lid van de Europese Unie, maar neemt wel deel aan diverse internationale organisaties. Het staat sinds 1984 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie geschiedenis van Vaticaanstad voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De paus bezat eeuwenlang als Kerkelijke Staat een groot gebied in Centraal- en Oost-Italië, waaronder Lazio, de regio waarin Rome ligt. In 1866 veroverden de republikeinse troepen onder Giuseppe Garibaldi twee derden van de Kerkelijke Staat, maar Latium bleef voor de paus behouden door steun van de Franse keizer Napoleon III.

Toen in 1870 Napoleon III zijn troepen terugtrok om ze in te zetten aan het front in de Frans-Duitse Oorlog, werden Latium en Rome door het in 1861 opgerichte koninkrijk Italië geannexeerd. De politieke macht van de kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders was in Italië door de liberaal-nationalisten vrijwel tenietgedaan. Alhoewel de Kerkelijke Staat in 1870 had opgehouden te bestaan, kon de Heilige Stoel, als zelfstandig subject van volkerenrecht, diplomatieke betrekkingen blijven onderhouden.

De paus beschouwde zichzelf na het verlies als de gevangene van het Vaticaan en wilde het grondgebied niet verlaten. Opeenvolgende pausen bleven de legitimiteit van de annexatie van 1870 bestrijden. Deze situatie duurde bijna 60 jaar, tot 1929. Toen ondertekenden Pius XI en Mussolini voornoemd verdrag. Hierin werd bepaald dat de paus het huidige kleine stukje grondgebied als soevereine staat toegewezen kreeg.

Extraterritoriale bezittingen[bewerken]

De Heilige Stoel heeft ook bezittingen op Italiaans grondgebied.[4] Deze bezittingen, meest kerken en kantoorgebouwen, zijn dus geen Vaticaans grondgebied. Volgens het Verdrag van Lateranen hebben deze bezittingen echter een extraterritoriale status, vergelijkbaar met de status van een ambassade.

Dezelfde extraterritoriale status geldt voor alle kerken in Italië, indien en zolang de paus daarin deelneemt aan godsdienstige ceremonieën, zonder dat deze openstaan voor het publiek.

Buiten het Vaticaan, maar binnen Rome[bewerken]

Buiten Rome[bewerken]

Castel Gandolfo en het meer van Albano
  • Het pauselijk paleis, Villa Barberini en de Villa Cybo (met aanliggende tuinen) in de stad Castel Gandolfo.
  • Het gebied van Santa Maria di Galeria, waar de antennes van Radio Vaticaan staan. Dit gebied werd door Italië geschonken aan de Heilige Stoel op 8 oktober 1951.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De belangrijkste gebouwen van Vaticaanstad, die tevens allemaal op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staan, zijn:

Niet voor toeristen en pelgrims, maar wel voor geaccrediteerde wetenschappers toegankelijk zijn de Biblioteca Apostolica Vaticana en het Archivio Segreto Vaticano.

Bevolking[bewerken]

Bijna alle 839 (2013) inwoners van Vaticaanstad wonen binnen de muren van het Vaticaan. De bevolking van Vaticaanstad bestaat voornamelijk uit geestelijken, met inbegrip van priesters, zusters en de befaamde Zwitserse Garde. Er werken ongeveer 3000 leken, maar deze wonen niet binnen het Vaticaan.

Er bestaat een nationaliteit van Vaticaanstad, zodat hoge geestelijken kunnen reizen met een paspoort van het Vaticaan en diplomatieke status kunnen krijgen in landen waar hun geloofsbrieven zijn geaccepteerd. Op 31 december 2011 bezaten 594 personen de nationaliteit van Vaticaanstad (71 kardinalen, 307 andere mannelijke geestelijken, één non, 109 leden van de Zwitserse Garde en 55 leken.[6] Bijna al deze mensen hebben een dubbele nationaliteit en behielden hun oorspronkelijke nationaliteit tijdens hun werk voor het Vaticaan. Men krijgt de nationaliteit uitsluitend door naturalisatie, niet door geboorte. De meeste Italianen die voor het Vaticaan werken, hebben niet de Vaticaanse nationaliteit.

Bestuur[bewerken]

Het gebouw van de bestuursdienst van Vaticaanstad, gelegen achter de Sint-Pietersbasiliek in de Vaticaanse tuinen

Vaticaanstad heeft een eigen bestuursdienst. Deze staat los van de Romeinse Curie, die verantwoordelijk is voor het bestuur van de Rooms-katholieke Kerk.

De wetgevende macht voor Vaticaanstad wordt uitgeoefend door de Pauselijke Commissie voor de Staat Vaticaanstad, die uit vijf kardinalen bestaat onder leiding van een president.

De rechterlijke macht voor Vaticaanstad wordt uitgeoefend door een Rechtbank van eerste aanleg, een Hof van beroep en een Hof van Cassatie. Hier kunnen zowel civiele als strafzaken worden voorgelegd en er kan in beroep worden gegaan.

In Vaticaanstad geldt in principe het Italiaanse recht, voor zover daar niet door middel van eigen wet- en regelgeving van is of wordt afgeweken. Met ingang van 1 januari 2009 worden Italiaanse wetten eerst uitdrukkelijk goedgekeurd om ook in Vaticaanstad geldigheid te krijgen.

De uitvoerende macht van Vaticaanstad wordt uitgeoefend door het Bestuur van de Staat Vaticaanstad (Governatorato dello Stato della Città del Vaticano), dat onder leiding staat van de speciaal gedelegeerde. Hieronder ressorteren diverse afdelingen die verantwoordelijk zijn voor de dagelijkse gang van zaken in het ministaatje.

Zo heeft Vaticaanstad onder meer een eigen brandweer en een eigen politiedienst onder de naam Gendarmerie van Vaticaanstad. Daarnaast is er de Zwitserse Garde, die verantwoordelijk is voor de beveiliging van de paus.

Economie[bewerken]

Vaticaanstad gebruikt de euro als betaalmiddel met een afbeelding van de paus erop. Er is ook een bank, het Instituut voor Religieuze Werken, die doorgaans de Vaticaanse Bank wordt genoemd, maar haar inkomsten bestaan voornamelijk uit giften.[bron?]

Media[bewerken]

Het Vaticaan (met eigen landcode) heeft een officiële website, radiostation, en satelliet-tv. Het dagblad van het Vaticaan heet L'Osservatore Romano.

Foto's[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) CIA Factbook 2007
  2. (en) Laatste census 1 juli 2000 (via V.N.)
  3. (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2013 (berekend door US Bureau of the Census)
  4. (en) Zone extraterritoriali vaticani; 3 april 2001
  5. (en) Zone exterritoriali vaticani. Website of the Holy See Geraadpleegd op 5 mei 2012
  6. (en) Vatican citizenship, Vatican Information Center, 31 december 2011

Beluister

(info)