Belgrado

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Belgrado
Београд
Plaats in Servië Vlag van Servië
Wapen
Belgrado
Belgrado
Situering
Hoogte 117 m
Coördinaten 44° 49′ NB, 20° 28′ OL
Algemeen
Oppervlakte 3223 km²
Inwoners (2011[2]) 1.659.440[1]
Politiek
Burgemeester Dragan Đilas
Partij DS
Overig
Postcode(s) 11000
Kenteken BG
Portaal  Portaalicoon   Zuidoost-Europa

Belgrado (Servisch: Београд, Beograd; letterlijk 'witte stad') is de hoofdstad van Servië (sinds 1404). In 2011 telde de stad Belgrado 1.659.440 inwoners. Belgrado ligt aan de zuidrand van de Pannonische vlakte, waar de Sava uitmondt in de Donau. De stad werd in de twintigste eeuw vijfmaal gebombardeerd.

Geschiedenis[bewerken]

Belgrado in 1888

Vanaf de 3e eeuw v.Chr. lag op deze plaats een aanvankelijk Keltische en later Romeinse nederzetting die door de Romeinen Singidunum werd genoemd. Vervolgens ging de plaats deel uitmaken van het Byzantijnse Rijk, waarna overheersing door Hunnen, Sarmaten, Ostrogoten en Avaren volgde, tot de Serven hier arriveerden rond het jaar 630. In geschreven bronnen wordt Belgrado in 878 genoemd als onderdeel van het koninkrijk Bulgarije, onder de naam Beligrad, wat wit fort of witte stad betekent. Later werd Belgrado weer onderdeel van het Byzantijnse -, respectievelijk het Bulgaarse rijk. Vanaf de Middeleeuwen ligt de stad in het Servische koninkrijk.

De eerste Servische koning die over Belgrado regeerde was Dragutin (1276-1282), die de stad cadeau kreeg van de toenmalige koning van Hongarije onder de naam Nándorfehérvár.

In 1456 werd een beleg van de oprukkende Turken afgeslagen (die drie jaar eerder Constantinopel hadden veroverd), maar in 1521 viel Belgrado alsnog in Turkse handen. Sindsdien is het driemaal door de Oostenrijkers veroverd en door de Turken heroverd. In de 19e eeuw kwam pas na twee Servische opstanden Belgrado in 1867 definitief in Servische handen. Vanaf 1804 tot 1878 zijn duizenden Slavische moslims uit Servië en Belgrado verbannen of gedwongen om de christelijk-orthodoxe leer aan te nemen. Van honderden moskeeën bleef er maar één over die in 2004 in brand is gestoken tijdens onlusten. In 1918 werd het de hoofdstad van Joegoslavië na het uiteenvallen van zowel het Oostenrijks-Hongaarse Rijk als het Ottomaanse Rijk. Van 1941 tot 1945 werd het door Nazi-Duitsland bezet, waarbij de stad vooral door een bombardement van de Luftwaffe zwaar werd beschadigd; hierbij vielen 2.274 slachtoffers. Na herstel van Joegoslavië, als communistische staat, was Belgrado weer de hoofdstad. In 1992 viel Joegoslavië uit elkaar en was Belgrado de hoofdstad van Servië en Montenegro; na het zelfstandig worden van Montenegro in 2006 alleen nog van Servië.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Gemeenten van Belgrado

Het district Belgrado is verdeeld in zeventien gemeenten, tien met een urbane status en zeven met een suburbane status. Deze laatsten hebben iets grotere gemeentelijke bevoegdheden, voornamelijk op het gebied van bouw, stadsplanning en openbare voorzieningen.

De urbane gemeenten zijn: Čukarica, Novi Beograd (Nieuw-Belgrado), Palilula, Rakovica, Savski Venac, Stari Grad (de oude stad), Voždovac, Vračar, Zemun en Zvezdara.

De suburbane gemeenten zijn: Barajevo, Grocka, Lazarevac, Mladenovac, Obrenovac, Sopot en Surčin.

De meeste gemeenten liggen aan de zuidoever van de Donau en de Sava in de regio Šumadija. Drie gemeenten (Zemun, Novi Beograd en Surčin) liggen aan de noordzijde van de rivier in de regio Syrmië die tot 1918 tot Hongarije behoorde, terwijl Palilula aan beide kanten van de Donau ligt in de regio's Šumadija en Banaat. Het deel van Palilula ten noorden van de Donau behoorde tot 1918 tot het Hongaarse deel van de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije.

Geografie[bewerken]

Belgrado ligt op een hoogte van 116,75 meter boven zeeniveau op 44°49'14" NB en 20°27'44" OL. De historische kern van Belgrado (het huidige Kalemegdan) ligt aan de rechteroever van de Sava en de Donau. Maar door groei van de stad is de stad uitgebreid tot over de rivier de Sava, zodat Novi Beograd en Zemun beide aan de linkeroever liggen. De stad ligt op de plaats waar de rivier de Donau en de Sava samenkomen.

Klimaat[bewerken]

Belgrado heeft een gematigd landklimaat. De gemiddelde jaartemperatuur is 11,7 °C, terwijl de warmste maand juli is met een gemiddelde van 22,1 °C. Maar er zijn gemiddeld 31 dagen per jaar met een temperatuur van boven de 30 °C en 95 dagen waarop de temperatuur boven de 25 °C ligt. Er valt in Belgrado ongeveer 700 mm regen per jaar. Het gemiddeld aantal zonuren per jaar bedraagt 2096. De maanden juli en augustus zijn het zonnigst, met gemiddeld 10 uur zon per dag, en december en januari zijn het donkerst, met een gemiddelde van 2 tot 2,3 uur zon per dag.

Kunst en cultuur[bewerken]

Belgrado is gastheer van veel jaarlijkse culturele evenementen, waaronder FEST (Belgrado Filmfestival), BITEF (Belgrado Theaterfestival), BELEF (Belgrado Zomerfestival), BEMUS (Belgrado Muziekfestival) en het Belgrado Bierfestival.

De Nobelprijswinnende auteur Ivo Andrić schreef zijn beroemde werk "Na Drini Ćuprija" ("De brug over de Drina") in Belgrado. Andere prominente auteurs zijn Branislav Nušić, Miloš Crnjanski, Borislav Pekić, Milorad Pavić and Meša Selimović.

Het grootste deel van Serviës filmindustrie is gehuisvest in Belgrado en een van de meest vooraanstaande films die hier gemaakt zijn, was de film Underground van de uit Sarajevo afkomstige regisseur Emir Kusturica.

Er zijn veel theaters in Belgrado. De prominentste zijn: het Nationaal Theater, het Joegoslavische Dramatheater, het Zvezdara Theater en Atelier 212. De Servische Academie voor Wetenschap en Kunst is eveneens in Belgrado gevestigd, net als de nationale Bibliotheek van Servië.

Musea[bewerken]

Schade door NAVO bombardementen uit 1999

Het meest vooraanstaande museum in Belgrado is het Nationaal Museum van Servië, gesticht in 1844. Dit museum herbergt een collectie van meer dan 400.000 stukken, waaronder veel buitenlandse meesterwerken.

Het Militaire Museum is populair bij buitenlandse toeristen en herbergt de resten van een F-117 die door Joegoslavische troepen naar beneden is gehaald tijdens de bombardementen door de NAVO in 1999. Daarnaast bevat het museum een collectie van wapens buitgemaakt op onder andere het Kosovaarse bevrijdingsleger UCK. Het grootste deel van het museum richt zich op een breed scala aan militaire dingen die teruggaan tot in de Romeinse tijd.

Nachtleven[bewerken]

Belgrado heeft de reputatie van een bruisend nachtleven, met veel clubs die open zijn van zonsondergang tot zonsopgang. Volgens reisgidsenautoriteit Lonely Planet zou Belgrado zelfs het beste nachtleven ter wereld te bieden hebben, vóór dat van Canada's tweede stad Montreal en de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires. De kenmerkendste nachtgelegenheden van Belgrado zijn de drijvende cafés en discotheken (splavovi), die verspreid zijn langs de oevers van de Sava en de Donau. Andere populaire fenomenen zijn de typische ondergrondse cafés en de straat Strahinjića bana in de wijk Dorćol, die door de locals smalend Silicon Valley wordt genoemd omdat veel vrouwelijke bezoekers plastische ingrepen zouden hebben ondergaan.

Weekendbezoekers, voornamelijk uit Bosnië en Herzegovina, Kroatië en Slovenië, beschouwen Belgrado meer als een metropool dan de hoofdsteden van hun eigen landen, vanwege wat zij zien als de vriendelijke sfeer, de grote clubs en bars, goedkope dranken, het gemis aan taalproblemen en het ontbreken van voorschriften voor het nachtleven. Bovendien is het nachtleven in Belgrado erg veilig.

Toerisme[bewerken]

Het klassieke Hotel Moskva in het centrum

Sinds het herstel van de diplomatieke relaties met West-Europa en de Verenigde Staten in 2000, heeft Belgrado de buitenlandse toeristen, die afwezig waren gedurende de oorlogen in de jaren negentig, weer terug zien keren. De TOB is de officiële organisatie die de stad als toerisme bestemming promoot. Wellicht mede door het negatieve imago van Servië als tegenstander van vele westerse mogendheden in de Kosovokwestie en door het feit dat de laatste bombardementen van Belgrado pas in 1999 plaatsvonden blijft Belgrado ook vandaag nog een relatief off the beaten track-(citytrip)bestemming. Het toerisme blijft echter groeien en de Servische overheid getroost zich veel moeite het toerisme in haar land verder te promoten. Belgrado is sinds jaar en dag goed door lijnvluchten verbonden met andere Europese hoofdsteden.

De historische gebieden en gebouwen van Belgrado zijn de belangrijkste attracties. Hieronder vallen de gezellige bohemienwijk Skadarlija (belegd met kinderkopjes en genoemd naar Albaniës vijfde stad Shkodër), het Nationaal Museum van Belgrado, het Nationaal Theater van Belgrado, de wijk Zemun, het Nikola Pašićplein, Terazije, het Studentenplein (Studentski trg), het Kalamegdanfort in het gelijknamige park, de Rozenkerk, het parlement, de Tempel van de Heilige Sava en het Oude Paleis (Stari Dvor). Daarnaast zijn er nog vele andere parken, monumenten, musea, cafés, restaurants en winkels.

Economie[bewerken]

Belgrado is het meest ontwikkelde deel van Servië. Meer dan 30% van het BNP van het land komt op naam van de stad, die ook meer dan 30% van de werkende bevolking van Servië herbergt. Sinds 2000 groeit de economie van de stad sterk. Tijdens de jaren 1990 leed de stad, evenals de rest van Servië, zwaar onder het internationaal ingestelde handelsembargo. De hyperinflatie van de Joegoslavische dinar decimeerde ook de economie van de stad. De Nationale Bank van Servië is in de stad gehuisvest. Grote bedrijven die in Belgrado gehuisvest zijn, zijn onder andere luchtvaartmaatschappij Jat Airways, Telekom Srbija, Telenor Serbia en Delta Holding.

In oktober 2006 lag het gemiddelde bruto maandsalaris in Belgrado op 41.006 Servische dinar (ongeveer 530 euro) en is daarmee het hoogste in heel Servië. Het gemiddelde netto salaris was 28.090 Servische dinar (365 euro).

Onderwijs[bewerken]

Belgrado heeft twee staatsuniversiteiten en diverse privé-instellingen voor hoger onderwijs. De Universiteit van Belgrado werd in 1808 gesticht als een Groot Academie en is een van de oudste onderwijsinstellingen in het land (de oudste hoger onderwijs instelling is het Leraren College in Subotica uit 1689). De Universiteit van Belgrado heeft meer dan 70.000 studenten. Er zijn 195 basisscholen en 85 middelbare scholen. Van de basisscholen zijn er 162 reguliere, 14 speciale, 15 kunst en 4 volwassenen scholen. Het middelbare schoolsysteem bestaat uit 51 beroepsscholen, 21 gymnasia, 8 kunstscholen, en 5 speciale scholen.

Politiek[bewerken]

Belgrado heeft de status van een aparte territoriale eenheid binnen Servië met zijn eigen autonome stadsregering. De huidige burgemeester (sinds 2008) van Belgrado is Dragan Đilas, een lid van de Servische Democratische Partij.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Het openbaar vervoer in Belgrado is gebaseerd op bussen (118 lijnen), trams (12 lijnen) en trolleybussen (8 lijnen). Het systeem wordt grotendeels verzorgd door GSP Beograd in samenwerking met enkele privébedrijven op diverse busroutes. In 2011 is besloten tot de aanleg van een metrolijn in Belgrado. Belgrado heeft ook een regionaal spoornetwerk, Beovoz, van de Servische Spoorwegen. Het belangrijkste treinstation van Belgrado verbindt de stad met de andere Europese hoofdsteden, als ook met veel plaatsen in Servië. Maar de populairste manier van reizen in Servië is per bus en de hoofdstad is dan ook goed voorzien van dagelijkse verbindingen naar alle grotere en kleinere plaatsen in het land.

Het wegennet voorziet in het gemak van het reizen per auto naar Novi Sad in het noorden, Niš in het zuiden en de Kroatische hoofdstad Zagreb in het westen. Omdat de stad gelegen is aan twee rivieren, de Donau en de Sava, heeft Belgrado vele bruggen, waarvan de belangrijkste Branko's Brug en Gazela die beiden het centrum van de stad verbinden met Novi Beograd.

De haven van Belgrado ligt aan de Donau en zorgt ervoor dat de stad goed te bereiken is over de rivier. Het vliegveld van Belgrado is het Belgrado Nikola Tesla Airport, een paar kilometer ten westen van het centrum van de stad.

Stedenbanden[bewerken]

Geboren in Belgrado[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties