Tallinn
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
Tallinn is de hoofdstad van Estland. De stad ligt aan de Finse Golf, tegenover het veel jongere Helsinki. Tallinn telt ruim 400.000 inwoners, een derde van alle inwoners van Estland. Tot 1918 heette deze stad Reval.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Tallinn werd voor het eerst in een Arabische bron genoemd, in 1154. De nederzetting heette toen Rävala, later Reval, een naam die de stad bij de Duitsers en de Russen, maar ook bij de Nederlanders, tot in de twintigste eeuw zou houden. In 1219 raakte de stad in het bezit van de Deense koning Waldemar II, die een burcht liet bouwen op de Domberg (Toompea). Op die berg vestigde zich ook de bisschop, terwijl kooplieden en handwerkslieden aan de voet van de Domberg gingen wonen. Tallinn kreeg in 1248 stadsrechten en werd in 1285 een Hanzestad.
Aan de Deense periode heeft de stad ook haar naam te danken: Tallinn is een samentrekking van Taani linn, wat "Denenburg" betekent. In 1346 verkocht de Deense koning Waldemar IV de stad aan de Duitse Orde. De reformatie (1524) maakte een einde aan de bloei van deze orde en de stad zocht, na belegeringen door Ivan de Verschrikkelijke, steun bij Zweden. Tussen 1561 en 1710 behoorde Tallinn tot Zweden, dat aan het einde van de Grote Noordse Oorlog (1700-1721) echter zijn Baltische bezittingen kwijtraakte aan het tsaristische Rusland. Onder Peter de Grote werd Tallinn verrijkt met het Slot Kadriorg (Catharinadal, tegenwoordig de presidentiële residentie), een nieuw slot op de Domberg als zetel van de gouverneur-generaal (het huidige suikergoedroze parlementsgebouw) en belangrijke militaire havenuitbreidingen. In 1870 kwam een treinverbinding met Sint-Petersburg tot stand.
Op 24 februari 1918 werd de republiek Estland uitgeroepen met Tallinn als hoofdstad. Vooralsnog was dit slechts een papieren besluit. De daadwerkelijke onafhankelijkheid werd tussen 1918 en 1920 bevochten. Met de Vrede van Tartu in 1920 erkende de Sovjet-Unie de onafhankelijkheid van Estland.
[bewerken] Aansluiting Sovjet-Unie
Door het tussen nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie getekende Molotov-Ribbentroppact was het in 1940 afgelopen met de jonge republiek: Estland werd door de Sovjet-Unie bezet, er werd een marionettenregering opgezet, regeringsleden van de republiek (plus een grote aantal van de gewone inwoners) werden vermoord of gedeporteerd, en Tallinn werd hoofdstad van de Estische SSR. Wederom onderging de stad uitbreidingen; uitgestrekte satellietsteden, die voor een groot deel werden bevolkt door immigranten uit alle delen van het sovjetimperium. Die wonen er voor het grootste deel nog steeds, al dan niet als staatsburger van de republiek Estland, die in 1991 als slotakkoord van de Zingende Revolutie weer tot leven kwam. Ook daarvan werd de hoofdstad Tallinn, hoewel sommigen het zuidelijke, vijf keer zo kleine Tartu naar voren schoven.
In 1980 werden de Olympische Spelen van Moskou deels gehouden in Tallinn, toen het onderdeel zeilen hier werd afgewerkt.
[bewerken] Toerisme
De meeste bezoekers aan Tallinn komen voor de oude binnenstad (Vanalinn). De Hanze heeft de geschiedenis en het uiterlijk van Tallinn zeer bepaald: de binnenstad telt vele koopmanshuizen en pakhuizen uit deze tijd. De binnenstad is geheel ommuurd, en deze stadsmuur is voorzien van een groot aantal pittoreske torens. Net als in sommige Nederlandse steden hebben torens en poorten er bijnamen: een van de verdedigingstorens heet Kiek in de Kök (Kijk in de Keuken in het Laagduits, de taal van de Hanze). Verder zijn er de toren Lange Herman (Pikk Hermann) en de poort Dikke Margareta (Paks Margareeta).
De oude stad bestaat uit twee gedeelten: de Domberg (Toompea), waar de adel en de geestelijkheid woonde, en de benedenstad. Deze delen worden gescheiden door een muur en verbonden door twee straatjes: Lühike jalg (het Korte Been) en Pikk jalg (het Lange Been).
[bewerken] Bezienswaardigheden
Op de Domberg:
- De Russisch-orthodoxe Alexander Nevski-kathedraal
- De Domkerk
- Het Estisch Ridderordegebouw (Eesti Kaubandus-Tööstuskoda)
- Het Toompeakasteel (Toompea loss) met de Riigikogu (parlement) en de Lange Herman
- Vanop de Domberg heeft men een fraai uitzicht over de stad en over zee. Het bekendste uitzichtspunt is het drukke Toompea Vaateplatvormid in het noorden.
In de benedenstad:
- Gebouwen van diverse gilden
- De Heiligegeestkerk (Püha Vaimu kirik)
- Diverse poorten en torens van de stadsmuur, waaronder de Dikke Margareta, de Kiek in de Kök en de Lange Herman
- De lutherse Sint-Nicolaaskerk (Niguliste kirik)
- De Russisch-orthodoxe Sint-Nicolaaskerk (Nikolai kirik)
- De Sint-Olafkerk (Oleviste kirik)
- Het raadhuis aan het Raadhuisplein (Raekoja plats)
- Straten als Lai tänav (Breestraat) en Pikk tänav (Langestraat) huisvesten veel oude koopmanshuizen.
[bewerken] Zakencentrum
Het zich snel moderniserende zakencentrum ligt ten oosten van de oude stad, rond het door de Finnen in de sovjettijd gebouwde hotel Viru. Nog oostelijker volgen het presidentieel paleis Kadriorg, het Zangpodium, de kloosterruïne Pirita, het olympische zeilsportcentrum en tenslotte Lasnamäe, de grote flatwijk in sovjetstijl, waar veel van de Russischtalige inwoners van Tallinn wonen.
[bewerken] Verkeer en vervoer
Tallinn heeft frequente en snelle veerverbindingen met Helsinki (en wordt dan ook door vele Finnen bezocht, die behalve op de sfeervolle binnenstad op de (alcoholische) koopjes afkomen). De luchthaven Lennart Meri Tallinn Airport ligt bij het Ülemistemeer, zo dicht bij de stad dat een reiziger met weinig bagage gemakkelijk lopend de binnenstad kan bereiken.
[bewerken] Partnersteden
.svg){kind=small}
Er is een samenwerkingsakkoord met:
Turku (Finland)
[bewerken] Geboren
- Michel Sittow (1468-1526), kunstschilder
- Jakob De la Gardie (1583-1652), Zweedse graaf, veldmaarschalk en staatsman
- Karel Filips van Zweden (1601-1622), Zweedse prins
- Thomas Seebeck (1770-1831), Duits natuurkundige
- Alexander von Benckendorff (1783-1844), Russisch luitenant-generaal en staatsman
- Pavel Schilling (1786-1837), Russisch diplomaat en wetenschapper
- Otto von Kotzebue (1787-1846), Duits ontdekkingsreiziger in Russische dienst
- Marie Under (1883-1980), dichteres
- Artur Lemba (1885-1963), componist en pianist
- Wolfgang Köhler (1887–1967), Duits-Amerikaans psycholoog
- Alfred Rosenberg (1893–1946), Duits nationaal-socialistisch politicus
- Evald Aav (1900-1939), operacomponist
- Nikolai Lwowitsj Lopatnikoff (1903-1976), Russisch-Amerikaans componist, muziekpedagoog, hoogleraar en dirigent
- Arnold Meri (1919-2009), oorlogsheld
- Jaan Kross (1920-2007), schrijver
- Ester Mägi (1922), componiste
- Uno Mereste (1928-2009), econoom en politicus
- Lennart Meri (1929-2006), schrijver, filmregisseur en oud-president
- Vladimir Beekman (1929-2009), schrijver en vertaler
- Eino Tamberg (1930-2010), componist
- Robert Gernhardt (1937-2006), Duits auteur, lyrist, essayist, tekenaar en schilder
- Neeme Järvi (1937), dirigent
- Ants Antson (1938), langebaanschaatser
- Eri Klas (1939), dirigent
- Tõnu Õim (1941), schaker
- Siim Kallas (1948), politicus
- Jaan Ehlvest (1962), schaker
- Tony Blackplait (1963), muzikant en journalist
- Jaanus Kuum (1964-1998), Noors wielrenner van Estse afkomst
- Juhan Parts (1966), politicus
- Martin Reim (1971), voetballer en voetbalcoach
- Mart Poom (1972), voetballer
- Marko Kristal (1973), voetballer
- Andres Oper (1977), voetballer
- Gerd Kanter (1979), discuswerper
- Marko Albert (1979), triatleet
- Maarja-Liis Ilus (1980), zangeres
- Aleksei Saks (1982), kunstschaatser
- Katrin Siska (1983), musicienne
- Marko Asmer (1984), Ests-Brits autocoureur
- Piret Järvis (1984), musicienne
- Lenna Kuurmaa (1985), musicienne
- Maarja Kivi (1986), musicienne
- Jane Trepp (1988), zwemster
- Elena Glebova (1989), kunstschaatsster
- Henrik Ojamaa (1991), voetballer
- Getter Jaani (1993), zangeres
[bewerken] Overleden
- Otto von Kotzebue (1787-1846), Duits ontdekkingsreiziger in Russische dienst
- Lodewijk van Heiden (1773-1850), Nederlands-Russisch zeeheld
- Peeter Süda (1883-1920), Ests componist en organist
- Evald Aav (1900-1939), Ests operacomponist
- Mart Saar (1882-1963), Ests componist en organist
- Heino Eller (1887-1970), Ests componist en muziekpedagoog
- Els Aarne (1917-1995), Ests componiste en pianiste
- Lembit Oll (1966-1999), Ests schaker
- Joey Dunlop (1952-2000), Brits motorcoureur
- Vladimir Beekman (1929-2009), Ests schrijver en vertaler
- Arnold Meri (1919-2009), Ests oorlogsheld
- Eino Tamberg (1930-2010), Ests componist
[bewerken] Externe links
| Referenties |
| Gemeenten in Harjumaa |  |
|---|---|
|
Stadsgemeenten: Keila · Loksa · Maardu · Paldiski · Saue · Tallinn |
| Hoofdsteden in Europa | ||||
|---|---|---|---|---|
|
 |
Werelderfgoed in Estland |  |
|---|---|---|
|
Historisch centrum van Tallinn · Geodetische boog van Struve |
||
