Stavoren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Stavoren

Plaats in Nederland

Stavoren

Situering

Algemeen

Inwoners (1 jan 2003)

996

Overig

Postcode

8715

Netnummer

0514

Belangrijke verkeersaders

N359

Het Vrouwtje van Stavoren

Het J.L. Hooglandgemaal

Nederland

Stavoren (Fries: Starum of (het mindere gebruikte) Staveren) is een stad (Hanzestad) in de gemeente Nijefurd met ongeveer 996 inwoners.

Stavoren ligt in het uiterste zuidwesten van de provincie Friesland (Nederland), aan drie kanten ingesloten door het IJsselmeer.

De haven is nu thuishaven voor schepen van de bruine vloot. Stavoren is ook het beginpunt van de Groene As Noord-Nederland, een route langs toeristisch interessante gebieden in Noord-Nederland naar Sellingen in de gemeente Vlagtwedde. Verder is Stavoren het eindpunt van de Friese Meren, en is voor veel watersporters de plaats om vanuit de Friese Meren het IJsselmeer op te varen. Stavoren beschikt over meerdere havens.

[bewerken] Geschiedenis

Stavoren (voorheen Staveren) is de oudste van de Friese elf steden. De plaats is rond het jaar 900 ontstaan langs een waterloop. In de 11e eeuw verkreeg Stavoren van de Brunonen stadsrechten, die in 1118 door keizer Hendrik V bevestigd werden. Het was een belangrijke handelsstad. De grootschippers en kooplieden onderhielden belangrijke handelsrelaties met de landen rond de Oostzee. In 1385 werd Stavoren lid van de Hanze. De schippers uit Stavoren genoten bij passage van de Sont een oud voorrecht; bij de tolheffing werd hen voorrang verleend wat een flinke tijdwinst opleverde. Bij de Oostzeehandel speelde de Amsterdamse haven een belangrijke rol. Holland was met een snel groeiende bevolking voor de voedselvoorziening aangewezen op graanimporten uit de Oostzeelanden. De schippers uit Friesland waren voor Holland om die reden van levensbelang. Bij oorlogen tussen Holland en Friesland koos Stavoren dan ook dikwijls partij voor Holland. Echter niet bij de slag bij Warns dat ook wel aangeduid wordt als de slag bij Stavoren.

Aan het einde van de Middeleeuwen raakte het stadje in verval. De haven verzandde en bij de graanhandel speelde Stavoren geen rol van betekenis meer. Op dit feit is het verhaal Het Vrouwtje van Stavoren gebaseerd. Na deze tijd van verval kwamen er in de 17e en 18e eeuw weer betere tijden met zeevaart naar verre landen. Maar in de 19e eeuw ging het stadje verder achteruit. Van de eens zo internationale haven bleef niet veel over. Op toeristische zomerdagen komt het roemvolle havenstadje echter weer tot leven. Op de pieren bij de haveningang staan twee havenlichten en de vuurtoren.

Na aanleg van de spoorlijn Zaandam - Enkhuizen naar Amsterdam (waarmee ook de Veerdienst Enkhuizen - Stavoren naar Enkhuizen en de spoorlijn Stavoren - Leeuwarden tot stand kwamen), werd Stavoren een belangrijke Zuiderzeehaven.

Sinds de gemeentelijke herindeling van 1984 is Stavoren geen gemeente meer en is het opgegaan in de gemeente Nijefurd. Het Stadhuis van Stavoren heeft nu een andere bestemming.

[bewerken] Voorzieningen

Dankzij de watersport zijn er relatief veel voorzieningen in Stavoren te vinden. Zo is er een aantal horecagelegenheden en is er een kleine middenstand.