Sloten (Friesland)
 |
|||
|
|||
  |
|||
|
|
|||
| Provincie |  Friesland |
||
| Gemeente |  Gaasterland-Sloten |
||
| Coördinaten | 52°53'N 5°38'E | ||
|
|
|||
| Inwoners (1-1-2012) | 760 | ||
|
|
|||
| Postcode | 8556 | ||
| Netnummer | 0514 | ||
| Belangrijke verkeersaders | A6 N354 N359 | ||
|
|
|||
 |
|||
| Locatie in de gemeente Gaasterland-Sloten | |||
|
|
|||
 |
|||
| Sloten | |||
 |
|||
| Molen De Kaai | |||
|
|||
Sloten (Fries: Sleat) is een vestingstad in de gemeente Gaasterland-Sloten, in de Nederlandse provincie Friesland. Sloten ligt dichtbij het Slotermeer en is gelegen tussen Lemmer en Balk. Sloten behoort tot de Friese elf steden en was tot 1984 een zelfstandige gemeente.
Inhoud |
Geschiedenis[bewerken]
Sloten is in de dertiende eeuw ontstaan als nederzetting bij een stins van de familie Van Harinxma thoe Slooten, zo bevond het zich op een kruising van de handelsweg van Bentheim naar Stavoren. De familie had destijds veel conflicten met de Vetkopers. Van die stins is tegenwoordig niets meer terug te vinden. Sloten wordt op een oorkonde van 30 augustus 1426 als stad genoemd. In 1523 is het stadje als laatste Friese vestiging in handen gevallen van de erfgenamen van de graven van Holland. Tijdens het beleg van Sloten in 1523, waar Friese en Gelderse troepen waren gelegerd, is de Hollandse edelman Jan van Wassenaar dodelijk verwond geraakt. De edelman was de laatste Hollander die omkwam in de strijd om het heerschap over Friesland.
Sloten bevond zich aan de belangrijke waterweg van Sneek naar de Zuiderzee en zo verder naar de Hanzesteden aan de IJssel. In Sloten kruiste deze waterweg met de landweg van Duitsland naar Stavoren (Starum). Op deze kruising kon men dus tol heffen en strategische controle uitoefenen. De landweg liep via Doniawerstal over de gaasten (zandruggen) via Sloten, waar de waterweg was te overbruggen, naar Gaasterland en zo verder naar Stavoren, welke stad in de middeleeuwen een grote en belangrijke handelsstad was. Ook in de Tachtigjarige Oorlog vormde Sloten een belangrijke sleutelpositie. De Spanjaarden hebben het stadje nog geprobeerd te veroveren door manschappen te verstoppen in een bierschip. De list mislukte. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog bliezen de Duitsers de brug over de Ee op om de voortgang van Canadese troepen te vertragen.
Tegenwoordig is Sloten niet meer van strategisch belang. Het stadje is nu in trek bij watersporters, dagjestoeristen en mensen die een aangename woonomgeving zoeken. Aan de zuidzijde van het stadje is in de jaren zeventig een jachthaven aangelegd waar ook enkele watersportbedrijven zijn gevestigd. Tevens staat er in het stadje een grote fabriek die deel uitmaakt van het Nutreco-concern. Het bedrijf produceert melkvervangers voor jongvee (kalveren, biggen, etc.). En natuurlijk is er in de omgeving van Sloten de veeteelt, die een belangrijke basis vormt voor de lokale economie.
Het stadje heeft de oorspronkelijke omwalling vrijwel geheel behouden en tevens is de oorspronkelijke structuur van Sloten bijna geheel bewaard. De vestiging was ontworpen en gebouwd door de bekende vestigingsbouwer Menno van Coehoorn, die in het nabij gelegen Wijckel ligt begraven. Sloten was in vestingtermen de ideale stad, haar vorm heeft veel van een ui, het stadje wordt dan ook wel de "sipelstêd" (uistad) genoemd. In Sloten wordt de Sipelsneon gehouden.
Sloten telt ongeveer 760 inwoners en maakt daarom aanspraak op de eretitel kleinste stad van Nederland (zie ook Bronkhorst).
In het begin van 2008 werd het volgende bericht gepubliceerd in verscheidene Friese kranten, Volgens Albert Hendriks zou Sloten, behalve de kleinste stad van Nederland, ook aanspraak maken op de eretitel De kleinste stad ter wereld, waarbij verwezen wordt naar de Belgische plaats Durbuy, maar niet naar de Kroatische plaats Hum, die met minder dan 30 inwoners een stuk kleiner is.
Monumenten[bewerken]
Een deel van Sloten is een beschermd stadsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in de plaats verschillende rijksmonumenten.
- verschillende oude antieke woonhuizen uit de 17de en de 18de eeuw;
- twee waterpoorten;
- waterweg "it djip" (het diep) met grachtenpanden
- De Kaai, de korenmolen uit 1755 (tot 2006 gewoonweg De Korenmolen geheten). Bij de molen staat een oud kanon dat in juli en augustus iedere vrijdagavond wordt afgeschoten door de stadsschutterij van Sloten.
Sport en recreatie[bewerken]
- VV Sleat
- Sloten is ook één van de stempelplaatsen van de Elfstedentocht
- Watersportvereniging Sleatemermar
- Vogelwacht Sleat e.o., aangesloten bij de Bond van Friese VogelbeschermingsWachten (BFVW)
- Ijsclub de Eendracht
- Tennisclub Sleat
- Gym vereniging T.H.O.R. (Tot Heil Onzere Ribbenkast)
- Dartclub Sleat
- Piksjit club
- Biljart vereniging Sleat
- Vrouwen zangkoor Sleat
- Muziekkorps Sleat
Openbaar vervoer[bewerken]
- Lijn 41: Heerenveen • Joure • Scharsterbrug • Sint Nicolaasga • Spannenburg • Tjerkgaast • Sloten • Wijckel • Balk vv.
Geboren[bewerken]
- Johan Petrus van Hylckama (1749-1816), politicus
Zie ook[bewerken]
Externe links[bewerken]
- website over Sloten
- oude ansichten gemeente Gaasterland-Sloten
- website over "de Stadsomroeper", het stadsblad van Sloten
 |
Zie de categorie Sloten van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
|
Plaatsen in de gemeente Gaasterland-Sloten | |
|---|---|---|
|
Steden, dorpen en gehuchten: Bakhuizen · Balk · Elahuizen · Harich · Kolderwolde · Mirns · Nijemirdum · Oudega · Oudemirdum · Rijs · Ruigahuizen · Sondel · Sloten · Wijckel |
||
| Friese elf steden | |
|---|---|
|
Bolsward · Dokkum · Franeker · Harlingen · Hindeloopen · IJlst · Leeuwarden · Sloten · Sneek · Stavoren · Workum |
|
