Bolsward (
uitspraak (info·uitleg)) (Fries: Boalsert ( uitspraak (info·uitleg))) is een plaats met stadsrechten en één van de elf steden in de Nederlandse provincie Friesland. Het was tot 2011 ook de hoofdplaats van de voormalige gemeente Bolsward, die opgegaan is in de gemeente Súdwest-Fryslân.
Historische kaart en stadsgezicht van Bolsward uit 1664
Bolsward is ontstaan op een drietal terpen, waarvan in ieder geval de oudste (waar de Sint Maartenskerk op staat) dateert van voor het begin van de jaartelling. De Broerekerk, in 1980 door brand verwoest en nu als ruïne geconserveerd, is het oudste gebouw van de stad en dateert deels uit het eind van de 13e eeuw. Ook uit de middeleeuwen stamt het Mariabeeld Onze-Lieve-Vrouwe van Sevenwouden, tegenwoordig bewaard in de Sint Franciscuskerk aan de Dijlakker.
Bolsward kreeg van Filips de Goede in 1455 stadsrechten mede dankzij de redenaar pater Brugman. Bolsward was een van de Hanzesteden.
Het stadhuis van Bolsward dat gebouwd werd rond 1615, staat symbool voor de bloei van de stad in de zeventiende eeuw. Het werd in 1765 vergroot en verfraaid in de rococostijl.
In de tweede helft van de achttiende eeuw liep het inwoneraantal van Bolsward achteruit van 2.878 inwoners in 1748 naar 2.500 inwoners. De plaatselijke textielindustrie had zwaar te lijden onder de buitenlandse concurrentie; de boter- en kaasmarkt van de veepest, die op het Friese platteland woedde.
[bewerken] De Patriottentijd in Bolsward
De patriotten in Bolsward behaalden tussen 1782 en 1789 landelijke aandacht van de pers. De invloedrijke burgemeester Van Hiemstra werd gepasseerd, de vroedschap behield haar oude grootte, er werd een vrijwillige schutterij opgericht en Bolsward was de enige Friese stad die in september 1787 de Pretense Staten in Franeker erkende.
[bewerken] Bolsward als bedevaartsoord
Bolsward is ook wel een bedevaartsoord omdat in de Sint-Franciscuskerk van Bolsward een genadebeeld van Maria te vinden is. Het heet Onze-Lieve-Vrouwe van Sevenwouden en komt uit het einde van de 13e eeuw.
[bewerken] Bezienswaardigheden
De oude binnenstad met grachtjes, het stadhuis, de distilleerderij Sonnema Berenburg, de Friese Bierbrouwerij en tevens whiskystokerij, en weeshuis Hid Herohiem (thans Hotel/Restaurant). De stad telt tientallen rijksmonumenten.
Even buiten de stad staan drie poldermolens: De Klaver, een spinnenkopmolen die oorspronkelijk uit 1802 dateert, de in 1824 gebouwde grondzeiler Tadema's molen en een tjasker uit 1973.
- Fietselfstedentocht. Iedere tweede pinksterdag van het jaar. Bolsward is dan zowel start-, doorkomst- als finishplaats.
- Heamielfeest. Vier dagen feest in juni. Viering van het klaar zijn met het halen van het hooi van het land. O.a. met een kermis en op donderdag het eten van de traditionele 'hooimaaltijd' en een markt.
- BOLStjurrich. Straatfestival op de zaterdag van Heamielfeest in juni. Mix van theater, muziek, acrobatiek en feest met artiesten uit binnen- en buitenland.
- Bolletongersdei. In het Nederlands 'stierendonderdag', met een markt op de eerste donderdag van oktober
- Nachtmarkt. Grote markt tijdens de avonduren tot aan 0.00 uur toe eind juli
- Simmerwike. Muzikale festijn met vier avonden muziek optredens op een groot ponton in het "Kruiswater", medio augustus.
[bewerken] Basisonderwijs
[bewerken] Voortgezet onderwijs
[bewerken] Bereikbaarheid
Bolsward ligt aan de A7 en heeft twee afslagen, afslag 17 (Bolsward) en afslag 18 (Bolsward-Oost). Verder ligt het ook aan de N359. Verder is het de bereiken via de waterweg de De Wijmerts, Makkumervaart en de Oude Kloostervaart. Bolsward heeft geen treinstation.
[bewerken] Bekende Bolswarders
- Gysbert Japicx (1603-1666), dichter
- Jan Cornelis Pieters Salverda (1783-1836), dichter
- Hans Willem de Blocq van Scheltinga (1802-1864), politicus
- Tjepke Mulier (1815-1883), burgemeester
- Johan Willem Binkes (1828-1891), viceadmiraal
- Pieter Lycklama à Nijeholt (1842-1913), burgemeester
- Tjepke Mulier (1843-1920), burgemeester
- Johannes Huizinga (1867-1946), burgemeester
- Titus Brandsma (1881-1942), karmelietenpater en theoloog
- Frits van der Meer (1904-1994), archeoloog en priester
- Laurens ten Cate (1922-1984), journalist
- Henk Kossen (1923-2009), predikant en theoloog
- Mea van Ravesteyn-Kramer (1947), politicus
- Larry van Wieren (1951), ijshockeyer
- Wim Letschert (1954-1999), politicus
- Bas Jacobs (1973), econoom
- Sander de Rouwe (1980), politicus
- Hollandiabuurt
- Noord
- Eekwerd
- Altenburg
- Fûgelkrite
- Hartwerdervaart (in aanbouw)
[bewerken] Industrieterreinen
- De Klokslag
- De Ward (Wonen en werken)
- De Marne
- Industriepark
- De Wijmerts
Friesland
Súdwest-Fryslân
uitspraak (info·uitleg)) (Fries: Boalsert (
Zie De Patriottentijd in Bolsward voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
