Burgwerd

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Burgwerd
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Burgwerd Wapen van Burgwerd
(Details) (Details)
Burgwerd
Burgwerd
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 5′ NB, 5° 33′ OL
Algemeen
Inwoners (1-7-2011) 335
Overig
Postcode 8742
Netnummer 0515
Belangrijke verkeersaders N359
Woonplaatscode 2304 ?
Detailkaart
Locatie in de gemeente Wonseradeel
Locatie in de gemeente Wonseradeel
Foto's
Johanneskerk
Johanneskerk
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Burgwerd (Fries: Burchwert) is een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân in de Nederlandse provincie Friesland. Het ligt 1,7 kilometer ten noorden van Bolsward, aan de Bolswardertrekvaart. Tot 2011 lag Burgwerd in de voormalige gemeente Wonseradeel.

Geschiedenis[bewerken]

De Dieperderhem polder[bewerken]

Het dorp Burgwerd is ontstaan uit een nederzetting in het kwelderlandschap. In de tijd, dat het water nog vrij spel had. Tussen de jaren 900 en 1000 zijn in deze omgeving de eerste dijken aangelegd. Burgwerd behoort bij de oudste generatie terpen in de hele omgeving. Rond het jaar 900 is begonnen met het aanleggen van een aantal zeedijken in Westergo. Een van die dijken, was de "Dieperderhem". Deze ring ging van Witmarsum tot aan Hartwerd en Bolsward. Omdat niemand het met elkaar kon eens worden over het onderhoud van de dijk, zijn er tussen de 13de en 16de eeuw 77 dijkdoorbraken geweest. De laatste overstroming vond plaats in 1570, tijdens Allerheiligenvloed. Na deze ramp, is hij weer versterkt, en verbeterd.

De Naam Burgwerd[bewerken]

Er zijn diverse namen in omloop geweest: Borghwarth (13de eeuw) en Borgwaart. Borghwert en Borgwerd komen ook nog vaak voor in verschillende documenten. De naam Burgwerd bestaat uit twee delen. Het woord "Burg", dat sterk of "dijk" betekent. "Werd", is een veelvoorkomende uitgang in heel Friesland en Groningen. Het betekent zoiets als "Eiland door water omspoeld" of "Kunstmatige hoogte tegen de vloed opgewassen". De oorsprong van het dorp, is dus terug te vinden in zijn naam.

Het wapen en de vlag[bewerken]

Het wapen en de vlag van Burgwerd

Het wapen van Burgwerd, is terug te vinden in de Hervormde kerk van Burgwerd. Op het wapenbord uit 1726, is ook het wapen van Burgwerd afgebeeld. een terp, met daarop een toren, en aan weerszijden twee sterren. Het wapen van Burgwerd is een sprekend wapen. De Vlag van Burgwerd is later ontworpen door de gemeente Wonseradeel. Ze zijn toegekend in 1955, tien jaar na de Tweede Wereldoorlog. De vlag van de gemeente zelf, staat afgebeeld aan de broekskant van de vlag van elk dorp uit Wonseradeel. De kleuren op de vlag zijn ontleend uit het wapen, en symboliseren het vele grasland, waardoor Burgwerd is omringt.

Op'e Hichte[bewerken]

Op'e Hichte is al sinds 1982 de dorpskrant van Burgwerd. Sinds 2001 doet het dorp Hichtum ook mee. De gezamenlijke dorpskrant heet sinds 2001 "Op'e hichte fan Burchwert en Op'e paad troch Hichtum". Sinds het begin van de dorpskrant, zijn er een aantal rubrieken die telkens weer opnieuw verschijnen. Dit zijn bijvoorbeeld "yn petear mei..." (in gesprek met ...), Nije Bewenners (nieuwe bewoners) en wist-je-datjes. Ook verschillende verenigingen hebben steevast hun eigen pagina.

Op'e hichte verschijnt vier keer per jaar, in een oplage van 190 stuks.

Verenigingen[bewerken]

Burgwerd heeft, net als vele andere Friese dorpjes, een breed scala aan verenigingen. Hier volgt een lijst verenigingen die tegenwoordig nog actief zijn:

  • Dorpsbelang Burgwerd
  • Activiteitencommissie Burgwerd
  • Dorpskrant Op'e Hichte
  • Feestcommissie Burgwerd-Hichtum
  • Biljardvereniging "De Twastriid"
  • IJsclub "De trije doarpkes"
  • Kaatsvereniging "Sparta"
  • Badmintonvereniging "It plumke"
  • Muziekvereniging "Excelcior Burgwerd"
  • Toneelvereniging "Nij libben"
  • Peuterspeelzaal "It Klimmerblêd"
  • Vrouwenvereniging "Bidt en werkt"
  • Begrafenisvereniging "De laatste eer"

Kerken en Kapellen[bewerken]

De Hervormde Kerk[bewerken]

De Hervormde kerk van Burgwerd

De Johanneskerk, de Hervormde kerk van Burgwerd, stamt vermoedelijk uit de 13de eeuw. Het betreft de romangotische stijl. in 1515 trok een plunderende groep soldaten dwars door Friesland, die vermoedelijk ook de Burgwerder kerk hebben aangedaan. Hierna, is de kerk in Gotische stijl herbouwd. van 1724 tot en met 1726 heeft de kerk een grootscheepse verbouwing gehad. Vermoedelijk zijn de muren ommetseld, met ouder materiaal. Ook de vensters zijn vergroot. De oorspronkelijke toren van de kerk, was acht-puntig en had een spits. Dit blijkt uit een prent van omtrent 1700. In 1816 is de toren verbouwd, en heeft sindsdien een "spitsbekroning". De ingang bevindt zich aan de noordelijke kant van de kerk, en ook heeft de kerk maar één wijzerplaat, ook aan de noordelijke kant. Dat is logisch, want de kern van het dorp bevindt zich ten noorden van de kerk. Voor de Tweede Wereldoorlog had de kerk van Burgwerd twee klokken. Een kleine, gegoten in 1512, en een grote. De grote is gegoten in 1656, en is na WO II niet meer teruggekeerd.

De Sint Johannes Kapel[bewerken]

De Rooms-Katholieke Sint Johannes kapel van Burgwerd in 1959

In de oorlogsjaren van WO II, kwamen er evacués in groten getale naar Friesland, en zo ook naar Burgwerd. De rooms-katholieken zochten naar een mogelijkheid om dichter bij huis kerkdiensten te kunnen houden. Men kon naar Bolsward gaan, maar door de situatie was dat niet veilig. Tijdens de oorlogsjaren werden de rooms-katholieke diensten gehouden in de consistorie, of bij mensen thuis. Tijdens de oorlog werd het verlangen naar een eigen kerk steeds groter. In 1950 is er daadwerkelijk begonnen met de bouw. De nieuwe kerk had een capaciteit van maximaal 100 personen. In de beginjaren, werd dit aantal regelmatig bereikt. Later, liep dit aantal af tot ongeveer 50 à 40 personen. Sinds 2000 is er gestopt met de kerkdiensten, en het authentieke gebouw is te koop gezet.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Even ten noordoosten van het dorp staat de Aylvapoldermolen, een poldermolen die in 2000 geheel is gerestaureerd.

Scholen[bewerken]

De Openbare School[bewerken]

De openbare school bestaat tegenwoordig niet meer. De oudste documenten over deze school stammen uit 1628. De school heeft het volgehouden tot 1942. Hierna is de school opgeheven.

C.B.S. It Skûlplak[bewerken]

Is de school die tegenwoordig nog steeds bestaat. De school is opgericht in 1880, en is één jaar later in bedrijf gegaan. Aan het begin telde de school 32 leerlingen. De start van de school ging moeizaam, zeker op financieel gebied. Maar al snel werd het dé school voor alle kinderen uit Burgwerd, Hartwerd en Hichtum. Hoewel de school was berekend op 60 leerlingen, had de school in 1900 al 80 leerlingen. Het aantal leerlingen zal ongeveer gelijkblijven. Pas sinds 2003 is er een duidelijke leegloop van de school. Nu, heeft de school nog maar 36 leerlingen (2009-2010).

In 2013 neemt de leegloop dermate toe dat de school met ingang van 1 augustus de deuren heeft moeten sluiten.[1]

Geboren in Burgwerd[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Lolle Baarda Van Borghwarth tot Burgwerd (2006)

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties