Grietenij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een grietenij is een voorloper van de huidige Nederlandse gemeente met name in de provincie Friesland, hoewel de term ook voorkwam in de Groninger Ommelanden. Van het eind van de 16e eeuw tot 1851 waren er in Friesland in totaal 30 grietenijen. Het woord 'grietenij' betekent 'bestuursgebied van een grietman', en het woord 'grietman' houdt verband met 'groeten'.

De grietenijen maakten deel uit van de kwartieren (regio's) Oostergo, Westergo en Zevenwouden.

Bij de gemeentewet van 1851 werd de benaming 'grietenij' vervangen door 'gemeente' en 'grietman' door 'burgemeester', zodat in heel Nederland dezelfde naamgeving werd gebruikt.

Grietenijen in Friesland in de 18e eeuw[bewerken]

Kwartier Grietenij Alternatieve namen Grietmannen Bijzonderheden
Oostergo Achtkarspelen Lijst
Zevenwouden Aengwirden Lijst
Westergo Baarderadeel Lijst
Westergo Barradeel Lijst
Oostergo Dantumadeel Lijst
Zevenwouden Doniawerstal Lijst
Oostergo Ferwerderadeel Lijst
Westergo Franekeradeel Lijst
Zevenwouden Gaasterland Lijst
Zevenwouden Haskerland Lijst
Westergo Hemelumer Oldeferd Hemelumer Oldephaert en Noordwolde Lijst
Westergo Hennaarderadeel Lijst
Westergo Het Bildt Lijst
Oostergo Idaarderadeel Lijst
Oostergo Kollumerland en Nieuwkruisland Lijst
Oostergo Leeuwarderadeel Lijst
Zevenwouden Lemsterland Lijst
Westergo Menaldumadeel Lijst
Oostergo Oostdongeradeel Lijst
Zevenwouden Ooststellingwerf Stellingwerf-Oosteinde Lijst
Zevenwouden Opsterland Lijst
Oostergo Rauwerderhem Lijst
Zevenwouden Schoterland Lijst
Oostergo Smallingerland Lijst
Oostergo Tietjerksteradeel Lijst
Zevenwouden Utingeradeel Lijst
Oostergo Westdongeradeel Lijst
Zevenwouden Weststellingwerf Stellingwerf-Westeinde Lijst
Westergo Wonseradeel Lijst
Westergo Wymbritseradeel Lijst

Op zijn elfendertigst[bewerken]

De dertig grietmannen en de bestuurders van de elf steden vormden een raad die bekendstond om de trage wijze van besluitvorming. Een populaire verklaring voor de uitdrukking op zijn elfendertigst, waarmee aangegeven wil zijn dat iets traag verloopt, is dan ook dat die ontleend zou zijn aan deze vergaderingen. In werkelijkheid stamt de uitdrukking naar alle waarschijnlijkheid uit de weverijwereld; zie de website van het Genootschap Onze Taal.

Externe link[bewerken]