Dantumadeel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dantumadeel
Dantumadiel
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Dantumadeel Wapen van de gemeente Dantumadeel
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Dantumadeel
Situering
Provincie Friesland
Coördinaten 53° 17′ NB, 5° 59′ OL
Algemeen
Oppervlakte 87,53 km²
- land 85,41 km²
- water 2,12 km²
Inwoners (1 mei 2014) 19.017? (223 inw/km²)
Hoofdplaats Damwoude
Belangrijke verkeersaders N361 N356 N910, spoorlijn Groningen-Leeuwarden
Politiek
Burgemeester (lijst) Sicko Heldoorn
Zetels
Gemeenteraad
CDA
Dantumadeel '82
PvdA
ChristenUnie
Lagere Lasten Dantumadiel
FNP
SGP

17
5
2
2
3
2

2
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 11.100 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 192.000
WW-uitkeringen (2007) 21 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 9100-9114, 9269-9272, 9067
Netnummer(s) 0511, 058, 0519
CBS-code 1891
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.dantumadeel.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Dantumadeel
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Dantumadiel, sep. 2014

Dantumadeel (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (officieel, Fries: Dantumadiel (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in het noordoosten van de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente telt 19.017 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 87 km², waarvan 1,78 km² water. De gemeente Dantumadeel is binnen de streek van de Friese Wouden centraal gelegen in de Dokkumer Wouden.

Kernen[bewerken]

De gemeente telt 11 officiële kernen. Sinds 1 januari 2009 zijn de Friese namen de officiële. Ook de gemeentenaam werd op die datum officieel gewijzigd in 'Dantumadiel'.

Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2014:

Nederlandse naam Officiële (Friese) naam Inwoners
Damwoude Damwâld 5640
Zwaagwesteinde De Westereen 5087
Veenwouden * Feanwâlden 3521
Broeksterwoude Broeksterwâld 1168
Rinsumageest Rinsumageast 1139
Wouterswoude Wâlterswâld 993
Driesum Driezum 974
De Valom De Falom 265
Roodkerk Readtsjerk 198
Sijbrandahuis Sibrandahûs 45

Bron: Website gemeente Dantumadiel

* Inclusief Veenwoudsterwal (Feanwâldsterwâl)

Geschiedenis[bewerken]

Dantumadeel wordt voor het eerst genoemd in een oorkonde uit 1242. In die tijd was Dantumadeel, of Donthmadeil, zoals het toen bekendstond, een deel van het district Winninghe, het noordelijke gedeelte van Oostergo. De toenmalige Grietenij Dantumadeel werd bestuurd door een grietman die in Rinsumageest en Dantumawoude zetelde. Tot 1881 was Rinsumageest de hoofdplaats van Dantumadeel.

Friesland is in de loop der eeuwen verschillende malen toneel geweest van strijd om de macht. Einde van de 15e eeuw, begin 16e eeuw woedde de strijd tussen de Schieringers en Vetkopers. Dantumadeel kwam korte tijd onder het gezag van Albert III van Saksen. Hij stelde een baljuw aan in Dokkum die ook Dantumadeel bestuurde. Die situatie duurde niet lang en de grietmannen keerden weer terug. Later werd Friesland betrokken in de strijd tussen hertog Karel van Gelre en de Bourgondische keizer Karel V. In 1515 was er namens beide heersers een grietman in Dantumadeel.

Pas bij de gemeentewet van 1851 werden de grietenijen afgeschaft en werden gemeenten, met aan het hoofd een burgemeester.

In de loop der tijd is het gebied van Dantumadeel verschillende malen aangepast. Al in 1350 scheidde gebied rond Kollum, Oostbroekland, zich af en werd Kollumerland. Dokkum annexeerde verschillende malen gedeelten van Dantumadeel, zodat het kon uitbreiden. Bij een gemeentelijke herindeling per 1 mei 1984 gingen de plaatsen Birdaard en Janum over naar de gemeente Ferwerderadeel.

Bekende Nederlanders uit Dantumadeel[bewerken]

Bestuur en politiek[bewerken]

Het bestuur in de gemeente Dantumadiel ligt in handen van de gemeenteraad, het college van B&W en de burgemeester. Sinds januari 2014 is Sicko Heldoorn als waarnemend burgemeester aangesteld. Hij volgde in deze functie Arie Aalberts op. Het college van B&W wordt sinds 29 april 2014 gevormd door een coalitie van CDA, ChristenUnie en FNP. De samenstelling van de gemeenteraad is sinds de gemeenteraadsverkiezingen als volgt:

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Dantumadeel bestaat uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
CDA 5 5 4 5 5
PvdA 4 2 4 3 2
Dantumadeel'82 3 3 4 3 2
ChristenUnie 3 3 2 2 3
FNP - 2 2 1 2
SGP 1 1 1 1 1
Lagere Lasten D'diel - - 0 2 2
VVD 1 1 0 - -
Totaal 17 17 17 17 17

Bestuurlijke toekomst[bewerken]

De gemeente Dantumadiel gaat per 1 januari 2015 ambtelijk fuseren met drie andere gemeenten in Noordoost-Friesland; Dongeradeel, Ferwerderadeel en Kollumerland. De samenwerking zal voor 1 april 2016 worden geëvalueerd. Waarna een bestuurlijke fusie in 2018 of 2019 de mogelijk volgende stap is.

Cultuur[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Kunst in de openbare ruimte[bewerken]

In de gemeente zijn diverse gebouwen, beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Externe link[bewerken]