Friese Wouden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Coulisselandschap de Friese Wouden.jpg
Friese rood bonte koeien in de Friese Wouden.jpg

De Friese Wouden (Fries: Fryske Wâlden of gewoonweg Wâlden) is een streek in het oosten van Friesland met een eigen karakter:

  • landschappelijk: De Friese Wouden liggen op hoge zandgronden, terwijl de Friese kuststrook een zeeklei- en geestlandschap vormt. De daar typische terpenbouw ontbreekt in de Wouden. Kenmerkend is het zogenaamde coulisselandschap, dat gevormd wordt door houtwallen, die dienst doen als afscheiding.
  • etnografisch: de bevolking van de Wouden heeft een veel gemengder karakter dan van die van de kuststroken. De uitgestrekte heidevelden hebben eeuwenlang onderdak geboden aan grote groepen migranten, waaronder Westfalers, Saksers en Joden, en Roma en Sinti.
  • cultureel: de Friese Wouden is geen streek met een grootschalige landbouwtraditie. Typisch zijn de 'gerniers', keuterboertjes die vooral in hun eigen onderhoud voorzien. De streek stond en staat bekend om zijn handelskarakter;
  • taalkundig: het Fries van de Wouden (Woudfries) wijkt op bepaalde punten af van het Fries van de Kleistreek (Kleifries) en de Zuidwesthoek (Zuidwesthoeks), onder andere doordat de tweeklanken in 'nei' (naar/nabij) en 'nij' (nieuw) niet worden onderscheiden.

Tot de Friese Wouden worden de gemeenten Kollumerland en Nieuwkruisland, Dantumadeel, Achtkarspelen, Opsterland, Smallingerland, het grootste gedeelte van Tietjerksteradeel en noordelijk Ooststellingwerf gerekend. Ook een groot gedeelte van de Groninger gemeentes Grootegast en Marum voldoen aan het karakter van de Friese Wouden. De Dokkumer Wouden zijn onderdeel van de Friese Wouden en zijn waarschijnlijk het oudst bewoonde deel.

Bewoners van de Friese Wouden worden wâldpiken, wâldsjers of heidepiken genoemd. Als bewoners van de Friese Wouden het onderling over heidepiken hebben, worden echter inwoners van Twijzelerheide bedoeld.

De bewoners van de Friese Wouden en die van de Kleistreek mogen elkaar graag wat vriendelijk spottend beschimpen.