Janum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Janum
Jannum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Janum
Janum
Map NL Ferwerderadiel Jannum.png
Situering
Provincie Friesland
Gemeente Ferwerderadeel
Coördinaten 53° 19′ NB, 5° 54′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2014) 63
Foto's
Kerk van Janum met klokkenstoel
Kerk van Janum met klokkenstoel
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Janum (officieel, Fries: Jannum ) is een dorp in de gemeente Ferwerderadeel, in de Nederlandse provincie Friesland. Het ligt ten zuidoosten van Reitsum. Op 1 januari 2014 telde Janum 63 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Janum is waarschijnlijk al sinds de 13e eeuw bewoond. Veel dorpen in het gebied vielen onder de Norbertijner kloosters Lidlum of Mariëngaarde, maar Janum viel onder het Cisterciënzer klooster Klaarkamp dat veel macht had in de regio en dat de pastoor van Janum benoemde. (Het was overigens geen uithof van Klaarkamp.) Ook andere machtigen uit Dantumadeel hadden bij Janum stukken grond, die ze verpachtten. Zo werd Janum een deel van Dantumadeel, hoewel het ten noorden van de Dokkumer Ee ligt. Na de Reformatie vormde Janum met Birdaard een kerkelijke gemeente. Janum was een belangrijke schakel in de verbinding tussen Leeuwarden, Ferwerd en Dokkum. Van der Aa noemt een aantal van 100 inwoners. Bij de volkstelling van 1744 waren het er 44.

Janum maakte lange tijd deel uit van Dantumadeel, maar werd bij de gemeentelijke herindeling van 1984 bij Ferwerderadeel gevoegd. Het wordt sindsdien soms tot de Vlieterpen gerekend.

Monumenten[bewerken]

De rijksmonumenten in Janum staan vanwege een bijzondere bebouwing in een beschermd dorpsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland.

De kerk[bewerken]

De romanogotische kerk van Janum is rond 1300 gebouwd, maar het romaanse koor is ouder en dateert van ongeveer 1200. De kerk bestond uit twee delen. Het ene deel was bestemd voor de lekenbroeders van het klooster en het andere deel was bestemd voor de geestelijken. In de tweede helft van de 16e eeuw is er aan de kerk het nodige veranderd.

In de loop van de tijd raakte de kerk steeds meer verwaarloosd. In de Tweede Wereldoorlog, in de jaren 1942-'44, is de kerk gerestaureerd. Een bijkomend voordeel was dat de bouwvakkers die bij de restauratie waren betrokkenen niet naar Duitsland konden worden gestuurd. Na de restauratie moest voor het kerkgebouw een bestemming worden gevonden. In 1947 stichtte het Fries Museum er een dependance. Janum kreeg zo een kerkmuseum, met de op een na grootste collectie van sarcofagen, deksels en stenen grafkisten. De oudste stukken uit de collectie dateren uit de 12e eeuw. Later heeft het Fries Museum de dependance afgestoten. De Stifting Monuminten Ferwerdadiel heeft het museum onder zijn hoede genomen en heeft ook het kerkgebouw gekocht, dat nog altijd in handen was van de Hervormde Gemeente Birdaard/Janum.

Bij de kerk staan drie diakoniewoningen uit de 17e eeuw. Deze zijn gerestaureerd en zijn ingericht als vier vakantieverblijven voor mensen die landelijke rust zoeken.