Birdaard

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Birdaard
Burdaard
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Birdaard
Birdaard
Situering
Provincie Friesland
Gemeente Ferwerderadeel
Coördinaten 53° 18′ NB, 5° 53′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2014) 1158
Detailkaart
Locatie in de gemeente
Locatie in de gemeente
Foto's
Birdaard, brug met kerk op achtergrond
Birdaard, brug met kerk op achtergrond
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Birdaard (officieel, Fries: Burdaard) is een dorp in de gemeente Ferwerderadeel, in de Nederlandse provincie Friesland. Birdaard heeft ongeveer 1158 inwoners (2014).

Ligging[bewerken]

Birdaard ligt aan de Dokkumer Ee, de vaarverbinding tussen Dokkum en Leeuwarden. In de zomer passeren zo'n twaalfduizend boten het dorp. Tijdens een Elfstedentocht wordt Birdaard tweemaal gepasseerd.

Geschiedenis[bewerken]

Beginperiode[bewerken]

Al in 944 werd in een document van het abdij van Fulda melding gemaakt van de plaats Breitenfurt, liggend op dezelfde positie als het hedendaagse Birdaard. Onduidelijk is of de naam Birdaard hier van afgeleid is. Waarschijnlijk gaat het hier alleen maar om de Duitse benaming, welke vertaald betekent "Brede voorde". (Een voorde is een doorwaadbare plaats in een rivier.) Wel is zeker dat het in deze bron echt om Birdaard gaat. In 1409 wordt voor het eerst melding gemaakt van een plaats genaamd "Berdawerd", een voorloper van de naam Birdaard. Daarna heeft Birdaard nog vele spellingswijzen gehad, zoals "Berdaewerdt", "Bierdauwert" en "Berdaerdt".

Dokkumer Ee en Franse bezetting[bewerken]

Rond 1250 werd de Ee tussen Birdaard en Tergracht doorgegraven, en in 1506 vond de eerste grote slatting van deze rivier plaats. (Met slatten wordt hier het verdiepen van een rivier bedoelt.) Er wordt melding gemaakt van een doorwaad over de Ee bij Birdaard. De plaatsnaam verandert een tijdje in "Berdawerder(a)tille". In 1777 vindt de tweede grote slatting van de Ee plaats. Vlak daarna begint de Franse bezetting.

19e eeuw[bewerken]

In de 19e eeuw begint de rijkdom van de Birdaarders te groeien. Omstreeks 1860 worden een aantal doorgaande wegen die door Birdaard heengaan verhard, te weten de wegen naar Jislum, Wânswert en Steenendam.

20e eeuw[bewerken]

In de nacht van 15 op 16 augustus 1944, tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd het huis van prominent verzetslid Freerk Leystra met handgranaten verwoest en in lichterlaaie gezet, als represaille na een vuurgevecht in en rond het huis tussen drie verzetsleden, waaronder Leystra zelf, en een aantal leden van de SD, waarbij twee van de drie SD'ers het leven verloren. In diezelfde nacht verlieten veel Birdaarders het dorp voor korte tijd, uit angst voor de Duitse bezetter, om even later weer terug te keren. Leystra is tot het einde van de Tweede Wereldoorlog ondergedoken gebleven.

Ca. 1970 trekt er een economische malaise door het dorp, met als gevolg dat veel middenstandsbedrijven ophouden te bestaan. In 1972 ging een groot ruilverkavelingsproject van start en omstreeks 2000 breidde het dorp zich flink uit na een nieuwbouwproject aan de westzijde van het dorp, langs de Dokkumer Ee.

Het dorp hoorde aanvankelijk bij de gemeente Dantumadeel. Bij een gemeentelijke herindeling op 1 mei 1984 ging het, samen met Janum, over naar de gemeente Ferwerderadeel. In 1985 wordt de naam Birdaard veranderd in Burdaard.

Monumenten[bewerken]

De plaats valt grotendeels onder Rijksbeschermd gezicht Birdaard, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Ook telt de plaats een aantal rijksmonumenten.

Molens[bewerken]

De koren-, pel- en houtzaagmolen De Zwaluw bepaalt het dorpsbeeld in hoge mate. Ten zuiden van het dorp staat De Olifant, een in 1867 gebouwde poldermolen. Ten noordoosten van het dorp staat aan de Dokkumer Ee een vervallen Amerikaanse windmotor.

Kerkgebouwen[bewerken]

Sport[bewerken]

Geboren[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]