Premonstratenzers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Generaal Kapittel 2006
Deel van de serie over
kloosters

en het christelijke monastieke leven

Monnik

De Ordo Canonici Regularis Praemonstratensis (O. Praem.), in het Nederlands premonstratenzers of norbertijnen, is een kloosterorde van reguliere kanunniken van de Orde van Prémontré. De orde kent ook een Derde Orde voor leken.

Ontstaan[bewerken]

Augustinus geeft Norbertus de ordesregel

Deze kloosterorde werd in 1121 door de heilige Norbertus van Xanten gesticht in Prémontré, vanwaar de naam. De orde, die het beschouwende leven en de liturgische dienst verenigt met het actieve leven, zoals zielzorg en onderricht, kwam spoedig tot grote bloei. De Franse Revolutie bracht haar aan de rand van de ondergang: kloosters werden vaak opgeheven, de inwoners verdreven en de gebouwen openbaar verkocht. In de loop van de 19e eeuw kwam zij echter tot herstel.

Norbertijnen worden ook wel witheren genoemd naar hun witte habijt. De norbertijnen leven volgens de regel van Augustinus. Hun leuze luidt ad omne opus bonum paratus ("tot elk goed werk bereid"). De norbertijnen leven niet alleen contemplatief, maar richten zich meer op praktische prediking en zielzorg. Zij bedienen vaak verschillende parochies in de onmiddellijke omgeving van hun abdijen. In de volksmond werden deze pastoors daarom witte pastoors genoemd, in tegenstelling tot de zwarte pastoors (pastoors die rechtstreeks vallen onder een bisschop).

De orde vormt anno 2005 een federatie van 36 zelfstandige canonieën van mannelijke religieuzen. Samen tellen zij wereldwijd ongeveer 1300 leden, verspreid over alle continenten en 26 landen.

De canonieën worden verder ingedeeld in zes circarieën: de Boheemse, de Brabantse, de Hongaarse, de Franstalige, de Duitstalige en de Engelstalige. De Brabantse circarie omvat de abdijen en priorijen in Nederland en Vlaanderen. Tijdens de middeleeuwen waren er veel meer circarieën, zoals Brabantia, Flandria, Florreffia en Frisia in België en Nederland.

De abt-generaal en het centraal ordebestuur zijn gevestigd in Rome. In 2003 werd pater Hermenegild Noyens als abt-generaal opgevolgd door pater Thomas Handgrätinger.

De vrouwelijke leden van de norbertijnen hebben naar analogie van de mannelijke leden verschillende benamingen: norbertinessen, premonstratenzerinnen, en in de middeleeuwen soms "wittevrouwen".

Spiritualiteit[bewerken]

De norbertijnen delen met andere religieuzen de roeping en opdracht om op een bijzondere wijze te getuigen van een leven overeenkomstig het Evangelie, gericht op gemeenschap tussen God en mensen en tussen mensen onderling. De wijze waarop aan deze opdracht vormgegeven wordt vormt de spiritualiteit van een religieuze gemeenschap. De bronnen van de norbertijnse spiritualiteit zijn naast de Bijbel en de traditie, de Regel van St. Augustinus en de idealen van St. Norbertus. Centraal staat ook vandaag het gemeenschapsleven. Dit wordt kernachtig aangeduid met het begrip communio. Deze communio geeft het norbertijnse leven een eenheid: zowel gebed, werk, samenleven als pastoraal engagement worden gevoed door het gemeenschapsleven. Centraal staat de dagelijkse viering van het getijdengebed en de eucharistie, waarin elke medebroeder en de gemeenschap in communio treden met Jezus Christus. Verder wordt de verbondenheid ook beleefd in de gezamenlijke maaltijden en de ontspanningsmomenten, in het samenleven en –werken, in gesprek en overleg.

Vanuit de gemeenschap wordt het (pastorale) werk van de medebroeders gedragen, ook als zij niet in de abdij wonen. Waar een norbertijn ook leeft en werkt, hij engageert zich omwille van een zending vanuit zijn abdij. Hij streeft ernaar het gemeenschapsaspect van het (kerk)leven te bevorderen. Ook de mensen waarvoor hij zich inzet wil hij laten delen in de communio.[1]

Vita Norberti A over het ontstaan van de orde

Norbertijnen in België en Nederland[bewerken]

Verschillende abdijen werden door Norbertus zelf gesticht. Al erg vroeg, meer bepaald in 1121, stichtte Norbertus de abdij van Floreffe, op verzoek van graaf Robrecht II van Namen. Van hieruit verspreidde de orde zich naar Postel (1138) en Leffe (1152). In 1124 trok Norbertus naar Antwerpen, om daar de leer van Tanchelm te bestrijden. Het lekenkapittel stond hierbij hun kerk aan hem af, waaruit de Sint-Michielsabdij ontstond. Van hieruit werden de abdijen van Tongerlo (1130) en van Averbode (1134) gesticht. De abdij van Grimbergen werd waarschijnlijk ook door Norbertus gesticht, in 1128. De eerste abdij in hedendaags Nederland, was de abdij van Middelburg in 1128. De abdij van Berne, werd gesticht vanuit de abdij van Mariënweerd in 1134. Naast de stichtingen door Norbertus zelf, Prémontré, Laon en Floreffe, vroegen lokale heersers ook aan andere ordeleden om een abdij op te richten op hun gebied. Zo had de orde al in het midden van de twaalfde eeuw een grote verspreiding. De meeste van deze abdijen waren in hun vroegste fase vaak dubbelkloosters.

De rest van de geschiedenis is er een van pieken en dalen. Regelmatig werden abdijen verlaten en moest uitgeweken worden naar veiliger oorden. De politiek van keizer Jozef II en vooral de Franse overheersing betekenden bijna het einde van de orde. De norbertijnen leefden verspreid als parochiepriesters. Pas na de Belgische onafhankelijkheid openden weer enkele abdijen.

Vlag van België België[bewerken]

Abdijen en priorijen[bewerken]

Norbertinessen[bewerken]

Voormalige abdijen in België en aangrenzend Frankrijk[bewerken]

Vlag van Nederland Nederland[bewerken]

Abdij en priorijen[bewerken]

Norbertinessen[bewerken]

Voormalige abdijen en kloosters[bewerken]

Norbertijn uit 1661

Bekende norbertijnen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Norbertijnse gemeenschappen[bewerken]

Abdij/priorij Plaats Website
Abdij van Averbode Vlag van België Averbode Website Abdij
Abdij van Berne Vlag van Nederland Heeswijk-Dinther Website Abdij
Abdij van Grimbergen Vlag van België Grimbergen Website Abdij
Abdij van 't Park Vlag van België Leuven Website Abdij
Abdij van Postel Vlag van België Mol Website Abdij
Abdij van Tongerlo Vlag van België Tongerlo Website Abdij
Priorij De Essenburgh Vlag van Nederland Hierden Website Priorij
Priorij De Schans Vlag van Nederland Tilburg Website Priorij
Priorij Sint-Catharinadal Vlag van Nederland Oosterhout Website Priorij

Orde[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Wolfgang Grassl, Culture of Place: An Intellectual Profile of the Premonstratensian Order. Nordhausen: Bautz, 2012.

Bronnen

  • Handgratinger, Th. (1984). Gesandt Wie Er: Der Orden Der Pramonstratenser-Chorherrn Heute Communio, Contemplatio, Actio. Windberg: POPPE-Verlag. (de)
  • Hurk, A'van den. (1984). Norbert van gennep en zijn orde. Averbode: Altiora.
  • Vossenberg, Th. en Meerendonk, L. (2007). De geest die ons beweegt. Over Norbert en de norbertijnen. Kampen: Uitgeverij Ten Have.